infuzoriyalar tipi

DOCX 10 стр. 1,0 МБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,0 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

mavzu: infuzoriyalar tipi reja: kirish asosiy qism 1. infuzoriyalarning umumiy tavsifi 2. tuzilishi va hayot tarzi 3. ko‘payishi va ekologik ahamiyati xulosa kirish: infuzoriyalar tipi — bu eng murakkab tuzilgan bir hujayrali hayvonlar guruhidir. ular protozoalar (eng sodda hayvonlar) turkumiga kiradi va odatda suv havzalarida, ayniqsa chuchuk suvli joylarda keng tarqalgan. infuzoriyalar har xil shakl, o‘lcham va tuzilishga ega bo‘lib, ularning ko‘pchiligi mikroskop ostidagina ko‘rinadi. ular xivchin yoki soxta oyoqchalar orqali emas, balki mayda kiprikchalar (silalar) yordamida harakatlanadi va o‘ziga xos murakkab ichki tuzilishga ega bo‘lgani bilan boshqa sodda hayvonlardan farq qiladi. infuzoriyalar orasida eng mashhuri — parameciya (p. caudatum) bo‘lib, u ko‘plab biologik tajribalarda model organizm sifatida ishlatiladi. ularning tanasi tashqi tomondan yupqa, elastik pelikula bilan qoplangan, bu esa ularga ma’lum shaklni saqlash imkonini beradi. infuzoriyalar o‘z atrofidagi suvdagi bakteriyalar, mayda organizmlar va organik zarralar bilan oziqlanadi. ular nafaqat tabiatda moddalar aylanishida, balki suv muhitining biologik tozaligini saqlashda ham …

2 / 10

i turlicha bo‘lishi mumkin: oval, cho‘zilgan, konussimon yoki noksimon shaklda bo‘ladi. ular mikroskopik o‘lchamda, odatda 0,05 mm dan 2 mm gacha bo‘ladi, biroq ayrim yirik turlari 3 mm gacha yetadi. tana tashqi tomondan pelikula bilan qoplangan bo‘lib, bu qobiq infuzoriyaning shaklini saqlaydi va ichki organoidlarni himoya qiladi. infuzoriyalar tuzilish jihatidan boshqa sodda hayvonlardan ancha murakkab hisoblanadi, chunki ularda ikki xil yadro mavjud: · katta yadro (makronukleus) — organizmning hayotiy faoliyati, oziqlanish, nafas olish va harakat jarayonlarini boshqaradi. · kichik yadro (mikronukleus) — ko‘payish jarayonida, ya’ni genetik axborotni nasldan naslga o‘tkazishda ishtirok etadi. infuzoriyalar asosan geterotrof organizmlar bo‘lib, ya’ni tayyor organik moddalardan oziqlanadi. ular suvdagi bakteriyalar, mayda yosunlar, chirigan modda zarralari bilan oziqlanadi. oziq moddalar og‘iz sohasidan kirib, maxsus hazm vakuolalarida parchalanadi. hazm bo‘lmagan qoldiqlar esa orqa tomondagi anal teshik orqali tashqariga chiqariladi. bu organizmlar nafaqat mikroskopik dunyoning muhim vakillari, balki biologik evolyutsiyada ham ahamiyatli bosqichni ifodalaydi. infuzoriyalar suv muhitining biologik …

3 / 10

iborat. katta yadro loviyasimon, zanjirsimon, taqasimon yoki boshqa shaklda, kichik yadro dumaloq boʻladi. infuzoriyalar hazm qilish va ayirish organoidlarining ancha murakkab tuzilganligi bilan boshqa bir hujayralilardan farq qiladi. erkin yashovchi infuzoriyalarda ogʻizoldi chuqurchasi, ogʻiz, halqum, hazm qilish vakuollari va chiqarish teshigi boʻladi. qisqaruvchan vakuollari 2 ta, murakkab tuzilgan boʻlib, sitoplazmadan suyuklik yigʻuvchi uzun naychalar, suyuklik saqlovchi rezervuar va chiqarish naychasidan iborat. infuzoriyalar ning ektoplazmasida himoya vazifasini bajaruvchi ipsimon otiluvchi tanachalar (trixosistalar) joylashgan. parazit infuzoriyalar ning ogʻiz teshigi va qisqaruvchan vakuollari bulmaydi. bakteriyalar va suv oʼtlari bilan, ogʻizsiz parazit turlari fagotsitoz usulda oziqlanadi. infuzoriyalar ikkiga boʻlinish, ketma-ket boʻlinish, koʻp marta boʻlinish, kurtaklanish orqali koʻpayadi. infuzoriyalar da jinsiy jarayon ikkita infuzoriya oʻrtasida irsiy belgilarning almashinuvi (konyugatsiya) orqali sodir boʻladi. 8000 ga yaqin turi maʼlum. dengiz, chuchuk suv va tuproqda uchraydi. 2 sinf (kiprikli va soʻruvchi infuzoriyalar) ga boʻlinadi. ayrim infuzoriyalar hayvonlar (halqali chuvalchanglar, mollyuskalar, sut emizuvchilar) oshqozonida simbioz yashaydi. kavsh qaytaruvchi sut …

4 / 10

bo‘lib, bu qoplama ularning shaklini saqlaydi va tashqi muhitdan himoya qiladi. pelikula elastik bo‘lib, infuzoriyalarga ma’lum darajada shakl o‘zgartirish imkonini beradi. tana yuzasi bo‘ylab joylashgan kiprikchalar (silalar) infuzoriyaning asosiy harakat organi hisoblanadi. silalar nafaqat harakatlanish, balki oziq moddalarni og‘iz teshigiga yo‘naltirishda ham faol ishlaydi. tanada og‘iz teshigi (cytostome), hazm vakuolalari, kontraktil vakuolalar va anal teshik kabi maxsus organoidlar mavjud. hazm vakuolalari oziq moddalarni parchalaydi, kontraktil vakuolalar esa ichki suyuqlik va ionlar muvozanatini ta’minlaydi, bu esa infuzoriyaning hayotiy faoliyati uchun muhimdir. ichki tuzilishi va yadro tizimi infuzoriyalarda ikki turdagi yadro mavjud: makronukleus va mikronukleus. makronukleus metabolizm, harakat va oziqlanish jarayonlarini boshqaradi. mikronukleus esa jinsiy ko‘payish jarayonida genetik materialni uzatadi, ya’ni u genetik barqarorlikni ta’minlaydi. ichki organoidlar tarkibiga hazm vakuolalari, kontraktil vakuolalar, oziq moddalarni qabul qiluvchi va chiqaruvchi strukturalar kiradi. shu bilan birga, ba’zi infuzoriyalar ichida sezgi organoidlari ham rivojlangan bo‘lib, ular suvdagi kimyoviy moddalarga yoki yorug‘likka javob beradi. hayot tarzi va …

5 / 10

nadi. moslashuv va ekologik ahamiyati infuzoriyalar turli ekologik sharoitlarga moslasha oladi: chuchuk suvlar, sho‘r suvlar, botqoqlar va hatto boshqa hayvonlar ichidagi muhitlar. ularning harakatlanuvchanligi va oziqlanish mexanizmi suvdagi mikroorganizmlar muvozanatini saqlashga yordam beradi. shu sababli infuzoriyalar ekologik tizimlarda biologik tozalash va organik moddalarning parchalanishida muhim rol o‘ynaydi. shunday qilib, infuzoriyalar tipi murakkab tuzilishi, ikki yadro tizimi, kipriklar orqali harakatlanish va turli ekologik sharoitlarga moslashuvchanligi bilan boshqa bir hujayrali organizmlardan ajralib turadi. ularning hayot tarzi suv ekologiyasi va mikrobiologik jarayonlarda katta ahamiyatga ega bo‘lib, biologik tadqiqotlarda ham keng qo‘llaniladi. 3. ko‘payishi va ekologik ahamiyati infuzoriyalar tipi boshqa protozoalarga nisbatan murakkab tuzilishga ega bo‘lib, ularning ko‘payishi va ekologik roli ham biologik jihatdan juda muhimdir. ushbu bo‘limni uch asosiy qismga bo‘lish mumkin: ko‘payish shakllari va hayot aylanishi infuzoriyalar vegetativ (asosan) va jinsiy ko‘payish shakllariga ega. vegetativ ko‘payish asosan binar bo‘linish orqali amalga oshadi. bu jarayonda makronukleus bo‘linadi, mikronukleuslar esa genetik materialni teng taqsimlash …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "infuzoriyalar tipi"

mavzu: infuzoriyalar tipi reja: kirish asosiy qism 1. infuzoriyalarning umumiy tavsifi 2. tuzilishi va hayot tarzi 3. ko‘payishi va ekologik ahamiyati xulosa kirish: infuzoriyalar tipi — bu eng murakkab tuzilgan bir hujayrali hayvonlar guruhidir. ular protozoalar (eng sodda hayvonlar) turkumiga kiradi va odatda suv havzalarida, ayniqsa chuchuk suvli joylarda keng tarqalgan. infuzoriyalar har xil shakl, o‘lcham va tuzilishga ega bo‘lib, ularning ko‘pchiligi mikroskop ostidagina ko‘rinadi. ular xivchin yoki soxta oyoqchalar orqali emas, balki mayda kiprikchalar (silalar) yordamida harakatlanadi va o‘ziga xos murakkab ichki tuzilishga ega bo‘lgani bilan boshqa sodda hayvonlardan farq qiladi. infuzoriyalar orasida eng mashhuri — parameciya (p. caudatum) bo‘lib, u ko‘plab biologik tajribalarda ...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (1,0 МБ). Чтобы скачать "infuzoriyalar tipi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: infuzoriyalar tipi DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram