o‘zbek tili frazeologik lug‘ati

DOCX 51 pages 61.1 KB Free download

51 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 61.1 KB

File type DOCX

Pages 51

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 51

h va p harfiga oid iboralarning “o‘zbek tili frazeologik lug‘ati” da izohlanish tamoyillari reja: i. kirish. tilshunoslikda frazeologizmlarni o‘rganish masalalari ii. asosiy qism iii. 1 bob. h harfiga oid iboralarning lug‘atlarda izohlanishi 1.1 h harfiga oid iboralarning bir ma’noli va ko‘p ma’noni ifodalashi 1.2 h harfiga oid iboralarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari 2 bob. p harfiga oid iboralarning lug‘atlarda izohlanishi 2.1. p harfiga oid iboralarning bir ma’noli va ko‘p ma’noni ifodalashi 2.2. p harfiga oid iboralarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari iv. xulosa v. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati kirish insoniyatning kommunikativ quroli bo‘lgan til necha asrlardan buyon mutaxassis olimlar, tilshunoslar tomonidan jadal o‘rganilib, tilshunoslik sohasida qator yutuqlarga erishilmoqda. umumiy tilshunoslik tarkibida bo‘lgan leksikologiya bo‘limining kichik bir qismi sifatida o‘rganilgan frazeologiya ham bir qancha ilmiy izlanishlar, lisoniy tadqiqotlardan so‘ng alohida fan sifatida shakllandi. albatta bu qadamning qo‘yilishi frazeologik tadqiqotlar uchun keng yo‘lni ochib berdi. frazeologiyaning maxsus kategorial belgilariga ega …

2 / 51

arning qanchalik dolzarb ekanligini yaqqol ko‘rsatib beradi. struktur jihatdan frazeologizm tashkil etuvchisiga ko‘ra qo‘shma leksema, so‘z birikmasi va gapga o‘xshaydi, ular ham lisonda barcha lisoniy birliklarga xos bo‘lgan umumiylik tabiatiga ega va nutqda xususiylik sifatida namoyon bo‘ladi. frazeologik birliklarni tilning uzviy ajralmas boʼlagi sifatida koʼrib chiqish frazeologiyaning umumiy va oʼziga xos qonuniyatlarini mukammal oʼrganib chiqishni talab etadi. frazeologik birliklarning semantik stilistik xususiyatlarini tahlil qilish, barchaga maʼlumki, juda ham keng qamrovli sohadir. frazeologiya bo’yicha ilmiy tadqiqod ishlari rivojiga ko’plab tilshunoslar o’zlarining munosib hissalarini qoʼshishgan. frazeologiya tilshunoslikning alohida bir qismi bo‘lib shakllanganiga hali ko‘p vaqt bo‘lmagan bo‘lsada, uning kelib chiqish tarixi til taraqqiyotining ilk bosqichlariga borib taqaladi. ilmiy tadqiqotlardan ma‘lum bo‘lishicha, frazeologik birliklar til bilan birga paydo bo‘lib, til bilan birgalikda rivojlanib kelgan. ammo jamiyatning turli davrlarida ularning o‘rni va ahamiyati turlicha baholanadi. frazeologiya tilshunoslikda mustaqil fan sifatida yaqinda paydo boʼlgan. bilamizki, uning shakllanishi taniqli tilshunoslar nomi bilan uzviy bogʼliqdir. shuni aytish …

3 / 51

soblanadi. frazeologiyaning alohida fan sifatida o‘rganilishi bir necha asrlarni o‘z ichiga oladi. xususan, rus tilshunosligida tadqiqotchilar xviii asrdan boshlab frazeologik muammolarga qiziqa boshlashgan. jumladan, m.v. lomonosov rus adabiy tili lug‘atini tuzar ekan, bunda so‘zlar bilan bir qatorda “xalq maqollari”, ”idiomatizmlar” va frazemalar ham o‘z ifodasini topgan bo‘lishi lozimligini alohida ta’kidlagan edi. [11]. xx asrning 60-80 yillariga kelib chet el adabiyotida, jumladan ingliz adabiyotida ham frazeologiya sohasiga bo‘lgan qiziqish tez sur’atlar bilan o‘sdi. g‘arb hamda amerika tilshunosligida shu vaqtga qadar frazeologiyaga bag‘ishlangan alohida asar yo‘q edi. o‘tgan asr boshlarida “frazeologiya” (grekcha “pharsis” fraza, ifoda “logos” ta’limot) termini ilk marotaba sharl balli tomonidan “precis de stylistique” asarida qo‘llanildi. shunday qilib, frazeologiya sohasining ilk tadqiqotchisi, shubhasiz, shvetsar-fransuz tilshunosi sharl balli hisoblanila boshlandi. u o‘zining “stilistika ocherki”(1905) va “fransuz stilistikasi”(1909) nomli asarlarida so‘z birikmalari, frazeologizmlarni tadqiq etuvchi maxsus boblar kiritgan. shundan so‘ng, ko‘plab tilshunos olimlar frazeologik tadqiqotlarga chuqur qiziqish bildirdilar va frazeologik birliklarni tilning …

4 / 51

layev o‘zbek tilshunosligida o‘zining beqiyos o‘rniga ega. u o‘zbek tilshunosligiga “frazeologiya” va “turg‘un birikmalar” tushunchalari, ularni tahlil qilishning asosiy qonuniyatlarini olib kirgan bo‘lsa, frazeologiyani leksikologiyaning bir qismi sifatida yoritib, frazeologizmlarning yasalishi, ma’nosi, motivasiyalanganlik darajasini o‘rganish sohalarini taniqli tilshunos i. pinxasov o‘z tadqiqotlarida ko‘rib chiqdi. ma’lumki, tarjima nazariyasi va tarjimonlik sohalari frazeologizmlar bilan chambarchas bog‘liq. o‘zbek tilshunosligida gʻ. salomov fblarni tarjima qilish masalalariga asosiy e’tiborini qaratdi va qator tadqiqotlar olib bordi. frazeologizmlarning semantik-stilistik xususiyatlarini esa tilshunos olim yo‘ldoshev tahlil etgan. mazkur kurs ishini yozishda qator lingvistik manbalar va adabiyotlar asos qilib olindi va obyektivlik, ilmiylik, zamonaviylik tamoyillariga rioya qilindi. bunda sh.rahmatullaev, sh.safarov, a.v.kunin kabi olimlarning ilmiy xulosalari nazariy asos sifatida bayon etildi. tadqiqot usullari sifatida mantiqiy, semantik va pragmatik tahlil metodlaridan foydalanildi. frazeologiya sohasining muhim muammosi frazeologizmlarni nutqda hosil qilinadigan (ya’ni avvaldan tayyor bo‘lmagan) so‘z birikmalaridan farqlab, ajratib olish va shu asosda frazeologizmlarning belgilarini aniqlashdir. idioma frazeologizmlar, frazeologik birikmalar va barqaror …

5 / 51

‘zlarni kiritilishiga qarshi bo‘lgan va “maqol va matallar so‘z ekvivalenti bo‘la olmasligi, hamda shaklan gapga teng bo‘lgani uchun frazeologiyaning o‘rganish obyekti bo‘la olmaydi” deb aytib o‘tgan. bahs va munozaralardan kelib chiqib, frazeologiyaning asosiy vazifalari yoki masalalariga a) frazeologik tarkibning izchilligini aniqlash va shu munosabat bilan frazeologizmning belgi xususiyatini o‘rganish; b) frazeologizmlar omonimiyasi, sinonimiyasi, antonimiyasi, polisemiyasi va variantdoshligini tavsiflash; c) frazeologizmlar tarkibida qo‘llanuvchi so‘zlar va ularga xos ma’nolarning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash; d) frazeologizmlarning so‘z turkumlari bilan o‘zaro munosabatlarini oydinlashtirish hamda ularning sintaktik rolini aniqlash; e) frazeologik birliklar tarkibida so‘zlarning yangi ma’nolari hosil bo‘lishini o‘rganish va boshqalarni kiritish mumkin. yuqorida sanab o‘tilganlar vazifalardan tashqari frazeologiya frazeologik birliklarni ajratish prinsiplarini, ularni o‘rganish, tasniflash va lug‘atlarda tavsiflash metodlarini ishlab chiqadi. unda ishlab chiqilgan o‘ziga xos, xilma xil metodlar asosida tilning frazeologik tarkibi turlicha: struktur-semantik, grammatik, vazifaviy uslubiy asoslarga ko‘ra tasnif etiladi. mashhur tilshunos olim, a.v. kunin ijodidagi “ingliz tili frazeologiyasi” asarining nazariy qismida …

Want to read more?

Download all 51 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tili frazeologik lug‘ati"

h va p harfiga oid iboralarning “o‘zbek tili frazeologik lug‘ati” da izohlanish tamoyillari reja: i. kirish. tilshunoslikda frazeologizmlarni o‘rganish masalalari ii. asosiy qism iii. 1 bob. h harfiga oid iboralarning lug‘atlarda izohlanishi 1.1 h harfiga oid iboralarning bir ma’noli va ko‘p ma’noni ifodalashi 1.2 h harfiga oid iboralarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari 2 bob. p harfiga oid iboralarning lug‘atlarda izohlanishi 2.1. p harfiga oid iboralarning bir ma’noli va ko‘p ma’noni ifodalashi 2.2. p harfiga oid iboralarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari iv. xulosa v. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati kirish insoniyatning kommunikativ quroli bo‘lgan til necha asrlardan buyon mutaxassis olimlar, tilshunoslar tomonidan jadal o‘rganilib, tilshunoslik sohasida qator...

This file contains 51 pages in DOCX format (61.1 KB). To download "o‘zbek tili frazeologik lug‘ati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tili frazeologik lug‘ati DOCX 51 pages Free download Telegram