notiqlik san’ati va nutq madaniyati fanining maqsadi, vazifalari va ahamiyati

DOCX 12 pages 46.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.5 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

notiqlik san’ati va nutq madaniyati fanining maqsadi, vazifalari va ahamiyati yangi o’zbekistonning yangi shaxslarini, fuqarolarini shakllantirishda, eng yaxshi insoniy his-tuyg’ularni, yuksak insoniy fazilatlarni kamol toptirishda keng xalq ommasi o’rtasida, mahallalarda, kollejlar, litseylarda, o’quv yurtlari yoshlari o’rtasida olib boriladigan ma’ruzalar, o’tkaziladigan suhbatlar muhim ahamiyat kasb etadi. inson dunyoqarashining o’zgarishida ma’ruzalarning, suhbatlarning sermazmun bo’lishi bilan birga, tinglovchilarga mohirona, tushunarli bayon qilinishi ham muhim rol o’ynaydi. notiqning jozibali, ta’sirchan va yuksak g’oyaviy-estetik nutqi eshituvchilar e’tiborini tortadi. a.p.chexov “insonda hamma narsa go’zal bo’lmog’i lozim: yuzi ham kiyimi ham, qalbi ham, fikri ham”, degan edi. notiq, avvalo, kiyinish madaniyatiga o’zi to’liq amal qilgan bo’lishi zarur. ma’ruzachi-notiq ijtimoiy-siyosiy, axloqiy, estetik, iqtisodiy, ma’naviy-ma’rifiy kabi muhim masalalarni tushuntirishga juda katta e’tibor qaratuvchi shaxsdir. oliy o’quv yurtlarida professor-o’qituvchilar, asosan, ma’ruzadan foydalanishadi. ma’ruza o’qishda o’qituvchidan juda katta notiqlik mahorati, nutqiy madaniyat talab etiladi. ma’lumki, inson jamiyatda yashar ekan, u tevarak-atrofidagi odamlar bilan muloqot qiladi. muloqot til yordamida, nutq vositasida amalga …

2 / 12

ikuvidan tashkil topgan: notiq – arabcha so’zdan olingan bo’lib, nutq so’zlovchi, gapga chechan, gapga usta, so’zamol ma’nolarini bildiradi. (o’zbek tilining izohli lug’ati. i jild, t., 1981. 512-bet) san’at – arabcha so’zdan olingan bo’lib, badiiy ijodiyot va uning har bir ayrim sohasi. san’at – amaliy-tatbiqiy sohalarning o’ziga xos ish uslubi, sistemasi. san’at – ko’chma ma’noda yuksak mahorat, ustalik ma’nolarida keladi. (o’zbek tilining izohli lug’ati. ii jild t., 1981. 20-bet) demak, notiqlik san’ati chiroyli, ma’noli, sodda, hamma tushuna oladigan qilib gapirish, so’zlay olishdir. notiqlik til bilan uzviy bog’liq. tilni yaxshi bilgan, so’zlarni o’z o’rnida qo’llay olgan inson nutqini hamma eshitadi, tushunadi. notiq bo’lish uchun, avvalo, so’z boyligi ko’p bo’lishi zarur, ikkinchidan, notiq qaysi so’zni qachon, qaerda, qanday qo’llay olishni bilishi shart. ammo, demak, chunki, va, jumladan, u, kabi so’zlarini ortiqcha qo’llashi ayrim notiqlarning kamchiligi hisoblanadi. uchinchidan, notiqdan o’zbek tili grammatikasining qonun-qoidalarini puxta bilish, bu qoidalarga amal qilish talab etiladi. to’rtinchidan, notiq fonetikani …

3 / 12

a etkazish jarayoni. nutq tevarak-atrofdagi yangiliklarni, xabarlarni, ma’lumotlarni, yangi bilimlarni etkazishda qo’llaniladi. yaxshi nutq madaniyatli bo’lishning, zamonaviylikning, taraqqiyotning belgisidir. madaniyat – nima? madaniyat – arabcha so’zdan olingan bo’lib, jamiyatning ishlab chiqarish, ijtimoiy va ma’naviy hayotida qo’lga kiritgan yutuqlari majmui. madaniyat – o’qimishlilik, ta’lim-tarbiya ko’rganlik, ziyolilik, ma’rifat. madaniyatli – madaniyatga erishgan, madaniyatni egallagan, ma’rifatli ma’nolarida qo’llaniladi. inson jamiyatda yashaydi. uning tevarak-atrofini turli-xil tilda gapiruvchi insonlar o’rab olgan. demak, inson ular bilan muloqot qilishga majbur. muloqot – arabcha so’zdan olingan bo’lib, uchrashuv, muloqot qilmoq ma’nolarini bildiradi. muloqotning manbai so’z. inson so’z yordamida muloqotga kirishadi. “notiqlik san’ati va nutq madaniyati” fani inson nutqini takomillashtirish, shaxslararo hamda jamoa bilan bo’ladigan muloqotlarida o’z fikrini erkin, ravon bayon etishni o’rgatadi. buning uchun esa notiq so’z boyligiga ega bo’lishi, har bir so’zning mazmun-ma’nosini to’liq bilishi, so’zning ko’chma ma’nosini tushunishi, uning ko’chma ma’nolarga ega ekanligini, yashirin ma’nosi ham mavjudligini nazardan qochirmasligi zarur. notiqlik - san’at. chunki notiq har …

4 / 12

’ri, chiroyli, jozibali, so’zlarni o’z o’rnida qo’llab, fikrlarni bayon qilishdir. notiqlik san’atining predmeti inson tomonidan til, so’z va ularni o’z o’rnida qo’llay olishdir. nutq tovushlarining xususiyatlari, ohang, ton, tembr, ritm kabilar so’zni bayon qilishda yordam beradigan xususiyatlardir. nutq madaniyati faqat insonda bo’ladi. bu fanning predmeti nutq yordamida, til qonun-qoidalari, funktsiyalari, xususiyatlari yordamida chiroyli gapirishda, fikrini ravon bayon qila olishdadir. notiqlikning san’at sifatidagi mohiyati shundan iboratki, notiqning mahorati so’zdan o’z o’rnida, zargarona, ehtiyotlab, ma’nosiga, mantig’iga, xususiyatiga qarab foydalanishdir. so’z bila kufr ahli musurmon bo’lib, so’z bila hayvon degan inson bo’lib, - deganida hazrat alisher navoiy naqadar haq edi. yunon mutafakkiri demokrit: “so’z – ishning soyasi”, deb baho bergan. “nutq – g’oyat kuchli vosita, lekin undan foydalanish uchun kuchli aql zarur”, - degan edi nemis faylasufi gegel. “so’z qancha sodda bo’lsa, u shuncha ta’sirchan bo’ladi” (bismark). “til – so’zlovchi istagini eshituvchiga etkazadigan tarjimondir” (abu rayhon beruniy). demak, inson umri davomida so’z yig’adi, …

5 / 12

q bo’lgan borliqlar haqiqatini, mohiyat va sabablarini bilishdir. notiq faylasuf bo’lishi va bu fanni yaxshi o’zlashtirgan bo’lishi kerak. “notiqlik san’ati va nutq madaniyati” fani ham doimo o’sishda, o’rganishda, takomillashib borishda ko’rinadi. shu bilan birga, “notiqlik san’ati va nutq madaniyati” fani ijtimoiy-siyosiy fan hisoblanadi. “notiqlik san’ati va nutq madaniyati” fani psixologiya, adabiyot, fizika, matematika, tarix, pedagogika, xullas, barcha fanlar bilan uzviy bog’liq. “notiqlik san’ati va nutq madaniyati” fani avvalo, tilshunoslikning barcha yo’nalishlari, bo’limlari bilan uzviy bog’liqqina bo’lib qolmay, balki uning materialini ham tashkil qiladi. “notiqlik san’ati va nutq madaniyati” fani metodologiyasini falsafa fani belgilab beradi. falsafa fani jamiyatdagi, tabiatdagi barcha voqea-hodisalar rivojlanishda, o’zgarishda – dialektik o’zgarishda, deb o’rgatadi. inson o’z-o’zidan notiq, so’zamol, gapga chechan bo’lib qolmaydi, balki u badiiy kitoblarni ko’p o’qishi, tevarak-atrofidagi kishilar bilan muomala qilishi natijasida so’z boyligi ortib, so’zni o’z o’rnida, oqilona qo’llaydigan bo’lib boradi. “notiqlik san’ati va nutq madaniyati” fani tarix fani bilan uzviy bog’liq. chunki tarix …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "notiqlik san’ati va nutq madaniyati fanining maqsadi, vazifalari va ahamiyati"

notiqlik san’ati va nutq madaniyati fanining maqsadi, vazifalari va ahamiyati yangi o’zbekistonning yangi shaxslarini, fuqarolarini shakllantirishda, eng yaxshi insoniy his-tuyg’ularni, yuksak insoniy fazilatlarni kamol toptirishda keng xalq ommasi o’rtasida, mahallalarda, kollejlar, litseylarda, o’quv yurtlari yoshlari o’rtasida olib boriladigan ma’ruzalar, o’tkaziladigan suhbatlar muhim ahamiyat kasb etadi. inson dunyoqarashining o’zgarishida ma’ruzalarning, suhbatlarning sermazmun bo’lishi bilan birga, tinglovchilarga mohirona, tushunarli bayon qilinishi ham muhim rol o’ynaydi. notiqning jozibali, ta’sirchan va yuksak g’oyaviy-estetik nutqi eshituvchilar e’tiborini tortadi. a.p.chexov “insonda hamma narsa go’zal bo’lmog’i lozim: yuzi ham kiyimi ham, qalbi ham, fikri ham”, degan edi. not...

This file contains 12 pages in DOCX format (46.5 KB). To download "notiqlik san’ati va nutq madaniyati fanining maqsadi, vazifalari va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: notiqlik san’ati va nutq madani… DOCX 12 pages Free download Telegram