xalqaro iqtisodiy huquq

DOC 7 pages 88.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

10-mavzu. xalqaro iqtisodiy huquq 1. xalqaro iqtisodiy huquqning vujudga kelishi 2. xalqaro iqtisodiy huquq tushunchasi va sub'ektlari 3. xalqaro iqtisodiy huquq manbalari 4. xalqaro iqtisodiy huquq printsiplari xalqaro iqtisodiy huquqning vujudga kelishi davlatlar o'rtasidagi iqtisodiy, eng avvalo savdo munosabatlarining xalqaro-huquqiy tartibga solinishi uzoq o'tmishga borib taqaladi. savdo munosabatlari qadim davrdan boshlab xalqaro shartnomalarda asosiy o'rinni egallab kelgan. bunda savdo munosabatlarining erkinligi axloqiy va huquqiy printsiplardan biri deb tan olingan. milodiy ii asrda qadimgi rim tarixchisi flor shunday yozadi: «agar savdo munosabatlari buzilsa, insoniyat o'rtasidagi ittifoq ham buziladi». xyugo grotsiy (xvii asr), «har qanday xalq boshqa bir xalq bilan o'zaro savdo munosabatlariga to'sqinlik qilishga haqqi yo'q», deb ko'rsatib o'tadi. aynan shu printsip «jus commerci» – savdo erkinligi huquqi (savdo keng ma'noda tushuniladi) – xalqaro iqtisodiy huquq uchun asosiy printsip bo'lib qoladi. xvii asrda birinchi marta maxsus xalqaro savdo shartnomalari vujudga keldi. xx asrga kelib davlatlarning o'zaro iqtisodiy munosabatlarini tartibga solishga bag'ishlangan …

2 / 7

o iqtisodiy va ilmiy-texnik tashkilotlarning tuzilishiga sabab bo'ldi. bunday jarayon ikkinchi jahon urushidan keyin yanada jadal rivojlandi. bmt ustavida ham xalqaro hamkorlikni amalga oshirishdan maqsad iqtisodiy xarakterga ega xalqaro muammolarni hal etish deb ko'rsatib o'tilgan. xx asrning ikkinchi yarmida evropada iqtisodiy integratsion xalqaro tashkilotlar – evropa ittifoqi va o'zaro iqtisodiy yordam kengashi tashkil topdi. 1947 yili tarixda birinchi marta ko'p tomonlama savdo shartnomasi – tariflar va savdo to'g'risidagi bosh bitim (tsbb-gatt) imzolandi, shu asosda yuzdan ortiq davlatlarni birlashtirgan o'ziga xos xalqaro shartnoma yuzaga keldi. xalqaro iqtisodiy huquq tushunchasi va sub'ektlari xalqaro iqtisodiy huquq ta'rifi. xalqaro iqtisodiy huquqqa quyidagicha ta'rif berish mumkin: xalqaro iqtisodiy huquq xalqaro ommaviy huquqning tarmog'i bo'lib, davlatlar va xalqaro huquqning boshqa sub'ektlari o'rtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi norma va printsiplar yig'indisidan iborat. davlatlar va xalqaro ommaviy huquqning boshqa sub'ektlari o'rtasidagi ikki va ko'p tomonlama xalqaro iqtisodiy munosabatlar xalqaro iqtisodiy huquqning predmeti bo'lib hisoblanadi. iqtisodiy munosabatlarga savdo, tijorat munosabatlari, …

3 / 7

chki huquqlari deb hisoblaydi, xalqaro iqtisodiy huquq o'z ta'sirini davlat hududidan tashqarida bo'ladigan tijorat munosabatlarida ishtirok etuvchi barcha huquq sub'ektlariga o'tkazadi (a.levenfeld – aqsh; p.finger, g.erler, v.fikintjer – frg; v.fridiki, e.piterman – buyuk britaniya; p.reyter – frantsiya va boshq.). bu ikkinchi kontseptsiya g'arbda ilgari surilgan transnatsional huquq nazariyasi bilan tutashib ketadi, chunki bu nazariya xalqaro huquq sub'ektlari qatoriga davlat bilan birgalikda transnatsional korporatsiyalarni ham kiritadi (v.fridik va boshq.). rivojlanayotgan mamlakatlarning huquqiy adabiyotlarida «xalqaro huquq rivoji» kontseptsiyasi keng tarqalgan bo'lib, bu kontseptsiya eng nochor davlatlarning rivojlanishining o'ziga xos huquqiga e'tiborni qaratadi. xalqaro iqtisodiy huquq sub'ektlari. xalqaro iqtisodiy huquqni xalqaro ommaviy huquq tarmog'i sifatida tushunganimiz uchun, mantiqan xalqaro huquq sub'ektlarini xalqaro iqtisodiy huquq sub'ektlari hisoblanadi deymiz. davlatlar fuqaroviy-huquqiy, tijorat faoliyatlarida, tashqi iqtisodiy aloqalarda to'g'ridan-to'g'ri qatnashadilar. «savdo qilayotgan davlatlar xalqaro huquq sub'ektlari bo'la turib, boshqa bir davlat milliy huquqining sub'ekti bo'lib ham hisoblanadi. masalan, ular chet el kontragentlari bilan bitim tuzib, chet el …

4 / 7

soblanadi. bu normalarning o'ziga xos xususiyati shundaki, ular imperativ normalardir. bu normalar nafaqat «tavsiya etadi», balki tavsiya etuvchi normalar bo'lmaganda huquqqa zid deb hisoblangan harakat (harakatsizlik)ning huquqiy ekanligini bildiradi. masalan, 1964 yili bmtning savdo va rivojlanish konferentsiyasi bizga ma'lum bo'lgan jeneva printsiplarini qabul qildi va bu printsiplarda rivojalanayotgan mamlakatlar uchun qulay bo'lgan bojxona imtiyozlari haqida tavsiyalar mavjudligini ko'rsatdi (bojxona tarifidan chegirma). agar bu tavsiya etuvchi normalar bo'lmaganida, bunday imtiyozlar huquqqa zid deb hisoblanar edi. quyidagilar xalqaro iqtisodiy huquqning manbalari sifatida tan olinadi: xalqaro shartnomalar. hozirgi dunyoda ko'p tomonlama iqtisodiy hamkorlik muhim ahamiyat kasb etmoqda. xalqaro iqtisodiy huquq normalarini ishlab chiqish nuqtai nazaridan ko'p tomonlama shartnomalarni imzolash o'ta muhim ahamiyatga egadir. aynan ko'p tomonlama shartnomalar xalqaro iqtisodiy huquqning asosini tashkil etadi. universal xalqaro iqtisodiy shartnomalarga misol qilib 1947 yilgi savdo va tariflar bo'yicha bosh bitimni, shuningdek keng tarqalgan xom ashyo mahsulotlari bo'yicha ko'p tomonlama bitimni olishimiz mumkin. ammo, ko'p tomonlama aloqalarning …

5 / 7

o'g'risidagi shartnomalar deb nomlanishi mumkin. ularda, davlatlar va ularning yuridik shaxslari uchun o'zaro munosabatlarda muhim hisoblangan savdo-iqtisodiy rejimining ma'lum turlari mustahkamlangan-dir. bular: o'zaro qulaylik rejimi, milliy rejim, preferentsial rejim, kamsitmaslik va o'zaro foydali rejimlardir. iqtisodiy hamkorlikning savdo va boshqa turlari xalqaro valyuta hisobi va kreditlar to'g'risidagi bitimlar asosida moliyaviy ta'minlash va valyuta to'lovlari bilan chambarchas bog'liqdir. tovar ayriboshlash va to'lovlar to'g'risida deb nomlanadigan savdo va valyuta-moliyaviy kelishuvlari yagona shartnoma asosida birlashtirilishi odat tusiga kirib qoldi. ammo, ma'lum hollarda milliy erkin konvertatsiyada bo'lgan, cheklanmagan konvertatsiyada bo'lgan yoki cheklangan konvertatsiyada bo'lgan yoxud konvertatsiyaga ega bo'lmagan valyutalarda hisob-kitob qilish shart qilib qo'yiladigan maxsus to'lov bitimlari ham tuzilishi mumkin. kliring bitimlari iqtisodiy, savdo operatsiyalaridagi kirim va chiqimlarni o'zaro hisob-kitob qilishni nazarda tutadi. kliring bitim-laridan konvertatsiyaga ega bo'lmagan valyutalari bor davlatlar foydalanadilar. kredit bitimlari toza ko'rinishda mavjud bo'lishi, ya'ni bir davlatni ikkinchi bir davlatga qarzni pul, tovar yoki aralash shaklda keyin qaytarish sharti bilan taqdim …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalqaro iqtisodiy huquq"

10-mavzu. xalqaro iqtisodiy huquq 1. xalqaro iqtisodiy huquqning vujudga kelishi 2. xalqaro iqtisodiy huquq tushunchasi va sub'ektlari 3. xalqaro iqtisodiy huquq manbalari 4. xalqaro iqtisodiy huquq printsiplari xalqaro iqtisodiy huquqning vujudga kelishi davlatlar o'rtasidagi iqtisodiy, eng avvalo savdo munosabatlarining xalqaro-huquqiy tartibga solinishi uzoq o'tmishga borib taqaladi. savdo munosabatlari qadim davrdan boshlab xalqaro shartnomalarda asosiy o'rinni egallab kelgan. bunda savdo munosabatlarining erkinligi axloqiy va huquqiy printsiplardan biri deb tan olingan. milodiy ii asrda qadimgi rim tarixchisi flor shunday yozadi: «agar savdo munosabatlari buzilsa, insoniyat o'rtasidagi ittifoq ham buziladi». xyugo grotsiy (xvii asr), «har qanday xalq boshqa bir xalq bilan o'zaro savdo...

This file contains 7 pages in DOC format (88.5 KB). To download "xalqaro iqtisodiy huquq", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqaro iqtisodiy huquq DOC 7 pages Free download Telegram