biosfera va mikroorganizmlar ekologiyasi

DOC 13 стр. 57,5 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 57,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

biosfera va mikroorganizmlar ekologiyasi reja: 1. tuproq mikroflorasi. 2. suv mikroflorasi. 3. havo mikroflorasi. bakteriyalar tabiatda boshqa tirik organizmlarga qaraganda, keng tarqalgan. chunki ular nihoyatda mayda bo’lganligi va tashqi muhit omillariga tez moslasha olganligi, turli-tuman oziq moddalarni iste’mol etishi sababli boshqa organizmlar yashay olmaydigan joylarda ham yashay oladi. ular tuproqda, suvda, havoda va boshqa organizmlar tanasida uchraydi. mikroorganizmlarning tuproqda tarqalishi. mikroblar tashqi muhitdagi hamma ob’yektlardan ko’ra tuproqda ayniqsa ko’p bo’ladi. mikroblar suv va havoga asosan tuproqdan tarqaladi. tuproqda mikroblarning hayoti va faoliyati uchun organik va mineral moddalar, yetarli namlik, quyosh nurlaridan himoya qilishga o’xshash eng qulay sharoitlar mavjud. tuproqning turli qatlamlarida mikroblar bir tekis tarqalgan emas. eng ustki qatlamida mikroblar kam bo’ladi, chunki bu yerda mikroblar kuriydi va quyosh nurlarining ta’sirida tez nobud bo’ladi. yerning 10—20 sm chuqurlikdagi qatlamida mikroblar hammadan ko’prok bo’ladi. yer chuqurlashgan sari mikroblarning harakteri uzgaradi va ularning umumiy miqdori kamaya boradi, 4—5 m chuqurlikdagi tuproq esa …

2 / 13

g 25 sm chuqurlikdagi tuprog’idan olingan mikroblarning og’irligi 3 tonnaga yetgan, demak, 1 g tuproqda 5 mlrd bakteriya bo’lgan. tuproqda ayniqsa sporali aeroblar (vas. mycoides, vas. subtilis, vas. megatherium, vas. mesentericus va boshqalar), sporali anaeroblar (vas. eporogeaes, vas, putrificus va boshqalar), termofil bakteriyalar, pigment hosil qiluvchilar, kokklar (micrococcus albus va boshqalar) ko’p uchraydi. tuproqda nitrifikatsiyalovchi, denitrifikatsiyalovchi, azot tuplovchi, oltingugurt bakteriyasi, kletchatkani parchalovchi; mog’or zamburug’lari, achitkilar, sodda hayvonlar va mikroskopik yusinlar bo’ladi. ularning ayrimlari oziqlarga tushib, ularni buzadi. ayrim tur bakteriya, achitki, mog’or zamburug’larning sof ko’lturasi ajratilib, ulardan antibiotiklar, vitaminlar, fermentlar va boshqalar tayyorlanadi. tuproqdagi organik va mineral moddalarning almashinuvida mikroorganizmlar asosiy rol uynaydi; tuproqdagi mikroblarning ta’sirida har yili tuproqqa tushadigan barcha organik moddalar (o’simlik qoldiqlari, mol uligi) oddiy birikmalarga parchalanadi va ular o’simliklar uchun oziq moddaga aylanadi. tuproq strukturasini va gumusni hosil qilishda mikroorganizmlarning ahamiyati juda katta. gumus tabiatdagi turli o’simlik birikmalaridan, anaerob va aerob bakteriyalar hamda zamburug’lar ishtirokida hosil …

3 / 13

mliklarning o’sishi va rivojlanishini tezlatadi. bir tuppoq tarkibida bir necha mingdan yuz milliongacha shu mikrobdan bo’lishi mumkin. spora hosil qiladigan va hosil kilmaydigan bakteriyalar, achitki va boshqalar aktivator bakteriyalarga kiradi. tuproq mikroblarining ko’pchilik turi (azotobakter, tugunakli bakteriya, nitrobakteriya, zamburug’, aktinomitset va boshqalar) tiamin, riboflavin, g, k, b6, b12 vitaminlari, biotin, nikotin kislotasi va boshqa vitaminlarni hosil qiladi. o’simlik ildizlariga yakin tuproqdan biotik moddalar va aminokislotalarni mikroblar o’zlashtiradilar. antibiotiklar ayrim o’simliklarning ildizlarida tuplansa, boshqa o’simliklarning tanasi va yaprogida to’planadi va uzoq vaqt saqlanadi. mikroorganizmlarning ayrim turlari ildiz chiqindilari bilan oziqlanib, ildizlarni chiqindilar ta’siridan asraydi. o’simliklar o’z navbatida rizosfera mikroblariga ta’sir etib, ularning tuproqdagi ayrim turlarini saklab qoladi. tuproqda patogen mikroblar ham uchraydi, ular tuproqqa hayvon uligi chiqindilari, zararlangan oqar suv va turli tashlandiqlar bilan tushadi. ayrim patogen mikroblar (kuydirgi va qoqshol kasalligini qo’zg’atuvchilar) tuproqda rivojlanadilar, lekin ko’pchilik patogen mikroblar tuproqda rivojlana olmaydi. natijada ularning kasallik qo’zg’atish qobiliyati yo’qoladi va ular o’ladi. …

4 / 13

havzalari ko’riladigan joylarni planlashtirishda hamda tuproqning mikroorganizmlar bilan ifloslanganligini aniqlashda uni mikrobiologik jihatidan tekshirish muhim sanitariya ahamiyatga egadir. bakteriologik tekshirish uchun 1—2 sm chuqurlikdan maxsus koshik bilan tuproq olinadi va uning mikroblar bilan ifloslanganlik darajasi 1g tuproqdagi mikroblarning soni bilan belgilanadi. tuproqda ichak tayoqchasining titri va patogen mikroblarning borligi ham aniqlanadi. mikroorganizmlarning suvda tarqalishi. suvda mikroorganizmlarning yashashi va ko’payishi uchun sharoit mavjud bo’lgani uchun, unda doimo mikroblar bo’ladi. ayniqsa oziq-ovkat sanoatida ishlatiladigan suvda ma’lum miqdorda fakat saprofit bakteriyalarning bo’lishi urinsizdir, chunki mikroblar oziq mahsulotlarining sifatini pasaytiradi va ularning oziq sifatida yaroqli bo’lish muddatini kamaytiradi. suvda kasallik qo’zg’atuvchi mikroblarning bo’lishi ayniqsa odam va hayvonlar uchun juda xavflidar. suvda organik moddalar qanchalik ko’p bo’lsa, mikrobning yashashi uchun sharoit shunchalik qulay bo’ladi. suv tuproqning turli qatlamidan oqib o’tgani uchun undagi mikroblar suvga doimo aralashib turadi. suvning mikroflorasi o’zgaruvchan bo’ladi, ya’ni u yil fasllariga ham bir qadar bog’likdir. yomg’ir yoqqandan yoki qor erigandan keyin …

5 / 13

bact. aquatilis sarsinalar, micrococcus caudicans, micrococcus roseus oltingugurt, temir bakteriyalari va boshqalar. suvga atrof muhitdan turli mikroblar tushib aralashib tursa ham, tabiiy sharoitda bir qator sabablarga ko’ra suvdagi mikroblar kamayib turadilar, natijada suv tozalanib turadi. suvning mikroblardan tozalanib turishida bir qator biologik omillarning ham ahamiyati bor. masalan, bakteriofag ta’sirida suvdagi ko’p mikroblar o’ladi va natijada suv birmuncha tozalanadi. bulardan tashqari, suvdagi mikroblarning bir qismini suvda yashaydigan sodda hayvonlar tutib hazm qiladi, va nihoyat, mikroblar bir-biriga qarama-qarshi bo’lishi tufayli ham halok bo’ladi va suv tozalanib turadi. katta shaharlar o’rtasidan o’tadigan oqar suvlar nihoyat darajada ifloslangan bo’lishi mumkin, lekin bu suv shahardan 10 km chetga chiqqanda undagi mikroblar kamayadi va suv ancha tozalanib qoladi. suvdagi mikroblarning bir qismi suvning oqimi bilan doimo harakat qilishi natijasida halok bo’ladi, suv ostida to’plangan loyqa ham ko’p mikroblarni o’ziga ilashtirib olib, suvni mikroblardan birmuncha tozalaydi. odam yoki hayvon tezagi bilan ifloslangan suvda ichak tayoqchasi bakteriyasi; enterokokk, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biosfera va mikroorganizmlar ekologiyasi"

biosfera va mikroorganizmlar ekologiyasi reja: 1. tuproq mikroflorasi. 2. suv mikroflorasi. 3. havo mikroflorasi. bakteriyalar tabiatda boshqa tirik organizmlarga qaraganda, keng tarqalgan. chunki ular nihoyatda mayda bo’lganligi va tashqi muhit omillariga tez moslasha olganligi, turli-tuman oziq moddalarni iste’mol etishi sababli boshqa organizmlar yashay olmaydigan joylarda ham yashay oladi. ular tuproqda, suvda, havoda va boshqa organizmlar tanasida uchraydi. mikroorganizmlarning tuproqda tarqalishi. mikroblar tashqi muhitdagi hamma ob’yektlardan ko’ra tuproqda ayniqsa ko’p bo’ladi. mikroblar suv va havoga asosan tuproqdan tarqaladi. tuproqda mikroblarning hayoti va faoliyati uchun organik va mineral moddalar, yetarli namlik, quyosh nurlaridan himoya qilishga o’xshash eng qulay sharoitl...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOC (57,5 КБ). Чтобы скачать "biosfera va mikroorganizmlar ekologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biosfera va mikroorganizmlar ek… DOC 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram