jinsiy organlar.

DOCX 14 pages 30.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.6 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

jinsiy organlarning tuzilishi va gametogenez reja: 1.jinsiy organiar. 2. birlamchi jinsiy hujayralarning kelib chiqishi va rivojlanishi 3. jinsiy organlarning tuzilishi. 4. gametogenez jarayonining gormonal boshqarilish. hujayralar klassifikasfyasi. erkak va urg'ochi organizmlarni tashko etuvchi hujayralarning bir qismi, yana jinsiy bezlarni tashkil etadi. bu jarayon minglab yillar davomida, avioddan avlodga o'tib kelaveradi. hujayralarning ana shu qatorini a. veysman "homila yo'li", bunday hujayralarning o'zini esa generativ hujayralar, yoki organizmning generativ qismi deb atadi (generasiya-ko'payish). organizmni tashkil etadigan boshqa hujayralarning hammasini, somatik hujayralar deb atadi (soma - tana). homila yo'li hujayralarining bir qismi, navbatdagi jinsiy hujayralarni hosil qiluvchi hujayraga aylanadi. shuning uchun, veysman bu hujayralarni "o'lmaydigan hujayralar" deb atadi. somatik hujayralar to'qima va organlarni hosil qiladi, organizm o'lsa, bu hujayralar ham o'ladi. shuning uchun ularni veysman "o'ladigan hujayralar" deb atadi. shunday qilib, tirik organizmlarni tashkil etadigan hujayralar ikkita guruhga bo'linadi: 1) jinsiy (generativ) hujayralar. bularga tuxum va urug' hujayralar kiradi, uiar individning jinsiy ko'payishini …

2 / 14

hujayralarning ontogenezning embrion (murtak) davrida, hosil bo'lish yo'lini aytgan edi. bu g'oyani a. veysman rivojlantirdi. murtak yo'li g'oyasining mazmuni shundan iboratki, jinsiy va somatik luijayralar rivojlanishi, ontogenezda juda erta farqlanadi. haqiqatdan ham jinsiy hujayralar, yoki birlamchi jinsiy hujayralar, (gonositlar) ancha erta somatik hujayralardan yirikligi, yadrosining kattaligi, sitologik xususiyatlari bilan farqlanadi. gonositlarning sitoplazmasida topilgan xarakterli ultrastruktura, ektosoma deyiladi. uning bo'iishi, gonositning asosiy belgisi hisoblanadi.shu o'rindayangi gipotezapaydo bo'ldi, ungako'ra, ektosoma jinsiy hujayralarning totipotent tarkibini belgilaydi. elektron mikroskop yordamida uning tarkibida rnk, oqsil borligi aniqiandi. ma'lum bo'lishicha, jinsiy hujayrajardagi "jinsiy determinantlar" somatik hujayralarda bo'lmaydi. ayrim tuban hayvonlarda bunday modda somatik hujayralarda ham uchraydi va ularni jinsiy hujayralarga aylantiradi. olimlarning fikricha, "jinsiy determinant"ni birlamchi jinsiy hujayralarni aniqlash uchun, beigi sifatida qabul qilish mumkin. embrionning birlamchi jinsiy hujayralarni hosil qiluvchi blastomerini gonoblast deb ataladi. ana shu qismni ko'chirib o'tkazish orqali, iilarning paydo bo'lishini aniqlashga erishildi. jumladan, hasharotlarning ikki qanotlilar turkumi vakillarida tuxumning orqa tomonida ektosoma …

3 / 14

yo'li bilan, ya'ni birlamchi gonositni yo'qotish bilan javob topildi. jumladan, nurlantirish yo'li bilan hasharotlar tuxum plazmasining va qushlar tuxumining gonosit qismini nobud qilish mumkin. shundan keyin embrion rivojlanadi, ammo gonosit rivojlanmaydi.birlamchi gonosit ko'chirib o'tkazilgandavaresipientning gonositi olib tashlanganda, resipientdadonorning gonositi rivojlangan. bu tajribalardan ma'lum bo'lishicha, umurtqalilarda va umurtqasizlarda (bulutlar, kovakichlilar, yassi va halqali chuvalchanglardan tashqari) birlamchi gonositlarning yagona manbai rivojlanishning dastlabki davrlarida paydo bo'ladi. boshqacha aytganda, embrion hujayralari rivojlamshining dastlabki davrlarida, jinsiy va somatik hujayralarga ajraladi. ammo ba'zi olimlar hozirgacha gonositlar (jumladan, baliqlarda) rivojlanishning keying! bosqichiarida, gonadaning epitehy hujayralaridan paydo bo'ladi, degan fikrlarni aytmoqda. birlamchi jinsiy hujayraning migrasiyasi. jinsiy hujayralarning rivojlanishi uzoq davom etadi. hamma hayvonlarda gonadalar gonositlardan keyin paydo bo'ladi. birlamchi gonositlar mustaqil harakatlanish, ya'ni migrasiya qilish qobiliyatiga ega. tovuq embrionining gonositlari o'z yo'lining ma'lum qismini qon orqali, qolgan qismini faol harakatlanib bosib o'tadi. fransuz embriologlari e. volf va f. dyubua ma'lumotlariga ko'ra, gonositlarning harakatlanishiga, gonadadan ajraladigan kimyoviy moddalar ijobiy …

4 / 14

dan, boshlab goniylarni spermatogoniy, yoki oogoniy deb ataladi. gonositning goniyga aylanishi, bir qancha o'zgarishlar tufayli amalga oshadi, jumladan, ular yiriklashadi, yumaloq shaklni oladi, amyobasimon harakati yo'qoladi, intensiv ko'payadi. keyinchalik oogoniylarning bo'linishi to'xtaydi. bu davrga kelib, tuxumdonda oogoniylarning ma'lum zaxirasi to'planadi. ularning oz qismi, yetilgan tuxum hujayraga aylanadi, ko'p qismi nobud bo'ladi, yoki degenerasiyaga uchraydi. hisoblarga qaraganda, 5 oylik odam embrionida 6800000, tug'ilish oldidan 1 mln, 7 yoshda 300000 oogoniy bo'ladi. oogoniylar sonining ortishi, har xil hayvonlarda har xil muddatlarda to'xtaydi. masalan, sut emizuvchilarda bu jarayon tug'ilishgacha, ba'zi hayvonlarda tug'ilishdan keyin to'xtaydi, ba'zi tuban primatlarda oogoniylar jinsiy voyaga yetganda ham ko'payadi. spermatogoniylarning ko'payishi, aksincha butun jinsiy voyaga yetgan davr davomida uzluksiz (issiqqonli hayvonlarda), yoki mavsumiy (sovuqqonli hayvonlarda) sodir bo'ladi. gametogenezning keyingi bosqichlarida spermatogoniylar va oogoniylar murakkab o'zgarishlardan keyin yetilgan jinsiy hujayralar-spermatozoid va tuxum hujayraga aylanadi. bu jarayonlar hujayra yadrosi va sitoplazmasida ko'plab o'zgarishlar sodir bo'lishi bilan, amalga oshadi va oogoniy hamda …

5 / 14

imlanadi. jinsiy organlarning tuzilishi jinsiy hujayra va jinsiy gormon ishlab chiqaruvchi bezlar, jinsiy bezlar yoki gonadalar deb ataladi. gonadagrekcha "gonao" - tug'uvchi, tug'diruvchi, degan ma'noni bildiradi. bulutlaming ko'pchiligi germafrodit bo'lib, ba'zi turlari ayrim jinslidir. bulutlaming ayrim jinsluarining biri faqat tuxum xujayra, boshqasi faqat spermatozoid hosil qiladi. bulutlaming jinsiy bezlari bo'imaydi. ularda jinsiy hujayralar mezogliyadagi arxeositlardan hosil bo'ladi. spermatozoid suvga chiqib, qo'shni koloniyadagi tuxum hujayraga kiradi va urug'lanish sodir bo'ladi. kovakichlilarning ham ko'pchilik turlari germafrodit bo'lib,! eho'ntaksimon jinsiy bezlari entodermada, ba'zi turlarida ektoderma va mczogliya o'rtasida joylashgan. kiprikli chuvalchanglarning erkaklik jinsiy organlari ko'plab unig'donlardan iborat bo'lib, ulardan urug' olib chiquvchi kanallar boshlanadi. bu kanallar yig'ilib, ikkita urug' kanalini hosil qiladi. urug' kanalining kengaygan joyi, urug' saqlovchi xalta deyilib, uning oxiri jinsiy qo'shilish organi bilan birlashgan. urg'ochilik jinsiy organlari bir juft tuxumdondan iborat. tuxumdonlardan bir juft tuxum yo'li boshlanib, ular birlashadi va jinsiy qo'shilish organining yonidan tashqariga ochiladi. juft tuxum yo'ii kanaliga …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jinsiy organlar."

jinsiy organlarning tuzilishi va gametogenez reja: 1.jinsiy organiar. 2. birlamchi jinsiy hujayralarning kelib chiqishi va rivojlanishi 3. jinsiy organlarning tuzilishi. 4. gametogenez jarayonining gormonal boshqarilish. hujayralar klassifikasfyasi. erkak va urg'ochi organizmlarni tashko etuvchi hujayralarning bir qismi, yana jinsiy bezlarni tashkil etadi. bu jarayon minglab yillar davomida, avioddan avlodga o'tib kelaveradi. hujayralarning ana shu qatorini a. veysman "homila yo'li", bunday hujayralarning o'zini esa generativ hujayralar, yoki organizmning generativ qismi deb atadi (generasiya-ko'payish). organizmni tashkil etadigan boshqa hujayralarning hammasini, somatik hujayralar deb atadi (soma - tana). homila yo'li hujayralarining bir qismi, navbatdagi jinsiy hujayralarni hosil qiluvc...

This file contains 14 pages in DOCX format (30.6 KB). To download "jinsiy organlar.", click the Telegram button on the left.

Tags: jinsiy organlar. DOCX 14 pages Free download Telegram