notiqlik san'ati tarixidan

DOC 47.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662842722.doc notiqlik san'ati tarixidan notiqlik san'ati tarixidan reja: kirish 1. ifodali o`qish tarixidan. 2. aristotel va uning "ritorika" asari. 3. demosfen va sisteronlarning notiqlik tarixidagi o`rni va o`ziga xos xususiyatlari. ifodali o`qish, ayniqsa asarning g`oyaviy mazmunini chuqur tushunishda, badiiy xususiyatlarini ochishda katta ahamiyatga ega. barcha janrdagi asarlar bir xilda o`qilmaganidek, barcha ham ifodali o`qiy olish qobiliyatiga ega emas. ayniqsa, oliy o`quv yurtlarining ko`pchilik talabalari uzoq vaqt o`zlari mansub bo`lgan sheva ta'sirida bo`ladilar. sheva ta'sirida "ifodali" o`qilgan asar mazmuniga esa putur yetadi, uning badiiy-estetik ta'sirchanligi susayadi. shuning uchun, filolog talabalarni shevalar ta'siridan qutqarish, ularni ifodali o`qishga o`rgatish tarbiyaviy jihatdan muhim ahamiyatga ega, asar mazmunini puxta o`zlashtirishda, uning badiiy mohiyatini ochishda yaqindan yordam beradi. ... badiiy adabiyot paydo bo`lishi bilan uning ifodali o`qishi, og`zaki ijrochilik taraqqiyoti ham ziddiyatlidir. jumladan, adabiyot va san'at hali muayyan ma'noda sinkretik xarakterga ega bo`lgan qadimgi davrda badiiy va ifodali o`qish san'ati ham sinkretik xarakter kasb etgan. chunonchi, …

a, firdavsiy "shohnoma"ni ijod etgach, ali daylam unga xattotlik, abudulaf roviylik qildi. abu abdullo rudakiyning roviysi bo`lgan majid ismli tarixiy shaxs haqidagi ma'lumotlar ham qiziqarlidir. mashhur sharqshunos a.t.tohirjonov rudakiy asarlarining majid ismli professional ijrochisi bo`lganligini e'tirof etadi va uni chtetsravi deb ataydi. yirik tojik yozuvchisi, tojikiston fanlar akademiyasining muxbir a'zosi sotim ulug`zodaning ma'lumotlariga ko`ra "roviylar"- badiiy o`qish ustalari bo`lib, xaloyiq o`rtasida rudakiy, daqiqiy, shahid balxiy, abdushukur balxiy va boshqa o`nlab o`zlariga zamondosh va o`tmish shoirlari she'rlarini maxsus ohang bilan o`qirdilar. xususan, rudakiyning yoqimli she'ru qo`shilari ularning og`zidan tushmasdi. ulkan sharqshunos ye.e.bertels ham o`rta asrlarda roviylar toifasi mavjudligini e'tirof etadi. ko`rinadiki, qadimgi badiiy so`z ijrochiligining butun bir yo`nalishi, o`ziga xos maktabni tashkil etuvchi roviylar toifasi katta shon-shuhrat va ijtimoiy mavqega ega bo`lgan. biroq, jamiyat taraqqiy qilishi bilan roviylik tarmoqlanib, xv asrlarga kelganda, mustaqil badiiy ijrochilik ko`rinishlari va ularga mansub ijrochilar toifasi voyaga yeta boshladi. jumladan, alisher navoiy xv asrlarga kelib badiiy …

i. yunonistonda aristokratiya, demokratiya tuzumining o`rnatilishi natijasida davlat ishlarida, xalq majlislarida, senat kengashlarida, sud ishlarida va yig`ilishlarda respublikaning har bir ozod kishisi erkin nutq so`zlash huquqiga ega bo`lgan. davlat ishlarini boshqarishda qatnashishni hohlagan har bir kishi uchun chiroyli so`zlash san'atini egallash majburiy bir ehtiyojga aylana borgan. sud ishlarida o`rnatilgan tartib notiqlik san'atining yuksalishiga katta bir turtki bo`ldi. sud jarayonida javobgar o`ziga qo`yilayotgan aybning asossizligini isbotlab gapirishi, da'vogar esa o`z fikrida qattiq turishi, uni qoralashi lozim edi. lekin hamma ham chiroyli so`zlash qobiliyatiga ega bo`lavermaydi. shuning natijasida, nutq matnlarini yozib beradigan bilimdon kishilarga ehtiyoj tug`ila boshladi va yozma nutq san'atini yaxshi egallagan notiqlarni o`sha zamon tili bilan "logograflar" deb atay boshladilar. notiqlik san'atining keng ko`lamda qanot yoyishi esa, o`z navbatida uning sud notiqligi, harbiy notiqlik va siyosiy notiqlik kabi shoxobchalarining paydo bo`lishiga olib keldi. sudda gapiriladigan chiroyli nutq o`rnini, endilikda aniq qonuniyatga ega bo`lgan sud notiqligi egalladi. oradan bir oz vaqt …

asi nikomax aleksandr makedonskiyning nabirasi podsho aminti ii saroyida shifokorlik qildi. aristotel 17 yoshida afinaga keladi va bu yerda o`z zamonasining mashhur olimlaridan bo`lgan platonga shogird bo`ladi. 342 yili makedoniya podshosi filipp o`zining aleksandr nomli 13 yoshli o`g`lining tarbiyasi uchun aristotelni mitilendan chaqirib oladi. bu yerda u falsafa maktabini ochadi va katta kutubxona tashkil qiladi. shu davrda gretsyada chiroyli so`zlashga qiziqish kuchayib ketgan edi. buning natijasida qator notiqlik maktablari ochiladi. bu maktablarda so`z san'ati ustalari - shogirdlar yetishtirib chiqarilar edi. keyinchalik chiroyli so`zlash haqida qo`llanmalar maydonga keldi. shunday asarlardan biri aristotelning "ritorika" nomli kitobidir. buyuk olim uni mashhur "poetika" nomli asaridan so`ng, ya'ni eramizdan oldingi 330 yillarda afinaga so`nggi marta qaytib kelganda yozgan edi. ma'lumki, ungacha anaksimen, lampsak ham "ritorika" nomli qo`llanma yaratgan edi. bu ikki asar bir-biriga tamoman o`xshamaydi. ularning birinchisi qo`llanma bo`lsa, ikkinchisi chiroyli so`zlash nazariyasi bo`yicha ilmiy mulohazalardan iborat. aristotel har bir jumlaning asosiy fikrini ifoda etishga …

sh shakli (rejasi). 3. materialni eslab qolish (o`zlashtirish). 4. materialni so`z yordamida to`g`ri aks ettirish. 5. materialni to`g`ri talaffuz etish. aristotel fikrlari hozirgi kunda ham o`z qimmatini yo`qotgani yo`q. umrini ona-vatanining gullab-yashnashiga bag`ishlagan davlat arbobi, mashhur notiq demosfen eramizdan oldingi 384 yili afinada o`ziga to`q oilada dunyoga keldi. uning otasining ismi ham demosfen bo`lib, qurol-yaroq ustaxonasining egasi edi. demosfen notiqlik bilan shug`ullanishdan avval o`z ustozi yo`lidan borib, boshqalarga sudda so`zlanadigan nutqning matnini yozib berar va bu ishlari uchun yaxshigina haq olar edi. bora-bora nutqiy matnlar yozish demosfenni qoniqtirmaydi. u otashin vatanparvar sifatida ijtimoiy faoliyatini vatanining ravnaqi uchun sarflashni orzu qiladi. yosh notiqning xalq oldidagi birinchi nutqi ayanchli holda: to`polon, kulgi, qiyqiriq, hushtak chalib masxaralash bilan qarshi olinadi. u o`z nutqini tugatolmay minbardan tushishga majbur bo`ladi. demosfen nutqining bunday ayanchli tugashi tabiiy edi, chunki uning tovushi juda past bo`lib, bir oz duduqlanar, "r" harfini talaffuz etolmas, g`uldirab, mujmal gapirar edi. bulardan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "notiqlik san'ati tarixidan"

1662842722.doc notiqlik san'ati tarixidan notiqlik san'ati tarixidan reja: kirish 1. ifodali o`qish tarixidan. 2. aristotel va uning "ritorika" asari. 3. demosfen va sisteronlarning notiqlik tarixidagi o`rni va o`ziga xos xususiyatlari. ifodali o`qish, ayniqsa asarning g`oyaviy mazmunini chuqur tushunishda, badiiy xususiyatlarini ochishda katta ahamiyatga ega. barcha janrdagi asarlar bir xilda o`qilmaganidek, barcha ham ifodali o`qiy olish qobiliyatiga ega emas. ayniqsa, oliy o`quv yurtlarining ko`pchilik talabalari uzoq vaqt o`zlari mansub bo`lgan sheva ta'sirida bo`ladilar. sheva ta'sirida "ifodali" o`qilgan asar mazmuniga esa putur yetadi, uning badiiy-estetik ta'sirchanligi susayadi. shuning uchun, filolog talabalarni shevalar ta'siridan qutqarish, ularni ifodali o`qishga o`rgatish tar...

DOC format, 47.5 KB. To download "notiqlik san'ati tarixidan", click the Telegram button on the left.

Tags: notiqlik san'ati tarixidan DOC Free download Telegram