pul-kredit tizimi. banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi roli

DOC 12 pages 250.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 250.0 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

xxi-mavzu mavzu 12. pul-kredit tizimi. banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi roli reja. pul muomalasi va uning amal qilish qonuniyatlari. pulga bo‘lgan talab va pul taklifi. inflyasiya, uning mohiyati va turlari. 3. kreditning mohiyati, manbalari va vazifalari. 4. bank tizimi. markaziy va tijorat banklar hamda ularning vazifalari. 5. o‘zbekistonda milliy valyutani mustahkamlash siyosatining amalga oshirilishi. 6. islomiy moliya tizimi. 1. pul muomalasi va uning amal qilish qonuniyatlari. pulga bo‘lgan talab va pul taklifi zamonaviy iqtiaodiyotda pulning harakati bozor iqtisodiyotining moliyaviy asoslaridan biri bo‘lib, barqaror pul tizimi, daromadlar va xarajatlar aylanishiga hayotiy tus bag‘ishlaydi, butun iqtisodiyotning rivojlanishini ta’minlab beradi, ishlab chiqarish quvvatlaridan to‘liq foydalanishga imkon tug‘diradi va to‘la bandlikka erishishni ta’minlaydi. aksincha, beqaror pul tizimi ishlab chiqarish, bandlik va narx darajasining keskin tebranishiga asosiy sabab bo‘lib, iqtisodiy rivojlanishga to‘siq bo‘lishi mumkin. shu sababli mazkur bob pul muomalasi va uning amal qilish qonuniyatlarining mazmunini yoritish bilan boshlanadi. pulga bo‘lgan talab va taklif tahlil …

2 / 12

dagilardan iborat: 1) milliy pul birligi (so‘m, dollar, iena, funt sterling, marka va h.k.); 2) naqd pul muomalasida qonuniy to‘lov vositasi sifatida amal qiluvchi qog‘oz, tanga va kredit pullar tizimi; 3) pul emissiyasi, ya’ni belgilangan qonuniy tartibda pulni muomalaga chiqarish tizimi; 4) pul muomalasini tartibga soluvchi davlat idoralari. pul muomalasi naqd va kredit pullar yordamida amalga oshiriladi. naqd pul muomalasiga bank biletlari va metall tangalar (pul belgilari) xizmat qiladi. naqd pulsiz hisoblar cheklar, kredit kartochkalari, veksellar, akkreditivlar, to‘lov talabnomalari kabilar yordamida amalga oshiriladi. ularning hammasi pul agregati deb yuritiladi. muomalada mavjud bo‘lgan pul massasi naqd va kredit pullarni qo‘shish yo‘li bilan aniqlanadi. pul muomalasi o‘ziga xos qonunlarga asoslangan holda amalga oshiriladi. uning qonunlaridan eng muhimi muomala uchun zarur bo‘lgan pul miqdorini aniqlash va shunga muvofiq muomalaga pul chiqarishdir. muomalani ta’minlash uchun zarur bo‘lgan pul miqdori quyidagi omillarga bog‘liq: 1. muayyan davrda (masalan, bir yil davomida) sotilishi va sotib olinishi lozim …

3 / 12

adi. mazkur holatlarni hisobga olganda, muomala uchun zarur bo‘lgan pul miqdori quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi: , bu erda: pm - muayyan davrda muomala uchun zarur bo‘lgan pul miqdori; tb - sotilishi lozim bo‘lgan tovarlar summasi (tovarlar miqdori × narxi); xk - kreditga sotilgan tovarlar summasi; xt - to‘lash muddati kelgan tovarlar va xizmatlar hamda boshqa to‘lovlar summasi; at - pulning aylanish tezligi. masalan sotilgan tovarlar summasi 100 mln. so‘mni, kreditga sotilgan tovarlar – 20 mln. so‘mni, ilgari kreditga sotilib, ayni paytda to‘lash muddati kelgan tovarlar va boshqa to‘lovlar – 40 mln. so‘mni tashkil qilib, pulning aylanish tezligi 6 marta bo‘lsa, u holda muomala uchun zarur bo‘lgan pul miqdori 20 mln. so‘mga teng bo‘ladi. ya’ni: embed equation.3 muomala uchun zarur bo‘lgan pul miqdori pul muomalasi qonunini miqdoran ifodalaydi. chunki muomala uchun zarur bo‘lgan pul miqdoriga nisbatan muomalaga kam pul chiqarilsa, ko‘pgina xo‘jaliklarda pul etishmasligi, normal holatda xo‘jalik yuritib bo‘lmay qolish holati …

4 / 12

or narxida sotilgan summalari yig‘indisi olinadi. ta’kidlash lozimki, pulning hamma tizimlari uchun pul muomalasi qonuni umumiy bo‘lib, shu bilan birga oltin va qog‘oz pul muomalasi qonunlarining o‘ziga xos xususiyatlari va bir-biridan farqlari mavjud. masalan, 1) oltin pul muomalada bo‘lganda: a) ortiqcha oltin pul xazinaga jalb qilinib, zaxirada to‘planib boradi, zarur bo‘lganda muomalaga yoki har xil bezaklar uchun foydalanishga chiqariladi; b) tovarlar hajmi ko‘payib, muomala uchun qo‘shimcha pul zarur bo‘lganda xazinadagi oltin pullar muomalaga kiritiladi. shu yo‘l bilan muomala uchun zarur bo‘lgan oltin pul miqdori o‘z-o‘zidan tartiblanadi. 2) muomala uchun zarur bo‘lgan oltin pul miqdori tovarlar qiymatining miqdoriga to‘g‘ri mutanosiblikda, oltinning o‘z qiymatiga nisbatan esa teskari mutanosiblikda o‘zgaradi: a) oltin pul qiymati va tovarlar hajmi o‘zgarmagan taqdirda tovarlar qiymati qancha past bo‘lsa, muomala uchun zarur bo‘lgan pul miqdori ham shuncha kam bo‘ladi. agar tovarlar qiymati o‘zgarmasa, pulning miqdori tovarlar hajmining ortishiga qarab unga mutanosib ravishda ko‘payadi; b) agar tovarlar hajmi va …

5 / 12

belgisi sifatidagi harakatida oltin pul bilan bo‘lgan aloqasi hozirgacha ob’ektiv ravishda saqlanib qolgan. faqat u modifikatsiyalashib, murakkablashib bormoqdaki, natijada uni mantiqiy mushohada qilish orqali tushunish ancha qiyinlashadi. shuning uchun ham qog‘oz pullar har bir davlatning maxsus qonuni bilan muomalaga chiqariladi. bu qonunda pulning belgisi, birliklari, miqyoslari va chet el valyutalari bilan rasmiy almashuv tartibi o‘rnatiladi. ammo uning qiymat belgisi sifatida qancha qiymatga ega ekanligini hech qanday davlat qonuni bilan o‘rnatib bo‘lmaydi, u faqat ob’ektiv iqtisodiy qonun – pul muomalasi qonuni asosida o‘rnatiladi va amal qiladi . milliy iqtisodiyotda davlatning, tijorat banklari va boshqa moliyaviy muassasalarning majburiyatlari pul sifatida foydalanadi. pul operatsiyalarining asosiy ko‘pchilik qismi naqd pulsiz, cheklar va unga tenglashtirilgan moliyaviy aktivlar yordamida amalga oshiriladi. shu sababli muomalada bo‘lgan pul miqdorini hisoblash uchun m1 ...mn pul agregatlari yoki tarkibiy qismi tushunchasidan foydalaniladi. barcha pul agregatlari yig‘indisi yalpi pul massasi yoki yalpi pul taklifini tashkil qiladi. bizning respublikamizda umumiy pul miqdori …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul-kredit tizimi. banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi roli"

xxi-mavzu mavzu 12. pul-kredit tizimi. banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi roli reja. pul muomalasi va uning amal qilish qonuniyatlari. pulga bo‘lgan talab va pul taklifi. inflyasiya, uning mohiyati va turlari. 3. kreditning mohiyati, manbalari va vazifalari. 4. bank tizimi. markaziy va tijorat banklar hamda ularning vazifalari. 5. o‘zbekistonda milliy valyutani mustahkamlash siyosatining amalga oshirilishi. 6. islomiy moliya tizimi. 1. pul muomalasi va uning amal qilish qonuniyatlari. pulga bo‘lgan talab va pul taklifi zamonaviy iqtiaodiyotda pulning harakati bozor iqtisodiyotining moliyaviy asoslaridan biri bo‘lib, barqaror pul tizimi, daromadlar va xarajatlar aylanishiga hayotiy tus bag‘ishlaydi, butun iqtisodiyotning rivojlanishini ta’minlab beradi, ishlab chiqarish quvvatlarida...

This file contains 12 pages in DOC format (250.0 KB). To download "pul-kredit tizimi. banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: pul-kredit tizimi. banklar va u… DOC 12 pages Free download Telegram