gen injeneriyasi va biotexnologiya

DOCX 3 pages 21.9 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.9 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

gen injeneriyasi va biotexnologiya. reja. 1. biotexnologiya va xujayra injeneriyasi. 2. tabiatda uchraydigan gen injenerligi. 3. gen injeneriyasining vazifasi va uslublari. 4. gen injeneriyasi yutuklari va uning kishlok xujaligida, meditsinadagi va sanoatdagi axamiti. molekulyar biologiya va genetika xozirgi vaktda organizm irsiyatni maksadga muvofik uzgartirish va sun'iy usulda yangi shakllar yaratish davriga kirdi. shuning uchun bu yunalish meditsina, kishlok xujaligi va sanoatda katta axamiyatga ega. xujayra injeneriyasi aloxida ajratib olingan xujayralar, tukima va protoplastlardan foydalanishga asoslanadi. xozirgi davrda usimlik tukimalarini sun'iy muxitda ustirish aloxida axamiyat kasb etmokda, chunki ulardan biotexnologiyada foydalanish mumkin. bu usulni biotexnologiyadagi axamiyati uch yunalishda boradi: 1. birinchi yunalish ajratib olingan usimlik xujayralarini sun'iy muxitda (in vitro) ustirilganda meditsina, parfyumeriya va boshka sanoat yunalishlari uchun zarur moddalar sintezlashda ishlatiladi: alkaloidlar, steroidlar, glyukozidlar, garmonlar, efir moylar, insektitsidlar va x.k. masalan: shu maksadda jenshenni xujayralardan kupaytirish (r.g.butenko), tamaki xujayralarini ustirib nikotin kislotasini sintezlashga yaponiyada erishildi. 2.ikkinchi yunalish sun'iy muxitda ustirilgan …

2 / 3

usulda (somatik) duragaylar olib yangi usimliklar yaratish xam mumkin, bu uslub uzok duragaylashga xam yul ochib beradi. shu yul bilan ajratilgan protoplastlarga yangi genlarni olib kirish, bu esa mutlok yangi irsiy xususiyatga ega usimlik turlarini yaratishga imkon beradi. yukorida kursatilgan usul - yangi xujayra texnologiyasi amaliy genetika va selektsiya ishida yangi yunalish - xujayra injeneriyasi bulib koldi. kishlok xujalik biotexnologiyasida xujayradan foydalanish usulida ayrim kiyinchiliklar xam mavjud: 1) ajratib olingan usimlik xujayrasini kanday kilib bulinishga majbur kilish? 2) kanday usulda kupaytirilgan bir gurux (aralash) xujayralar kallusidan bir butun usimlik olish mumkin? bu muammolarni birinchisi xal kilinmokda, lekin ikkinchisi xamma vakt xam amalga oshmayapti. boshokli don ekinlarida 1 xu-jayradan usimlik olish kiyin amalga oshmokda inson uchun zarur bulgan moddalarni xujayra injenerligi va biotexnologik usullar yordamida keng mikyosida ishlab chikarish biotexnologiya deyiladi. 2) gen injeneriyasining maksadi rekombinant dnk yaratish va shu asosda organizm uchun foydali yangi belgilarni va xususiyatlar xosil kilishdir. tabiatni …

3 / 3

arga) chidamlilik genini utkazib, insonlar uchun xafli kasalliklar tarkatishi mumkin. agar dori-dormonlarga chidamli bakteriya yaratilsa inson uchun uta xafli antibiotiklar xam ta'sir kilmaydigan kasallik vujudga kelishi mumkin. 3) gen injeneriyasi fan sifatida 1972 yili o.stenford universitetida djekson, simons va berg maymun virusi dnk si va ichak tayokchasi bakteriyasi dnk sidan iborat duragay molekula yaratishgandan sung paydo buldi. tabiatdagi bir avlodga kiruvchi karindosh organizmlar rekombinant dnk sini xosil kilish kulay xisoblanadi. gen injeneriyasining vazifasi esa, karindosh bulmagan uzok turlar rekombinant dnk sini xosil kilish xisoblanadi. bu ish ancha kiyin bulib, agar begona dnk bakteriya xujayrasiga kirib kolsa, uning tarkibidagi ferment - restriktaza ta'sirida tezda parchalab tashlanadi. irsiy moddani (gen, xromosomalar) bir organizmdan ikkinchisiga utkazish yuli bilan tirik organizmlarni uzgartirish texnologiyasi gen injeneriyasi deyladi. bir turning genlarini ik-kinchi turga utkazish, dnk molekulasining barcha tirik mavjudodlarda - mikroorganizmlardan odamgacha bir xil tuzilganligiga asoslanadi. gen injeneriyasida kuyidagi usullardan foydalaniladi: 1. genlarni ajratib olish yoki …

4 / 3

nk aralashmasi kayta birlashadi va yangi rekombinat dnk xosil buladi. yangi rekombinat dnk ni ishga tushirish uchun uni yana boshka bakteriya tarkibiga kiritiladi. plazmida tarkibidagi yangi dnk ni bakteriyaga oson utkazish mumkin. yangi genlarni ishga tushirishni bakteriyalarda oson amalga oshirish mumkin. chunki bakteriya tez kupayadi. masalan: ichak tayokchasi bakteriyasi (e.koli) 20 minutda 2 xujayraga ajralib, 2 sutkada 129 generatsiya beradi. 3) kaliforniya meditsina maktabi laboratoriyasida 1977 yil boyer odam organizmida ishlab chikiladigan garmon-somatotropin va insulin genni bakteriyalar yordamida sintezlashga erishdi. avval bunday gen ximiyaviy usulda sintezlandi. keyin bu gen ichak tayokchasi bakteriyalaridan olingan - plazmidaga utkazildi va yana bakteriyaga kaytarildi. sintezlangan gen mikrob xujayrasida ishlay boshladi va odam oksili garmonlarni sintezlay boshladi. olingan "samototropin" usishi sekinlashgan yosh bolalarni davolashda insulin esa kand kasalligini davolashda ishlatilaboshlandi. 4) xozirgi vaktda gen injeneriyasi usullari yordamida insoniyat tirik organizmlar irsiyatning uzgartirish imkoniyatiga ega bulmokda. genlarni bir organizmdan ikkinchiga utkazish, shu yul bilan esa yangi …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gen injeneriyasi va biotexnologiya"

gen injeneriyasi va biotexnologiya. reja. 1. biotexnologiya va xujayra injeneriyasi. 2. tabiatda uchraydigan gen injenerligi. 3. gen injeneriyasining vazifasi va uslublari. 4. gen injeneriyasi yutuklari va uning kishlok xujaligida, meditsinadagi va sanoatdagi axamiti. molekulyar biologiya va genetika xozirgi vaktda organizm irsiyatni maksadga muvofik uzgartirish va sun'iy usulda yangi shakllar yaratish davriga kirdi. shuning uchun bu yunalish meditsina, kishlok xujaligi va sanoatda katta axamiyatga ega. xujayra injeneriyasi aloxida ajratib olingan xujayralar, tukima va protoplastlardan foydalanishga asoslanadi. xozirgi davrda usimlik tukimalarini sun'iy muxitda ustirish aloxida axamiyat kasb etmokda, chunki ulardan biotexnologiyada foydalanish mumkin. bu usulni biotexnologiyadagi axamiyati...

This file contains 3 pages in DOCX format (21.9 KB). To download "gen injeneriyasi va biotexnologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gen injeneriyasi va biotexnolog… DOCX 3 pages Free download Telegram