issiqlik nurlanish qonunlarini o'rganish

DOCX 10 pages 5.5 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.5 MB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

9 – laboratoriya ishi issiqlik nurlanish qonunlarini o'rganish ishning maqsadi: termoustun energetik yoritilganligining temperaturaga bog'liqligini o'rganish. stefan-boltsman doimiysini aniqlash. vinning siljish qonunini o'rganish. 1.1. qisqacha nazariy ma'lumotlar issiqlik nurlanishi noshaffof jism sirtiga tushadigan yorug'lik oqimining energiyasi qisman qaytadi, qisman yutiladi. yutilgan energiya boshqa turdagi energiyaga ko'pincha issiqlik harakati energiyasiga aylanadi. shuning uchun ham nur yutadigan jismlar qiziydi. atrof muhit temperaturasidan yuqori temperaturagacha qizigan jism issiqlikni elektromagnit to'lqin nurlanishi (uzluksiz spektr) ko'rinishida beradi. bunday nurlanish issiqlik (temperaturaviy) nurlanish deyiladi. shunday qilib, issiqlik muvozanat nurlanishi zarralarning xaotik harakati energiyasi hisobiga amalga oshiriladi. jismning birlik sirtidan barcha to'lqin uzunliklari bo'yicha bir sekundda nurlanadigan energiya miqdorini energetik yoritilganlik deb belgilaymiz (boshqacha aytganda bu kattalik nurlanishning integral zichligi, integral energetik yoritilganlik ham deb ataladi) (1) bu erda - nurlanayotgan jismning to'liq energiyasi, – nurlantirayoyutgan sirt yuzasi; - vaqt; – nurlanish quvvati, . o'lchashlarning ko'rsatishicha, nurlanish energiyasi qizdirilgan jism chiqarayotgan barcha to'lqin uzunliklari o'rtasida notekis taqsimlanadi. …

2 / 10

an yorug'lik energiyasiga nisbatiga teng kattalik akslantirish koeffitsienti yoki jismning akslantirish qobiliyati deyiladi. bu koeffitsient o'lchamga ega emas va jism tushayotgan nurning qancha qismini to'lqin uzunliklar intervalida qaytarishini ko'rsatadi: (5) berilgan jism (muhit) orqali o'tgan yorug'lik energiyasining butun tushayotgan yorug'lik energiyasiga nisbatiga teng kattalik o'tkazish koeffitsienti deyiladi (6) o'tkazish koeffitsienti jismning tushayotgan nurga nisbatan shaffofligini tavsiflaydi. o'lchashlarning ko'rsatishicha, jismning yutilish, o'tkazish va akslantirish koeffitsientlari nafaqat tushayotgan nurning to'lqin uzunligiga, balki jismning temperaturasiga ham bog'liq, ya'ni (7) monoxromatik nurlanish uchun ular yutilish, o'tkazish va akslantirish koeffitsientlari deb ataladi va quyidagicha belgilanadi: , , shunday qilib, monoxromatik oqim uchun jismning yutish xarakteristikasini (spektarl yutish qobiliyatini) – yutilgan oqimning tushayotgan oqim kattaligiga nisbatini kiritamiz: jismning spektral nur chiqarish va yutish qobiliyatlari tushayotgan nurning to'lqin uzunligiga, jismning temperaturasiga, shuningdek jismning va uning sirtining xossalariga bog'liq bo'ladi. barcha to'lqin uzunliklari uchun bo'lgan jism absolyut qora jism deyiladi. agar jismning spektral yutish qobiliyati to'lqin uzunliklarining biror …

3 / 10

ar faqatgina spektrning ko'rinadigan sohasidagi nurlarni yaxshi yutadi. shunga qaramasdan, o'z xossalariga ko'ra absolyut qora jismdan deyarli farq qilmaydigan jismlarni ko'rsatish mumkin – bu biror g'ovak idishning juda kichik tirqishi. bunday g'ovak ichiga kiradigan ixtiyoriy to'lqin uzunligidagi nur faqatgina ko'p marta akslangandan so'nggina undan chiqishi mumkin. g'ovak devorlaridan har bir akslanishda nur energiyasining bir qismi yutiladi va faqatgina tirqishga to'g'ri kelib qolgan nurning juda kam qismi qaytib chiqishi mumkin; shuning uchun ham tirqishning yutish koeffitsienti birga juda yaqin bo'ladi. absolyut qora jismning bunday modeli yuqori temperaturagacha qizdirilishi mumkin. u holda g'ovakdagi tirqishdan nurlanish jadal chiqadi va tirqish kuchli yoritiladi (bunda u avvalgicha absolyut yutuvchi bo'lib qolveradi). absolyut qora jismning nurlanishi ba'zan “qora nurlanish” ham deb ataladi, jismning o'zi esa “to'liq nurlantirgich” deyiladi. eritish yoki koksli pechlardagi “ko'zchali” qurilma, tirqishli mufel pechalari, ko'z qorachig'i abcholyut qorma jismga misol bo'ladi. har qanday jismning spektral nur chiqarish va yutish qobiliyati o'zaro kirxgof qonuni …

4 / 10

lyut qora jismnikidin har doim kam bo'ladi. plank nurlanishning kvant tabiati to'g'risidagi farazga asoslanib, statistik fizika metodlari yordamida (9) ekanligini ko'rsatib berdi, bu erda - plank doimiysi, - boltsman doimiysi, - yorug'lik tezligi. absolyut qora jismning integral intensiv nurlanishini (3) formulaga asosan plank funktsiyasini to'lqin uzunliklarining butun intervali bo'yicha integrallab olish mumkin: (10) yoki (11) shunday qilib, absolyut qora jism 1 s ichida nurlantiradigan to'liq energiya absolyut temperaturaning to'rtinchi darajasiga proportsional ekan (stefan-boltsman qonuni). - stefan-boltsman doimiysi tajribada aniqlangan. xbs birliklarida u da ifodalanadi. maks plank ma'lum qiymatdan foydalanib o'zining doimiysini aniqlagan. stefan-boltsman qonunidan temperaturali absolyut qora jismning birlik sirtidan temperaturali atrof muhitga uzatiladigan issiqlik miqdori, agar muhitni absolyut qora jism deb qarash mumkin bo'lsa, quyidagiga teng bo'ladi: (12) qolgan barcha jismlarning nurlanishi xuddi shunday qonuniyatga bo'ysunadi, ularning nulanishi har bir to'lqin uzunligi uchun absolyut qora jismnikidan marta kam. to'liq nurlanish quyidagiga teng: (13) bu erda - modda konstantasi (boshqacha …

5 / 10

$mperaturaga bog'liqligi . planka formulasi absolyut qora jism texnik modellarining tadqiq qilish natijalariga \amda eksperimental aniqlangan qonunlarga mos keladi. qurilmaning tuzilishi va ishlash printsipi “absolyut qora jismni o'rganish” laboratoriya qurilmasining (stendning) tashqi ko'rinishi 2-rasmda keltirilgan. a) laboratoriya qurilmasining umumiy ko'rinishi b) boshqarish panelining old paneli v) himoya ekrani va korpusi olingan pechning ko'rinishi 2-rasm. qurilma konstruktsiyasi. 1 – boshqaruv bloki, 2 – himoya ekrani, 3 – pech, 4 – g'ovak tsilindr, 5 – ten, 6 – termoustun, 7 – termoustunni ulash uchun klemmalar, 8 – boshqaruv blokining “set” avtomatik uzib-ulagichi, 9 – pechning “nagrev” (qizdirish) avtomatik uzib-ulagichi, 10 – temperaturani o'lchagich – boshqargich, 11 – termoustun kuchlanishini o'lchagich – boshqargich. stend quyidagilardan iborat: boshqaruv bloki (1-pozitsiya), pech (3-pozitsiya), termoustun (6-pozitsiya). boshqaruv blokining sirtida (1-pozitsiya) pech (3-pozitsiya) joylashgan. pech (3-pozitsiya) g'ovak tsilindrdan (4-pozitsiya) iborat bo'lib (u absolyut qora jism hisoblanadi), uning ichki sirti ko'mir bilan qoplangan, tashqarisida esa ikki tomonda isitish …$

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "issiqlik nurlanish qonunlarini o'rganish"

9 – laboratoriya ishi issiqlik nurlanish qonunlarini o'rganish ishning maqsadi: termoustun energetik yoritilganligining temperaturaga bog'liqligini o'rganish. stefan-boltsman doimiysini aniqlash. vinning siljish qonunini o'rganish. 1.1. qisqacha nazariy ma'lumotlar issiqlik nurlanishi noshaffof jism sirtiga tushadigan yorug'lik oqimining energiyasi qisman qaytadi, qisman yutiladi. yutilgan energiya boshqa turdagi energiyaga ko'pincha issiqlik harakati energiyasiga aylanadi. shuning uchun ham nur yutadigan jismlar qiziydi. atrof muhit temperaturasidan yuqori temperaturagacha qizigan jism issiqlikni elektromagnit to'lqin nurlanishi (uzluksiz spektr) ko'rinishida beradi. bunday nurlanish issiqlik (temperaturaviy) nurlanish deyiladi. shunday qilib, issiqlik muvozanat nurlanishi zarralarning xa...

This file contains 10 pages in DOCX format (5.5 MB). To download "issiqlik nurlanish qonunlarini o'rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: issiqlik nurlanish qonunlarini … DOCX 10 pages Free download Telegram