o’simliklarda asosiy makroelementlarning fiziologik ahamiyati

DOC 46.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425985015_60273.doc o’simliklarda asosiy makroelementlarning fiziologik ahamiyati reja: 1. o’simliklar hayotida fosforning ahamiyati. 2. o’simliklarning hayotida oltingugurtning ahamiyati. 3. o’simliklar hayotida kaliy va kalsiyning ahamiyati. 4. o’simliklar hayotida magniy va temirning ahamiyati. 5. o’simliklar tanasida natriy, xlor, kremniy miqdori va ularning roli. tayanch so’zlar: fosfor, appatitlar, eriydigan tuzlar, anion, makroergik bog’lar, oltingugurt, aminokislotalar, disulfid, sulfgidril, kaliy, kation, protoplazma, hujayra shirasi, reutilizasiya, kalsiy, kalsiyfill, kalsiyfob, neytral tuzlar, qovushqoqlik, fermentlar, natriy, galofitlar, xlor, nordon tuzlar, kremniy, g’allasimonlar, magniy, xlorofill, temir, xlorofillaza. fosfor. o’simliklar uchun fosforning ahamiyati nihoyatda katta, lekin tuproqda uning o’zlashtiriladigan shakllari juda kam. tuproqda fosfor asosan tirik organizmlarda, o’simliklarning nobud bo’lgan organlarida, chirindilar tarkibida, tuproqning mineral tarkibida va tuproq eritmasida bo’ladi, fosforning o’simliklar o’zlashtirilishi qulay bo’lgan birikmalari oz. ular minerallanish natijasida vujudga keladi. o’rta osiyo tuproqlarida o’zlashtiriladigan fosforning miqdori 0,08% dan 0,3 % gacha bo’ladi. bu o’simliklar uchun yetarli emas. shuning uchun ham ular qo’shimcha fosfor bilan ta’minlanishi zarur. fosforning tabiatdagi …

atijada fosforning doiraviy almashuvi hosil bo’ladi. o’simliklar tanasida fosfor organik birikmalar, fosfor kislotasi va tuzlari holida uchraydi. fosfor o’simliklar tanasidagi oqsillar (fosfoproteinlar), nuklein kislotalari, fosfolipidlar, shakarlarning fosfor efirlari, nukleotidlar, makroergik bog’larga ega bo’lgan (atf, nad+) birikmalar, vitaminlar va boshqalar tarkibiga kiradi. fosfor ayniqsa hujayraning energetik asosini tashkil etishda juda katta ahamiyatga ega. eng erkin kimyoviy energiya fosfor birikmalaridagi makroergik (c-o~p) bog’lar holda tirik hujayralarda to’planadi. ayniqsa, atf molekulalari tarkibidagi energiya o’simlik hujayralarida energiya almashinuvining asosini tashkil etadi. nukleotidlar bir yoki ikki molekula fosfat kislota biriktirib olishi natijasida di –va trifosfat nukleotidlar hosil bo’ladi. bular energiyaga boy birikmalar deb ataladi. chunki gidroliz qilinganda ko’p kimyoviy energiya ajralib chiqadi. umuman, o’simliklardagi metabolitik jarayonlarning juda ko’p reaksiyalari fosforga bog’liq. uning o’rnini boshqa bironta element almashtirolmaydi. o’simliklarga fosfor yetmaganda to’qimalardagi parchalanish jarayonlari kuchayadi. sintez jarayonlari aksincha sekinlashadi yoki to’xtaydi. asosiy belgilar o’simliklarning tashqi ko’rinishida ham sodir bo’ladi, ya’ni o’sish va rivojlanish sekinlashadi. oltingugurt. oltingugurt …

(----s----s----) holida uchraydi. masalan, sistein aminokislota tarkibida sulfgidril gruppasi holida bo’ladi: nh2 hs – ch2 ch cooh sistin aminokislota tarkibida esa disulfid gruppasi holida bo’ladi: s – ch2 ---- chnh2 ---- cooh s – ch ----- chnh2 ---- cooh bu aminokislotalar biri ikkinchisiga o’tishi ham mumkin: s – ch2 ---- chnh2 ---- cooh +h2 ( 2hs→ch2 – chnh2 -- cooh s – ch2 ----- chnh2 ---- cooh sistein sistin aminokislotalarning bunday o’zgarishi hujayralarning oksidlanish – qaytarilish potensiallariga, proteolitik fermentlar faoliyatiga ta’sir etadi. oltingugurt o’simliklardagi eng muhim aminokislotalardan biri – metionin tarkibiga ham kiradi. metionin ko’p fermentlarning faol markazidan topilgan. oltingugurt piyoz, sarimsoq va boshqalarda bo’ladigan maxsus yog’larning tarkibiga ham kiradi. disulfid bog’lar (-s-s-) oqsillarning strukturaviy asosida katta rol oynaydi. masalan, oqsil molekulasini tashkil qiladigan polipeptid zanjir tarkibidagi sistein aminokislotasi disulfid bog’lar tufayli polipeptid zanjirlarning ma’lum qismida yoki ular orasida disulfid ko’prikchalar hosil qilish xususiyatiga ega: ch2 s s ch2 h2nch …

(k+) shaklida o’zlashtiradi. kaliy o’simliklarning asosan yosh va modda almashuv jarayoni faol boradigan to’qimalarida: meristemalar, kambiy, yosh barglar, poyalar va kurtaklarda ko’p to’planadi. hujayrada kaliy ion shaklida bo’lib, organik moddalar tarkibiga kirmaydi. uning qari organlardan yosh organlarga siljish (kuchish) qobiliyati kuchli bo’lib, bunga reo’tilizasiya deyiladi. hujayralarda umumiy kaliyning 80% ga yaqini vakuolalarda bo’ladi. u hujayra shirasining asosiy kation manbasini tashkil etadi. shuning uchun ham kaliy o’simliklardan yuvilib chiqishi ham mumkin. kaliyning 20% hujayra sitoplazmasida joylashgan va asosan sitoplazmaning kolloid xususiyatlariga kuchli ta’sir etadi. kolloidlarning burtishi uchun imkoniyat yaratadi va hujayraning turgor holatini saqlab turadi. yorug’likda kaliyning sitoplazma kolloidlari bilan bog’lanish kuchi qorong’ilikka nisbatan yuqori bo’ladi. shuning uchun ham kechalari kaliy ildiz tizimi orqali ajratilishi mumkin. kaliy barg og’izchalarining ochilishi va yepilishiga ham ta’sir etadi. yorug’likda kaliy og’izchalarning to’tashtiruvchi hujayralarida 4-5 marta ko’payadi va suvni shimib olib turgor holatini kuchaytiradi. bu esa og’izchalarning ochilishiga sababchi bo’ladi. qorong’ida kaliy tutashtiruvchi hujayralardan chiqa …

at. kalsiy. kalsiy ham o’simliklarga zarur bo’lgan mineral elementlardan biridir. uning miqdori o’simliklarda har xil bo’ladi. daraxtlarning po’stlog’ida va qari barglarda kalsiy eng ko’p bo’ladi. o’rtacha bir gramm quruq og’irlik hisobiga 5-30 mg kalsiy to’g’ri keladi. kalsiyning miqdori tuproq turiga qarab o’zgaradi. nordon reaksiyaga ega podzol tuproqlarda kam va neytral reaksiyali tuproqlarda ko’p bo’ladi. o’rta osiyo tuproqlarida kalsiy ko’p bo’lganligi uchun ham u maxsus o’g’itlar sifatida ishlatilmaydi. agar o’simliklar oziqali eritmada o’stirilsa, kalsiyga bo’lgan talab tezlik bilan seziladi. o’simliklar kalsiyni tuproqdan kation (ca+) holatida qabul qilib oladi. oziqali eritmada (suv kulturasida) o’tkazilgan tajribalar kalsiy yosh o’simlaklarga va yosh organlarga ko’proq kerakligini ko’rsatdi. u yetmaganda ildizlar ham zararlana boshlaydi. chunki kalsiy organizmdagi modda almashinuv jarayonining turli xil funksiyalarini bajaradi, ayniqsa kalsiy ionining sitoplazmadagi miqdori muhim ahamiyatga ega. u misellalarning kolloid xususiyatlariga ta’sir etadi. bu (ikki valentli kation) o’zining protoplazmaga ta’siri bilan ko’p jihatdan kaliyga qarama-qarshidir. kaliy sitoplazmaning disperslik darajasini oshirib plazma …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklarda asosiy makroelementlarning fiziologik ahamiyati"

1425985015_60273.doc o’simliklarda asosiy makroelementlarning fiziologik ahamiyati reja: 1. o’simliklar hayotida fosforning ahamiyati. 2. o’simliklarning hayotida oltingugurtning ahamiyati. 3. o’simliklar hayotida kaliy va kalsiyning ahamiyati. 4. o’simliklar hayotida magniy va temirning ahamiyati. 5. o’simliklar tanasida natriy, xlor, kremniy miqdori va ularning roli. tayanch so’zlar: fosfor, appatitlar, eriydigan tuzlar, anion, makroergik bog’lar, oltingugurt, aminokislotalar, disulfid, sulfgidril, kaliy, kation, protoplazma, hujayra shirasi, reutilizasiya, kalsiy, kalsiyfill, kalsiyfob, neytral tuzlar, qovushqoqlik, fermentlar, natriy, galofitlar, xlor, nordon tuzlar, kremniy, g’allasimonlar, magniy, xlorofill, temir, xlorofillaza. fosfor. o’simliklar uchun fosforning ahamiyati nihoyatd...

DOC format, 46.0 KB. To download "o’simliklarda asosiy makroelementlarning fiziologik ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklarda asosiy makroeleme… DOC Free download Telegram