iste’mol, jamg‘arma va investitsiyalar

DOCX 13 pages 119.3 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 119.3 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu 9. iste’mol, jamg‘arma va investitsiyalar. reja. 1. iste’mol va jamg‘armaning iqtisodiy mazmuni. hamda ularning o‘zaro bog‘liqligi. 2. jamg‘arishning mohiyati, omillari va samaradorligi. 3. investitsiyalar va uning darajasini belgilovchi omillar. 4. jamg‘arma va investitsiya o‘rtasidagi nisbatni ta’minlash muammolari. 5. o‘zbekistonda investitsion faoliyatni ta’minlash va uning shart-sharoitlari. yalpi ichki mahsulot harakat shakllari ichida amortizatsiya fondi, milliy daromadning keyingi harakatlari, ishlatilish shakl va yo‘nalishlarini bilish muhim o‘rin tutib, ular aholi farovonligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. ushbu bobda milliy daromad tarkibiy qismlari tahlili davom ettirilib, uning iste’mol hamda ishlab chiqarishni kengaytirishga ketadigan qismi bo‘lgan jamg‘arishning iqtisodiy mazmuni qarab chiqiladi. ularning darajasini aniqlovchi asosiy omillarni ko‘rsatib beriladi. shu bilan birga daromadning iste’moldan ortiqcha boshqa qismi – jamg‘armaning iqtisodiy mazmuni va omillarini ko‘rsatib berishga ham alohida e’tibor qaratiladi. 1. iste’mol va jamg‘armaning iqtisodiy mazmuni hamda ularning o‘zaro bog‘liqligi milliy iqtisodiyotda yalpi ichki mahsulotning asosiy qismi bo‘lgan yangidan vujudga keltirilgan mahsulot, ya’ni sotilgandan keyingi uning puldagi ko‘rinishi …

2 / 13

bog‘liq ravishda moddiy hamda nomoddiy ne’mat va xizmatlarni iste’mol qilish farqlanadi. moddiy iste’mol – ehtiyojlarni qondirishda moddiy ko‘rinishdagi ne’matlarning tegishli nafli xususiyatlaridan foydalanish. bularga oziq-ovqat, kiyim-kechak, uy-joy va boshqalardan foydalanishni misol keltirish mumkin. nomoddiy ne’mat va xizmatlar iste’moli – ehtiyojlarni qondirishda nomoddiy ko‘rinishdagi ne’mat va xizmatlarning tegishli nafli xususiyatlaridan foydalanish. bularga bilim olish, musiqa tinglash, sog‘liqni tiklash, advokat xizmatidan foydalanish va boshqalarni misol qilish mumkin. yakka tartibdagi yoki jamoa bo‘lib iste’mol qilish ham farqlanadi. alohida shaxsning o‘z ixtiyorida bo‘lgan ne’matlarni iste’mol qilishi yakka tartibdagi iste’molga, jamiyat a’zolari turli guruhlarining ne’matlardan birgalikda foydalanishi jamoa bo‘lib iste’mol qilishga kiradi. masalan, ovqatlanish, kiyinish, badiiy asarlar o‘qishni yakka tartibdagi iste’molni, jamoat transportidan foydalanish, o‘yingohlarda sport o‘yinlarini tomosha qilish, sihat maskanlarida sog‘liqni tiklash jamoa bo‘lib iste’mol qilishni anglatadi. milliy daromadning jamiyat a’zolaring moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini qondirishga sarflanuvchi qismi iste’mol fondi deb ataladi. iste’mol fondi butun aholining shaxsiy iste’molini, aholiga ijtimoiy xizmat qiladigan muassasalardagi, shuningdek, …

3 / 13

arib qo‘yilgan. kelgusida iste’mol hajmini oshirish imkoniyati joriy davrdagi jamg‘armaga ham bog‘liq bo‘ladi. jamg‘arma – bu aholi, korxona (firma) va davlat joriy daromadlarining kelajakdagi ehtiyojlarini qondirish va daromad olish maqsadlarida to‘planib borishi. uning hajmi barcha xo‘jaliklar daromadidan iste’mol sarflarini ayirib tashlash yo‘li bilan aniqlanadi. daromad tarkibida iste’mol sarflari ulushi qanchalik yuqori bo‘lsa, jamg‘arma hajmi shunchalik kam bo‘ladi. jamg‘armaning o‘sishi esa iqtisodiy ma’noda mablag‘larning iste’mol buyumlari xarid qilishdan investitsion tovarlar xarid qilishga yo‘naltirilishini bildiradi. shunga ko‘ra, jamg‘arma – bu muddat jihatidan kechiktirilgan iste’molni anglatadi. shu bilan birga joriy davrda amalga oshirilgan jamg‘arma joriy iste’molning chegirilgan qismidir, chunki jamg‘arma aholi va korxonalar ixtiyoridagi daromadning iste’molga sarflanmagan qismi hisoblanadi: , bu erda: y – barcha xo‘jaliklar ixtiyoridagi daromad; c – iste’mol miqdori; s – jamg‘arma miqdori. shu sababli daromad tarkibidagi iste’mol sarflari va jamg‘arma nisbatining o‘zgarishi bir qator, ba’zan qarama-qarshi oqibatlarga olib kelishi mumkin. birinchidan, daromadlarning qandaydir qismini jamg‘armaga qo‘yish oqibatida u tovarlarda …

4 / 13

idagi har qanday etishmaslikni to‘ldiradi. uchinchidan, korxonalar ham o‘zining barcha mahsulotini pirovard iste’molchilarga sotishni ko‘zda tutmaydi, balki uning bir qismidan o‘z ishlab chiqarishida foydalanishi mumkin. shunday qilib, agar tadbirkorlar aholining jamg‘armalariga teng miqdordagi mablag‘larni investitsiyalarga qo‘yishni ko‘zda tutsa, ishlab chiqarish darajasi doimiy bo‘lib qoladi. iste’mol va jamg‘arma darajasini aniqlab beruvchi asosiy omil milliy daromadning hajmi va uning o‘zgarishi hisoblanadi. uning yalpi ichki mahsulotdan amortizatsiya ajratmalari hamda biznesga egri soliqlarni chegirib tashlash orqali aniqlanishi 14-bobda aytilgan edi. lekin milliy daromad tarkibida to‘g‘ri soliqlar ham mavjud bo‘ladi. shu sababli soliqlar to‘langandan keyin aholi qo‘lida qoladigan daromad iste’mol sarflari va shaxsiy jamg‘arma yig‘indisiga teng bo‘ladi. shaxsiy iste’mol va shaxsiy jamg‘armaning darajasi bevosita soliqlar to‘langandan keyingi qolgan daromad bilan aniqlanadi. bu daromadni biz tahlil chog‘ida ixtiyoridagi yoki sof daromad deb ataymiz. demak bu daromad iste’molning ham, jamg‘armaning ham umumiy omili hisoblanadi. chunki jamg‘arma daromadning iste’mol qilinmaydigan qismi hisoblansa, soliqlar to‘langandan keyingi daromad shaxsiy jamg‘armani …

5 / 13

z stavkasining o‘sib boruvchi funksiyasi hisoblanadi. aholi daromadlari iste’mol va jamg‘arma mablag‘larining yig‘indisidan iborat ekan, real foiz stavkasining o‘sishi bilan iste’mol pasayib, jamg‘arma esa ko‘payib boradi. boshqacha aytganda, klassik iqtisodchilar fikriga ko‘ra iste’mol real foiz stavkasining pasayib boruvchi funksiyasi hisoblanadi. j.m.keyns klassik iqtisodchilarning bu fikrlariga qarshi chiqib, uy xo‘jaliklarining iste’mol sarflari real foiz stavkasiga u qadar bog‘liq emasligini, kishilar uchun hamma vaqt joriy iste’molning kelgusidagi iste’moldan afzalligini ta’kidlaydi. u iste’mol sarflari darajasiga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy omil sifatida uy xo‘jaliklarining joriy daromadlarini ko‘rsatadi. demak, keyns fikriga ko‘ra, iste’mol – uy xo‘jaliklari joriy daromadlarining o‘sib boruvchi funksiyasi hisoblanadi: . iste’mol funksiyasini grafik ko‘rinishida ham tasvirlash mumkin (9.1-chizma). bunda tik o‘qqa iste’mol sarflari, yotiq o‘qqa esa aholi ixtiyoridagi daromad miqdori joylashtiriladi. 9.1-chizma iste’mol funksiyasining grafikdagi tasviri f s e2 v c = c(y) e0 c0 e1 0 y1 y har ikkala o‘q o‘rtasidan 45 ostida o‘tuvchi 0f to‘g‘ri chiziq iste’mol sarflari va ixtiyordagi …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iste’mol, jamg‘arma va investitsiyalar"

mavzu 9. iste’mol, jamg‘arma va investitsiyalar. reja. 1. iste’mol va jamg‘armaning iqtisodiy mazmuni. hamda ularning o‘zaro bog‘liqligi. 2. jamg‘arishning mohiyati, omillari va samaradorligi. 3. investitsiyalar va uning darajasini belgilovchi omillar. 4. jamg‘arma va investitsiya o‘rtasidagi nisbatni ta’minlash muammolari. 5. o‘zbekistonda investitsion faoliyatni ta’minlash va uning shart-sharoitlari. yalpi ichki mahsulot harakat shakllari ichida amortizatsiya fondi, milliy daromadning keyingi harakatlari, ishlatilish shakl va yo‘nalishlarini bilish muhim o‘rin tutib, ular aholi farovonligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. ushbu bobda milliy daromad tarkibiy qismlari tahlili davom ettirilib, uning iste’mol hamda ishlab chiqarishni kengaytirishga ketadigan qismi bo‘lgan jamg‘arishning iqtisod...

This file contains 13 pages in DOCX format (119.3 KB). To download "iste’mol, jamg‘arma va investitsiyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: iste’mol, jamg‘arma va investit… DOCX 13 pages Free download Telegram