nutq madaniyati va notiqlik san’ati

DOCX 4 pages 22.4 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.4 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

2-mavzu: nutq madaniyati va notiqlik san’ati. notiqlik tarixi. qadimgi dunyo notiqlik san’ati (yunon va rim notiqlik tarixi) darsning o‘quv maqsadi: nutq madaniyati va notiqlikning kishilik jamiyatidagi o‘rni, qadimgi yunon (afina) va rim notiqligi, ularning o‘ziga xosligi haqida ma’lumot berish. tushunchalar va tayanch iboralar: nutq madaniyati va notiqlik san’ati, yunon notiqligi, rim notiqligi, sharq notiqligi. reja: 1. nutq madaniyati va notiqlik san’ati, uning ilk manbalari. 2. qadimiy davrlardagi notiqlik san’ati va notiqlik maktablari: 3. yunon notiqligi. 4. rim notiqligi. nutq madaniyatining tarixi qadimiy bo’lib, uning boyligi ham bitmas tuganmasdir. bu boyliklardan o’rinli foydalaning jozibali nutq ifodasini hosil qiladi. bu nutqimizning yuksak namunasi bo’lib, adabiy til boyligidan saralab olingan so’zlar yig’indisidan iborat bo’ladi. nutq jarayonida aniq qoliplari ishlab chiqiladi, takomillashtirilib boriladi. mavjud lingvistik adabiyotlarda notiq, notiqlik san’ati, voiz, voizlik, voizlik san’ati kabi tushuncha va atamalarga duch kelamiz. xalq orasida: so’zga chechan, so’zga usta, so’z ustasi, so’zamol, so’zamollik, so’zni boplaydi, gapni do’ndiradi, gapga …

2 / 4

qlik barcha kishilar uchun ham xos bo’lmagan. har qanday nutq «notiqlik» namunasi (san’at sifatida) va uning egasi chin ma’noda «notiq» (san’atkor ma’nosida) degan gap emas. notiqlik qadimiy davrdan beri alohida mahorat, san’at sifatida insondagi maxsus, noyob qobiliyat tarzida talqin etib kelinadi. shu tufayli notiqlikni (ular orasidagi bog’liqlikni inkor etmagan holda) nutq madaniyatidan farqlash lozim. har qanday og’zaki nutq shakli nutqiy mahorat ma’nosidagi notiqlik bo’lavermaydi. so’zlash madaniyati haqida gap yuritiluvchi va hatto lektorlar, targ’ibotchilar (bular orasida ham haqiqiy ma’nodagi notiqlar kam uchraydi) mo’ljallangan asarlar ham bizningcha «notiqlik san’ati» nomi bilan atalavermaslik kerak. o’zbek tilshunosligi va san’atshunosligida notiqlik san’ati va uning o’tmishi yetarli ishlangan emas. shu tufayli o’tmish sharq notiqligi bilan hozirgi ma’nodagi nutq madaniyati sohasi orasidagi ko’pgina o’xshash hamda farqli tomonlar biz uchun qorong’idir. nutq madaniyati sohasi va uning maqsadini ommaga yetkazishda o’tmish notiqligining ijobiy tomonlaridan keng foydalaning zarur. ushbu notiqlikning ko’pgina ko’rsatmalari, qoidaviy holatlari, taniqli notiqlarning shaxsiy qobiliyat va faoliyatilari …

3 / 4

g notiqlik bilan bog’liq tomonlariga alohida to’xtaladi: «notiqlik nutqi deganda men har qanday monologik og’zaki nutqni emas, balki tinglovchilarni ma’lum harakatga chorlovchi yoki ularda qandaydir g’oyalar, tasavvurlar tizimini uyg’otishga qaratilgan maxsus vazifa bajaruvchi nutqni tushunaman». hozirgi kunda notiqlik tushunchasi va notiq atamasi alohida mahorat va san’at ma’nosida emas, balki jo’n, ommaviyroq ma’noda tushunilmoqda va qo’llanmoqda. hozirda nutq so’zlagan har qanday shaxsni notiq deb yuritiladi. natijada notiq atamasi o’z asl ma’nosidan uzoqlashdi va u rasmiy yoki norasmiy so’zga chiqqan har bir nutq egasini anglatadigan bo’ldi. notiq va notiqlik tushunchalari doirasining bunday kengayishi, ommaviylashuvi notiqlik san’ati sohasi haqida yozilgan ilmiy ishlarda ham «notiqlik» va «notiqlik san’atini» oddiyroq va kengroq ma’noda tushuning va tushuntirishga olib keldi. bunga ko’ra, notiqlik san’ati endilikda qandaydir nutqiy mahorat (noyob qobiliyat, san’at) emas, balki har qanday odam egallashi mumkin va lozim narsa sifatida talqin etiladi. keltirilgan mulohazalardan keyin nutq madaniyati bilan notiqlik san’ati orasidagi munosabatni belgilash muayyan qiziqish …

4 / 4

bilan qo’shilib ketganini ko’rish mumkin. har bir xalqning o’tmish madaniy hayotida bu xalqdan yetishib chiqqan va chin ma’noda notiq degan mo’tabar nomga sazovor bo’lgan shaxslarning unchalik ko’p emasligi ham aslida ana shu omil tufaylidir. nutq madaniyati tushunchasi aynan notiqlik san’atining o’zi emas, ammo u notiqlik mahoratiga nisbatan olganda, qandaydir o’ta oddiy tushuniluvchi hodisa ham emas. yuqorida aytilganlardan ma’lum bo’ladiki, nutq madaniyati va notiqlik tushunchalari orasida ba’zi o’xshashlik, umumiy tomonlar bor. bu har ikkala sohaning maqsadida ish ko’rish qurolining umumiyligida ko’rinadi. ammo shunga qaramasdan nutq madaniyati tushunchasi bilan notiqlik tushunchasi aynan bir narsa emas. ular orasida ba’zi muhim farqli tomonlar, belgilar bor. bular quyidagilardir: 1. nutq madaniyati chinnakam ma’noda adabiy til bilan bog’liq hodisadir. uning paydo bo’lishi, lisoniy asosi, talab va mezonlari adabiy til va uning me’yorlari bilan bog’liqtsir. notiqlik san’ati uchun bular asosiy belgilar emas. notiqlar orasida adabiy til talablariga to’la amal qilmaydiganlar, ma’lum lahja yoki shevada ham chinnakam notiqlik …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq madaniyati va notiqlik san’ati"

2-mavzu: nutq madaniyati va notiqlik san’ati. notiqlik tarixi. qadimgi dunyo notiqlik san’ati (yunon va rim notiqlik tarixi) darsning o‘quv maqsadi: nutq madaniyati va notiqlikning kishilik jamiyatidagi o‘rni, qadimgi yunon (afina) va rim notiqligi, ularning o‘ziga xosligi haqida ma’lumot berish. tushunchalar va tayanch iboralar: nutq madaniyati va notiqlik san’ati, yunon notiqligi, rim notiqligi, sharq notiqligi. reja: 1. nutq madaniyati va notiqlik san’ati, uning ilk manbalari. 2. qadimiy davrlardagi notiqlik san’ati va notiqlik maktablari: 3. yunon notiqligi. 4. rim notiqligi. nutq madaniyatining tarixi qadimiy bo’lib, uning boyligi ham bitmas tuganmasdir. bu boyliklardan o’rinli foydalaning jozibali nutq ifodasini hosil qiladi. bu nutqimizning yuksak namunasi bo’lib, adabiy til boyligi...

This file contains 4 pages in DOCX format (22.4 KB). To download "nutq madaniyati va notiqlik san’ati", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq madaniyati va notiqlik san… DOCX 4 pages Free download Telegram