grammatik stilistika va nutq madaniyati

PPTX 14 pages 75.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 75.8 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

grammatik stilistika va nutq madaniyati grammatik stilistika va nutq madaniyati tayanch tushunchalar leksik stilistika — lug‘at boyligining stilistik imkoniyatlarini o'rganuvchi soha; fonetik stilistika — fonetikaning stilistik imkoniyatlarini o‘rganuvchi soha; nutqiy shtamp — qoliplashgan yoki qolipga tushgan jumlalar; leksik va frazeologik me’yor — liamma tomonidan ishlatiladigan, hammaga tushunarli bo’lgan so‘z va iboralaming qo’llanilishi. adabiy nutq - me'yorlashtirilgan nutq. bu tushuncha adabiyotlarda funksional stilistika yoki funksional stil turlari deb ham yuritiladi. nutq stillari bir-biriga bog’liq vositalaming tuzilishidan tashkil topadi. ular tilning vazifasi bilan chambarchas bog’liqdir. shuning uchun ham ular nutq stillari deyiladi. tilning vazifasi jamiyat taraqqiyoti bilan bog’liq va uning ijtimoiy mohiyatidan kelib chiqadi. nutq stili tizimini tashkil etuvchi ifodalar faqat bir stil doirasida cheklanib qoladi. masalan, ilmiy stilda ishlatiladigan terminlar badiiy, publitsistik, rasmiy va so‘zlashuv stillarida ishlatilmasligi ham mumkin. lekin har bir nutq stili o‘zining barcha xususiyatlari bilan yagona bir maqsadga bo‘ysungan muayyan til vositalarining majmuasiga ega. stilistika bu (yun. stylos …

2 / 14

ati mavjud boʻladi. funksional stil turlari quyidagilar: 1) so‘zlashuv stili; 2) rasmiy stil; 3) ilmiy stil; 4) publitsistik stil; 5) badiiy stil. so‘zlashuv stili — nutqning dialogik shaklidir. bu stil yozma nutqqa qaraganda ta'sirchanligi, hissiyotga boyligi, yangi so‘z qo‘llashlar mavjudligi bilan ajralib turadi. bu stilda so'zlovchining barcha imkoniyatlari namoyon bo‘ladi. u nutqiga hissiyotini ham qo‘shib gapiradi. bunda turli imo-ishora va qo‘l harakatlaridan foydalaniladi. bu vositalar nutqda aytilmay qolislri mumkin bo‘lgan so‘z va iboralaming o'm ini to‘ldiradi va bayon qilinayotgan fikmi yanada aniqlashtiradi. bu stilda to‘liqsiz gaplar ishlatiladi, chunki tushirilgan qism boshqa bir rephkada yoki boshqa bir nutq vaziyatida ifodalanishi mumkin. so‘zlashuv stilining ikki xil ko'rinishi bor: 1) adabiy so‘zlashuv stili; 2) oddiy so‘zlashuv stili. adabiy so‘zlashuv stihda o‘qituvchilar, suxandonlar, jumalistlar, ilmiy xodimlar, yozuvclii va shoirlar, rahbar xodimlar, artistlar gaplashadilar. bu stil dars jarayonida, sahna nuqtida, kino san’atida, telefilm lar, axborotlar, teleocherklar, radioinsenirovkalarda ishlatiladi. adabiy so‘zlashuv stilida jaigon va sheva so‘zlari …

3 / 14

abilar kiradi. bu stilda adabiy me’yorga qat’iy rioya qilinadi, shevaga xos so‘zlar, jaxgonlar, har xil stilistik bo‘yoqqa ega bo‘lgan so'zlar ishlatilmaydi. jumlaiar liam inversiyasiz bo‘lishi lozim. gaplarda ta'sirclianlik bo‘lmaydi. rasmiy stilda yoziladigan ayrim hujjatlar shtampga o‘xshash maxsus tartib va shakl bilan yoziladi. masalan, rasmiy xatlar, ariza, tushuntirish xati, bildiigi, ma’lumotnomalar, qarorlami ko‘rsatish mumkin. agar pul, buyum miqdori ko'rsatilishi lozim bo‘lsa, oldin raqam bilan, so‘ng qavs ichida harflarbilan yoziladi. ilmiy stil ilmiy tadqiqotlar stilidir. bu stil fan, texnika sohasida yaratilgan asarlarda qo'llaniladi. shunga ko‘ra u bir necha xilga bo'linadi: ilmiy-texnikaviy, ilmiy-ommabop, ilmiy-o‘quv, ilmiypublitsistik va ilmiy-hujjat stillari. ilmiy-texnikaviy stilda ilmiy maqola, ma'ruza va monografiya, disertatsiya yoziladi. ilmiy-ommabop stilda axborot ommabop tarzida ilmiy jihatdan tushuntiriladi. bunda ma’lumot sof ilmiylikdan biroz soddalashtiriladi. va liar bir sohaning ilmiy yutuqlari ommaga ma’lum so‘zlar bilan bayon qilinadi. ilmiyo‘quv stilida darsliklar, o‘quv qo‘llanmalari, uslubiy qo'llanmalar va uslubiy maqolalar yoziladi. ular o‘quvchilar uchun tushunarli so'zlar bilan ilmiy jihatdan bayon …

4 / 14

bu davrda o ‘zbek tilida gazetalar chop etila boshladi. nashriyot va vaqtli matbuot ishlari yanada rivojlanib ketdi. 0 ‘zbek yozuvchilari badiiy publitsistika janrida ijod qildilar. vaqtli m atbuot va nashriyotda zamonaviy ijtimoiy-siyosiv masalalarga bag'ishlangan ko‘plab materiallar bosila boshladi. radio va telcvidcnie orqali siyosat va ijtimoiy hayot m asalalariga doir m a'ru za va suhbatlar muntazam eshittirildi va ko‘rsatildi. bularning hammasi publitsistik stilning taraqqiyotiga ijobiy ta'sir ko'rsatdi. publitsistik stilning yozma va og‘zaki ko‘rinishlari mavjud. hayotning muhim ijtimoiy-sivosiy masalalariga bag‘islilangan bosh maqolalar, fcleton va pamfletlar, murojaatnomalar, chaqiriqlar, deklaratsiyalar publitsistikaning yozma turiga kiradi. og‘zaki publitsistika — notiqlikdir. bunga kundalik voqealar axboroti, radio va televidenieda chiqayotgan sharhlovchilar va boshlovchilaming nutqlarini misol qilib kcltirish mumkin. tilning vazifadosh stillari ijlimoiy hayotning u yoki bu sohasini aks eltiradi, shu sohada mehnat qilayotgan inson faoliyatining muayyan doirasiga mansubligi bilan farq qiladi. badiiy stil esa hayotning hamma tomonlarini qarnrab olislii bilan, barcha nutq stillarining unda qo‘llanishi bilan farqlanadi. badiiy …

5 / 14

xoslangandir. ot turkumiga son, egalik, kelishik tushunchalari, fel uchun bo'lishli-botishsizlik, nisbat, mayl, zamon tushunchalari mansub. u lar morfologiyaning obyekti botib, turli stilistik xususiyatlarga ega. gap va uning turlari sintaksisda o‘rganilib, nulq stillari bo‘yicha tanlab ishlatiladi. shunday xususiyatlardan kelib chiqqan holda, grammatik stilistika ham ikki turga bo’linadi: 1. morfologik stilistika. 2. sintaksik stihstika. morfologik stilistika quyidagi masalalami o’rganadi. 1. o‘zbek tilida bir grammatik tushunchaning ikki va undan ortiq ko'rinishlarga ega botishi grammatik sinonimiyadir. 2. bir necha grammatik shakllaming o‘zaro zid ma’noni ifodalashi grammatik antonimiya deyiladi. 3. bir xil grammatik shakllarning bir necha xil ma’noni ifodalashi grammatik omonimiya hisoblanadi. 4. morfologik stilistikada hozirgi o‘zbek tilida zamon, mayl formalarining, ayrim yasovchi afftkslarning bir-biriga nisbatan sinonimik munosabatda bo‘lishi, ularning biri o‘mida ikkinchisining ishlatish imkoniyati masalasi hamda har bir so‘z turkumiga xos bo'lgan stilistik xususiyatlar o‘rganiladi. sintaktik stilistikada sintaksisning o‘rganish obyekti bo‘lgan gap, uningbo'laklari, gap bo'laklarining tartibi, gapning ifoda maqsadiga va tuzilishiga ko‘ra turlarining stilistik …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "grammatik stilistika va nutq madaniyati"

grammatik stilistika va nutq madaniyati grammatik stilistika va nutq madaniyati tayanch tushunchalar leksik stilistika — lug‘at boyligining stilistik imkoniyatlarini o'rganuvchi soha; fonetik stilistika — fonetikaning stilistik imkoniyatlarini o‘rganuvchi soha; nutqiy shtamp — qoliplashgan yoki qolipga tushgan jumlalar; leksik va frazeologik me’yor — liamma tomonidan ishlatiladigan, hammaga tushunarli bo’lgan so‘z va iboralaming qo’llanilishi. adabiy nutq - me'yorlashtirilgan nutq. bu tushuncha adabiyotlarda funksional stilistika yoki funksional stil turlari deb ham yuritiladi. nutq stillari bir-biriga bog’liq vositalaming tuzilishidan tashkil topadi. ular tilning vazifasi bilan chambarchas bog’liqdir. shuning uchun ham ular nutq stillari deyiladi. tilning vazifasi jamiyat taraqqiyoti bila...

This file contains 14 pages in PPTX format (75.8 KB). To download "grammatik stilistika va nutq madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: grammatik stilistika va nutq ma… PPTX 14 pages Free download Telegram