mikroorganizmlarning parazitlik xususiyatlari

DOCX 8 pages 25.4 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.4 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

mikroorganizmlarning parazitlik xususiyatlari reja. 1. mikroorganizmlarning parazitlik tiplari. 2. patogenlik mexanizmining mohiyati qanday? 3. mikroorganizmlarning fermentlari, toksinlari, biologik aktiv moddalarni kasallikning namoyon bo'lishidagi roli. 4. patogenlik jarayoni qanday amalga oshadi? 5. adabiyotlar:2,3,4,9. o'simlik hujayrasiga har qanday mikroorganizmlar ular uchun zarur bo'lgan oziqa muhiti mavjud bo'lgan taqdirdagina kirib kelish imkoniga ega bo'ladi. oziqa muhitidan foydalanish zamburug'larda turlichadir, ya'ni ayrimlari tirik to'qimalar hisobiga hayot kechirsa, ayrimlari o'lik hujayralar hisobiga oziqlanadi. shuning uchun ularni saprofitlar va patogenlar deb ikkita guruhga ajratiladi. evolyutsion taraqqiyot davomida mikroorganizmlar rivojlanishi saprofit hayot kechirish usulidan patogen usulda hayot kechirishga qarab rivojlanib borgan. saprofit mikroorganizmlar uchun o'simliklarni qoldiqlari asosiy oziqa bazasi bo'lib hisoblanadi. parazit mikroorganizmlar esa tirik hujayralardagi tayyor organik moddalar hisobiga hayot kechiradi. ular o'z navbatida fakultativ saprofitlar va fakultativ parazitlarga bo'linadi. fakultativ saprofitlar - parazit usulda hayot kechirsada, ba'zan saprofit usulda yashashi mumkin. masalan phytophtora, fusarium, alternaria zamburug'lari shunday usulda yashaydi. fakultativ parazitlar esa asosan saprofitlar tariqasida …

2 / 8

nergiyani tirik hujayralardan olsalar, nektroflar esa zarur energiyani o'lik hujayralardan oladilar. biotrof organizmlar uchun tirik hujayralar ichiga kirib kelgandan keyin ularni halok qilmaydi. natijada ular tayyor organik modda hisobiga uzoq muddatda hayot kechiradi. parazitlarning o'simlik hujayrasida hayot kechirishi mavjud to'qimalarda nekroz hosil bo'lishiga sabab bo'ladi. nekrozning intensivlik darajasi patogenning agressivlik darajasiga bog'liqdir. ko'pincha patogen mikroorganizm va hujayin o'simlik simbiotrof usulda yashaganday bo'ladi, chunki parazit organizmlar ma'lum turga yoki navga nisbatan qisqa moslashgan bo'ladi. yarim (fakultativ) saprofitlarning o'simlik bilan bo'lgan munosabati boshqacha namoyon bo'ladi. parazitlik xusisiyatining namoyon bo'lish xususiyatiga qarab ular fakul'tativ parazitlar va fakul'tativ saprofitlarga bo'linadi. fakul'tativ parazitlar hujayrani zararli moddalari bilan halok qilib unga kirib keladi va shu hisobga oziqlanadi. ularning asosiy xususiyati o'zida zaharli moddalarni va tsellyulozolitik fermentlarni hosil qilishidir. zaharli modda hisobiga tirik hujayralari halok qilib, ularni fermentlar ta'sirida parchalaydi va organik modda hosil qiladi. natijada bunday hujayralar o'sishdan orqada qoladi yoki zaif hujayralar bo'ladi. fakultativ saprofitlar …

3 / 8

aprofit tur bo'lsada, dukkakdoshlar oilasi vakillarini, tut o'simligini bargini kasallantirib ularni qorayishiga sabab bo'ladi (gorlenko, chinov, levkina,1957: sheraliev, 1990). mualliflar fikricha bu turning evolyutsion taraqqiyoti patogenlik xususiyatining o'sish tomoniga o'zgarib bormoqda. parazitlik evolyutsiyasi tabiatdagi zamburug'larda eng ko'p tarqalgan hisoblanadi. shuning uchun tabiatda yangi kasalliklarning kelib chiqish xollari kuzatilib turadi. har qanday parazitlarning asosiy xususiyatlari qatoriga patogenlik, virullentlik va agressivlik (tajavuzkorlik) kabilarni kiritish mumkin. patogenlik - xususiyati deb mikoorganizmlarning kasallik keltirib chiqarish xususiyati tushuniladi. patogenlik har bir tur uchun xos bo'lgan belgi hisoblanadi. patogenlik xususiyati tufayli turlararo taffovutlar kelib chiqadi. (gorlenko va bosh.1962). masalan, takomillashgan zamburug'lar oilasi vakili clodosporium quyidagi turlarga ega: 1.s.clodosporiales o'simlikni kasallantirmaydigan saprofit tur. 2.s.cucumerinum - nekrotrop oziqlanuvchi bodringda kasallik keltiruvchi fakultativ parazit. 3.s.fulrum biotrof tipda oziqlanuvchi pamidorda kasallik qo'zg'atuvchi fakultativ saprofit, bunday holat bakteriyalar orasida ham uchraydi. masalan, psecudomonas acruginosa - saprofit tur o'simliklarni kasallantirmaydi; psecudomonas fluorescans - fakultativ parazit sabzavot ekinlarini kasallantiradi; p.tabaci, p.phaseolicola fakultativ saprofit …

4 / 8

iladigan zang zamburug'i puccinia graminis - 6ta maxsus rassani hosil qiladi. boshoqdoshlar oilasi vakillarida un shudring kasalini keltirib chiqaruvchi erysiphe graminis - 7ta maxsus rassani hosil qiladi. o'simliklarda so'lish kasalligini keltirib chiqaruvchi fusarium oxysporum-66 ta maxsus rassa hosil qiladi. g'o'zada vertitsillioz vilt kasalligini keltirib chiqaruvchi v.dahliae zamburug'ining 4ta rassasi mavjud bo'lib, ular virullentlik xususiyatini turlicha namoyon qiladi. masalan v.dahliae 1 rassasi g'o'zaning 108-f navini kasallantirsa, ii rassasi g'o'zanning toshkent-1,2 navlarini kasallantirish xususiyatiga ega. virullentlik xususiyati biotrof patogenlar uchun doimiy xususiyat hisoblanadi. nekrotrof patogenlarda bunday qa'tiiy moslanish kuzatilmaydi. masalan, f.oxysporum zamburug'i bilan sun'iy usulda o'simliklarni zararlantirilganda tabiiyy xolga nisbatan bir necha marta ortiq miqdordagi o'simliklarni kasallantirishi mumkin. demak, nekrotroflarda virullentlik xususiyati biotroflarga nisbatan kamroq ifodalangan ekan. fitopatogen mikroorganizmlarning uchinchi xususiyati agressivlik deyiladi. agressivlik mohiyati-kasallik qo'zg'atuvchisining patogenlik xususiyatining miqdor ko'rsatgichidir. agressivlik xususiyati patogenning kam miqdordagi zararlovchi manba (inokulyum), infektsiyaning tarqalish tezligi, inkubatsion davri, kasallangan o'simlikda hosil bo'lgan sporalar miqdori, inokulyumning tarqalish tezligi, …

5 / 8

ora hosil qilib ko'p zararlantirish xususiyatiga ega emas. ildiz chirish kasaligini keltirib chiqaruvchi f.javanicum va f. solani zamburug'i tuproqda o'simlikni kasallantirgan joydan boshqa joylarga tezda tarqalish imkonini bermaydi. agressiv bo'lmagan turlarning sporalari havo yordamida tarqalish xususiyatiga ega bo'lmaydi. zamburug'larning agressivlik xususiyati kasallikka beriluvchan o'simlik navlarida yorqin namoyon bo'ladi. ya'ni virullentlik xususiyati ma'lum navdagi o'simlikni kasallantirishda nomoyon bo'lsa, agressivlik uning qanday darajada namoyon bo'lishini ko'rsatadi. zamburug'larning ko'rsatib o'tilgan xususiyatlarining namoyon bo'lishida fermentlari, toksinlari, biologik aktiv moddalar asosiy rol o'ynaydi. fermentlar hujayralararo moddalarni va hujayra po'stini eritish uchun zarur. ular quyidagi turlarga bo'linadi: 1.pektolitik fermenti. 2.tsellyulozalik fermenti 3.ksilanoza fermenti. ko'rsatib utilgan fermentlar hujayra tarkibiga kirgan moddalarni parchalash natijasida hosil bo'lgan uglevodlarni glyukozagacha parchalatib, ularni oson o'zlashtirish darajasiga keltiriladi. bunday uglevodlarni o'zlashtirgan zamburug'lar tezda rivojlanib modda almashinish jarayonida o'ziga xos zaharli moddalarni hosil qiladi. bunday moddalar qatoriga fitotoksinlar kiradi. fitotoksinlar tirik hujayrani o'ldirish uchun xizmat qiladi. bunday fittoksinlarni hosil qilish nekrtrof mikroorganizmlar yoki …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarning parazitlik xususiyatlari"

mikroorganizmlarning parazitlik xususiyatlari reja. 1. mikroorganizmlarning parazitlik tiplari. 2. patogenlik mexanizmining mohiyati qanday? 3. mikroorganizmlarning fermentlari, toksinlari, biologik aktiv moddalarni kasallikning namoyon bo'lishidagi roli. 4. patogenlik jarayoni qanday amalga oshadi? 5. adabiyotlar:2,3,4,9. o'simlik hujayrasiga har qanday mikroorganizmlar ular uchun zarur bo'lgan oziqa muhiti mavjud bo'lgan taqdirdagina kirib kelish imkoniga ega bo'ladi. oziqa muhitidan foydalanish zamburug'larda turlichadir, ya'ni ayrimlari tirik to'qimalar hisobiga hayot kechirsa, ayrimlari o'lik hujayralar hisobiga oziqlanadi. shuning uchun ularni saprofitlar va patogenlar deb ikkita guruhga ajratiladi. evolyutsion taraqqiyot davomida mikroorganizmlar rivojlanishi saprofit hayot kechiris...

This file contains 8 pages in DOCX format (25.4 KB). To download "mikroorganizmlarning parazitlik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarning parazitlik… DOCX 8 pages Free download Telegram