organizmlarning individual rivojlanish, ontogenez va felogenez

DOCX 5 pages 27.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.9 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

organizmlarning individual rivojlanish, ontogenez va felogenez reja: 1. ontogenez tiplari. 2. preformizm va epigenez karashlar. 3. ontogenez boskichlari. organizmlarning individual rivojlanishi-ontogenez xar bir organizm ning rivojlanishi takomillashuvi, usishi, ulgayishi, karishi va ulimi yakunlanadigan tulik xayot tsikli ontogenez xisoblanadi. ontogenez jinsiy xujayralar paydo bulib, uruglanishdan boshlanadi. zigota xosil bulishi bilan ontogenezning xamma boskichlarida mavjudot yashayotgan sharoitga mos ravishda irsiy axborot tasirining natijasi sifatida otogenez jarayoni amalga oshadi. ontogenezning tip va davrlari. turli mavjudotlar individual rivojlanishi-ontogenezi uziga xos keladi. ontogenezning ikki asosiy tipi farklanadi; 1) bevosita (tugridan- tugri) rivojlanishi; 2) bilvosita rivolanish. bevosita rivojlanishda tuxumdan chikkan yoki yangi tugil gan organizm kurinishi jixatidan ona organizimiga uxshaydi va fakatgina ayrim azolarining etishmasligi, kichikligi, tana kisimlarining unchalik mutonosib bulmasligi bilan farklanadi; asta-sekin usib borishi bilan ona organizimi tula kiyofasiga ega buladi. odam va sut emizuvchilarda, kushlarda, sudralib yuruvchi larda va ayrim kuyi tabaka mavjudotlarlarda lichinkasiz va bachodanda rivojlanish ruy beradi. bilvosita rivojlanish metamorfoza, yani …

2 / 5

ntogenez xakidagi talimotning rivojlanish jarayonida asosan ikkita bir-biriga zid bulgan karash-preformizm va epigenez uzok muddat kurashib kelgan. preformizmga kura yangi avlodning shakllanishida xech kanday rivolanish jarayonlari ruy bermay, balki azaldan jinsiy xujayrada jo bulgan uta mayda individning tuxum xujayrasi oziklantirishi bilan yoki aksincha tuxum xujayrasi dagi mikroindividning sperma tasirida usishi, yani mavjudot azo va belgilarning takomillashishi natijasi ekan ligi tushuntiriladi. bunday dunyokarash uz zamonasi uchun muxim axamiyatga ega buldi yani-organizmlar kupayishida jinsiy xujayralarning urni borligi xakida turgun fikr yuzaga keldi. epigenezga binoan organizm xar doim yangidan gemogen, strukturasi massadan rivojlanadi. epigenez xam metofizik dunyo karashicha talkin etilgan yunalish bulsada, uzicha progressiv bulib, rivojlanish tarakkiyoti tan olinadi. jinsiy xujayralar-gametalar. kushilish bilan yangi avlod xosil kiluvchi jinsiy xujayra (spermatazoid va tuxum xujayrasi) ga gametalar deyiladi. malumki, organizm tanasidagi gametalardan boshka barcha xujayralar somatik xujayralarni tashkil etadi. erkak va urgochi organizmida, reproduktiv davrida, jinsiy xujayralar xosil bulib turadi. etilgan, shakllangan jinsiy xujayralar yukori …

3 / 5

mitoz yuli bilan kupayishi, sung meyoz usulida xromosomalar sonini kamayishi, etilib shakllanib spermatozoid xamda tuxum xujayralarini xosil bulishi kabi uta murakkab jarayonlarni bosib utadi. maydalanish. zigota va undan xosil bulgan xujayra larning mitoz bilan bulinishi maydalanishdir. maydalanish da xosila xujayralar bulinishi ruy bergan sari, ular maydalanib boradi va xujayralar bir-biriga zich joylashgan buladi. biror tasir natijasida xosila xujayralar bir-biridan uzoklashib kelsa, uzoklashgan tudaning xar birida ular uz xolicha maydalanish davom etadi va xar bir tuda aloxida organizmni xosil kiladi, natijada bir tuxumli egizaklar vujudga keladi. maydalanayotgan xujayralar orasida bushlik blostotsel paydo bulib, maydalanish nixosida blastula shakllanadi. blastula kup xujayrali pufaksimon murtak. blastula devori-blastoderma xayvon turiga xos ravishda bir kavat yoki kup kavatli xujayralar-blastomerlardan iboratdir. gastrulyatsiya. gastrulyatsiya jarayoni murakkab bulib, blastula xujayralarini siljishi va uzaro ta'siri natijasida ikki kavatli murtak xosil kiladi. bu kavatlar ektoderma va entoderma-embrional varaklar bulib, ulardan uchinchi embrional varak-mezoderma bunyodga keladi. gastrulyatsiya 4 tipi tafovut etiladi. 1. …

4 / 5

vjudotlar birlamchi va ikkilamchi ogizlilarga bulinadi. birlamchi ogizlilar (shillik kurt, bugim oyoklilar) da blastopor differentsirlashib ogizga aylanadi. ikkilamchi ogizlilar (kupgina mavjudotlar, jumladan xordalilar) da blastopor anal teshikka aylanadi. ogiz bushligi esa murtakni oldingi kismidan, yangidan xosil buladi. sariklik kup bulganda invaginatsiya bilan bir katorda epiboliya ruy beradi. epiboliyada animal kutb blastoderma xujayralari jadalrok bulinadi va bu mayda xujayralar vegetativ kutbdagi yirik xujayralar ustiga yopilib tushadi va ektoderma xujayralarini xosil kiladi; vegetativ kutb xujayralari entodermani bunyod etadi. epiboliya ayrim baliklarda, suvda xamda kuriklikda yashovchilarda kechadi. gastrulyatsiya immigratsiya yuli bilan sodir bulganda blastodermaning ayrim xujayralari kuchib blastotselga tushadi va bu xujayralar bulinish jarayonida blastodermaning ichki yuzasiga utirib, ichki kavat-entodermani, blastodermaning tashki xujayralari esa ektodermani shakllantiradi. immigratsiya bilan kechadigan gastrulyatsiya kupgina kavakichaklilarga xosdir. delyaminatsiya blastoderma xujayralarining jadal bulinishi va xosila xujayralarning blastotsel bushligiga sikilib chikishi va xosila xujayralarning blastotsel bushligiga sikilib chikishi va kushimcha kavat - entodermaning vujudga keltirish bilan yuzaga chika-di; tashki …

5 / 5

a bulinadi. segmentlashgan kismi somitlarga ajraladi. somitlarga bulinish xorda va nerv nayi xujayralarining induktsion ta'siri natijasida ruy beradi. mezoderma sklerotom, dermatom, lenotom, nefrotom va splanxnatom kabi somitlar xakozo. sklerotom suyaklar (umurtka, kovurga, kurak) dermotom teri, lenotom mushaklar, nefratom ayiruv a'zolarini bunyod etadi. splanxnatomning uzi 2 (ektodermaga karagan pariotal va entoderma ichak nayi bilan chegaralangan visteral) varakchaga ajralib, oraligida ikkilamchi bushlik- tselom paydo buladi. splanxnatom ichki a'zolarini koplovchi pardalarni xosil kiladi. entoderma ichak va sariklik entodermasini beradi. uz navbatida ichak entodermasidan oshkozon-ichak yuli epiteliysi, yirik bezlar (jigar, oshkozon osti bezi), nafas a'zolari xamda ularning xosila bezlari vujudga keladi. embrional varaklar, nerv nayi va xorda organizm kismlari xosil bulishi uchun manba tuzilmalar bulganligidan ular murtakning uk (asosiy) a'zolari deyiladi. adabiyotlar 1. a. t. gafurov. “darvinizm” t. : «ukituvchi», 1992. 2. m. tuxtaev, a. xamidov. “ekologiya asoslari va tabiatni muxofaza kilish” t. : 1994. 3. biologiya. bibliograficheskiy spravochnik, k. : “naukova dumka” 1994 …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organizmlarning individual rivojlanish, ontogenez va felogenez"

organizmlarning individual rivojlanish, ontogenez va felogenez reja: 1. ontogenez tiplari. 2. preformizm va epigenez karashlar. 3. ontogenez boskichlari. organizmlarning individual rivojlanishi-ontogenez xar bir organizm ning rivojlanishi takomillashuvi, usishi, ulgayishi, karishi va ulimi yakunlanadigan tulik xayot tsikli ontogenez xisoblanadi. ontogenez jinsiy xujayralar paydo bulib, uruglanishdan boshlanadi. zigota xosil bulishi bilan ontogenezning xamma boskichlarida mavjudot yashayotgan sharoitga mos ravishda irsiy axborot tasirining natijasi sifatida otogenez jarayoni amalga oshadi. ontogenezning tip va davrlari. turli mavjudotlar individual rivojlanishi-ontogenezi uziga xos keladi. ontogenezning ikki asosiy tipi farklanadi; 1) bevosita (tugridan- tugri) rivojlanishi; 2) bilvosita ri...

This file contains 5 pages in DOCX format (27.9 KB). To download "organizmlarning individual rivojlanish, ontogenez va felogenez", click the Telegram button on the left.

Tags: organizmlarning individual rivo… DOCX 5 pages Free download Telegram