o’simliklarda urug’lanish

DOCX 6 pages 123.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 123.5 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

o’simliklarda urug’lanish. o’simliklarda urg’ochi va erkak gametalarning rivojlanishi va urug’lanish xuddi hayvonlardagi kabi urg’ochi va erkak jinsiy organlarida o’tadi yopiq urug’li o’simlik (gulli o’simlik)larda urug’lanish va urug’ning rivojlanishiai ko’rib chiqamiz. yopiq urug’li o’simliklarda erkak gametalari chang donachasida yetiladi. chang donachasi ikkita hujayradan tuzilgan. ana shu hujayralarning yirigi vegetativ hujayra, maydasi esa generativ hujayra deyiladi. vegetativ hujayra o’sib uzun, ingichka naychani vujudga keltiradi. generativ hujayra vegetativ naycha ichida ikkiga bo’linib, ikkita spermiy hosil qiladi. chang naychalari tez o’sib, urug’chidagi tumshuqcha hamda ustuncha ichiga kiradi va tuguncha tomon yo’naladi. chang naychalari turli tezlikda o’sadi. lekin shulardan faqat bittasi boshqalaridan o’zib ketib, tuguncha ichidagi urug’kurtakka yetib boradi va uning ichiga kiradi. spermiyning biri tuxum hujayra bilan qo’shilib, diploid zigota hosil qiladi, undan murtak rivojlanadi. ikkinchi spermiy markaziy diploid hujayra bilan qo’shiladi va natijada yadrosi triploid, ya’ni uchta xromasoma to’plamiga ega boigan yadroli yangi hujayra bunyodga keladi. undan endosperm rivojlanadi. yopiq urug’lilarda triploid cndospcrm, …

2 / 6

r. masalan, makkajuxorining so’tasida chetdan changlanishi tufayli xar xil rangli donlar xosil bo’lishi mumkin. bu jarayondan spermaning yadrosi endospermning rangini o’zgartirish hususiyatiga ega, degan xulosaga kelish mumkin. 15 - rasm. bug’doy murtak xaltachasining megagametogenezdan so’nggi xolati. 1 – tuxumxujayra; 2 – sinergidlar; 3 – qutb yadrolari; 4 – anitipodlar; 5 – mikropile. apomiksis. o’simliklar va xayvonlarda urug’lanish (kariogamiya) yo’li bilan ko’payishi amfimiksis, urug’lanmasdan jinsiy ko’payishi esa apomiksis deb ataladi. apomiksisning uch xili mavjud: partenogenetik. ginogenetik. androgenetik. urug’lanmagan tuxum xujayradan murtakning rivojlanishi partenogenez deyiladi. partenogenezning diploid, gaploid, tabiiy va sun’iy xillari uchraydi. diploid (somatik) partenogenezda tuxum xujayra bo’linmaydi, mitoz yo’li bilan bo’lingan taqdirda ham hosil bo’lgan ikkita gaploid xromosomali yadrolar bir-biri bilan qo’shiladi va xromosomalarning diploid soni tiklanadi. ginogenezda murtak xaltachasiga kirgan spermiya (erkak gameta) urug’lanish oldidan nobud bo’ladi, yangi organizm (zigota ) esa urug’lanmagan tuxum xujayradan rivojlanadi. androgenezda sperma tuxum xujayraga kirib boradi, tuxum xujayraning yadrosi esa qandaydir sabab bilan …

3 / 6

boshoqda o`rtadan gulning uchiga va asosiga qarab ochiladi. murakkab gullarda savatchaning chetidan o`rtasiga qarab ochiladi. g`o`zada dastlab pastki gullar ochilsa vegetatsiyaning oxirida poyaning uchidagi gullar ochiladi. o`simliklarning gullash davri ham turlichadir. masalan: olma, nok, olxo`ri, pista kabi o`simliklar 6-12 kun gullaydi. g`o`za esa bir necha oy davomida gullaydi. limon o`simligi qulay iqlim sharoitida muntazam gullab boradi. gul hosil qilish o`simlikning turiga bog`liqdir. masalan: qayin 10-12 yildan keyin shaftoli 3-5, jo`ka 20-25, eman 80-100 yoshida gul hosil qilish xususiyatiga ega. gul hosil qiluvchi kurtaklar yozda hosil bo`lib, qishlab bahorda gul hosil qiladi. 2. gul yetilganidan keyin changdonda yetilgan changning onalik tumshuqchasiga tushishi changlanish deb ataladi. changlanishni quyidagi 2 ta usuli mavjud. 1. o`z-o`zidan changlanish. 2. chetdan changlanish tabiatda ko`pchilik o`simliklar kleystogamli gullar hosil qilsa (yopiq gullaydigan gullar), ayrimlari xaziogamli (ochiq gullovchi) gullar hosil qiladi. masalan: yeryong`oqda tuproq yuzasidan yuqori qismida xaziogamli gul hosil qilsa, tuproq ostida kleystogamli gul va meva hosil …

4 / 6

hashoratlar uchun ozuqa bo`lishini magnoliya, lolaqizg`aldoq, pion, itburun kabi o`simliklar misolida ko`rish mumkin. ko`pchilik gullarning gulkosa va gultojibarglari, changchi va urug`chilari ham o`ziga xos rangga ega bo`lib xasharotlarni jalb qiladi. xasharotlarni jalb etishda guldagi efir moylar hisobiga hosil bo`lgan hid ham muhim rol o`ynaydi. gulda hid hosil bo`lishi indol, ammiak, benzol moddasi bilan bog`liqdir. shamol vositasida changlanuvchi o`simliklarni anemofil o`simliklar deyiladi. bunday usulda changlanuvchi o`simliklarga quyidagi daraxt va o`tsimon o`simliklar kiradi; qayin, eman, yong`oq, terak, tol, o`t o`simliklardan g`allaguldoshlar, sho`raguldoshlar, zubturumdoshlar oilasi vakillari. shamol yordamida changlanuvchi o`simliklar cheksiz chang hosil qiladi. changlar yengil, quruq va mayda bo`lib, shamol yordamida uzoq masofalarga tarqalish xususiyatiga ega. lavlagi changchi 200 m balandlikkacha ko`tarila oladi. qayin changchi 30-35 km masofagacha ucha oladi. bir tup makkajo`xori 50 mln chang hosil qiladi. rogoz o`simligi changchidan hindistonda non va pechene tayyorlansa, meksikada indeyeslar makkajo`xori changchidan sup tayyorlaydi. gullarning bir vaqtda gullashi atmosferada shunchalik ko`p chang hosil qiladiki …

5 / 6

rodinada 35 - 117, olma, nokda 70 - 210, olchada 30 - 100, olxo`rida 180-220, kungaboqar 100 kun palma changchi 10 yil hayotini saqlay oladi. g`allaguldoshlar oilasi vakillari 2 kun, makkajo`xorida 1 - 2 kun, grechixada 7-10 kun, chang donachasini hayot kechirishi aniqlangan. gibridlash -deb turli tur, navdagi o`simliklarni chatishtirish asosida olingan naslga aytiladi. gibrid urug`dan o`stirilgan o`simliklar gibrid o`simlik deyiladi. gibrid o`simliklarni tabiiy va sun`iy yo`l bilan hosil qilishi mumkin. tabiiy gibridlash o`simliklarning tabiiy chatishishi asosida ro`y bersa, sun`iy chatishtirish inson faoliyati ishtirokida amalga oshiriladi. hozirgi vaqtda sun`iy chatishtirish asosida 100 lab madaniy o`simliklar yaratilgan. urug`lanish jarayoni, gulli o`simliklarda murakkab jarayonlar qatoriga kirib changlanish jarayonidan keyin ro`y beradi. otalanish jarayoni erkak va urg`ochi gametalarining bir biri bilan qo`shilishi asosida zigotani hosil qilish bilan tugallanadi. changning unishi otalanishgacha bo`lgan muhim jarayon hisoblanadi. urug`chi tumshuqchasi changni qabul qilishga tayyorlanib o`zidan maxsus suyuqlik ajratib chiqaradi. bu yopishqoq suyuqlik changni faqat tutib qolmasdan …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklarda urug’lanish"

o’simliklarda urug’lanish. o’simliklarda urg’ochi va erkak gametalarning rivojlanishi va urug’lanish xuddi hayvonlardagi kabi urg’ochi va erkak jinsiy organlarida o’tadi yopiq urug’li o’simlik (gulli o’simlik)larda urug’lanish va urug’ning rivojlanishiai ko’rib chiqamiz. yopiq urug’li o’simliklarda erkak gametalari chang donachasida yetiladi. chang donachasi ikkita hujayradan tuzilgan. ana shu hujayralarning yirigi vegetativ hujayra, maydasi esa generativ hujayra deyiladi. vegetativ hujayra o’sib uzun, ingichka naychani vujudga keltiradi. generativ hujayra vegetativ naycha ichida ikkiga bo’linib, ikkita spermiy hosil qiladi. chang naychalari tez o’sib, urug’chidagi tumshuqcha hamda ustuncha ichiga kiradi va tuguncha tomon yo’naladi. chang naychalari turli tezlikda o’sadi. lekin shulardan f...

This file contains 6 pages in DOCX format (123.5 KB). To download "o’simliklarda urug’lanish", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklarda urug’lanish DOCX 6 pages Free download Telegram