iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari

DOCX 10 pages 48.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.5 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti iqtisodiyot fakulteti iqtisodiyot yo'nalishi s.iqt-au-19 guruh talabasi dedabayeva adibaning iqtisodiyot nazariyasi fanidan tayyorlagan referati mavzu: iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari · iqtisodiyot va uning bosh masalasi · iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi · iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari · iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) · iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning usullari iqtisodiyot nazariyasi fani va uning qonun-qoidalarini bilish uchun, eng avvalo, iqtisodiyot va uning vazifalari to’g’risida tasavvurga ega bo’lish lozim. cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, kishilarning yashashi, kamol topishi uchun zarur bo’lgan hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va iste’molchilarga yetkazib berishga qaratilgan, bir-biri bilan bog’liqlikda amal qiladigan turli-tuman faoliyatlar yaxlit qilib, bir so’z bilan, iqtisodiy faoliyat deb ataladi. qadimda iqtisodiy faoliyatning asosiy shakli uy xo’jaligi doirasida ro’y bergan. shuning uchun qadimgi grek olimlarining (ksenofont, platon, aristotel) asarlarida iqtisodiyot – uy …

2 / 10

ab chiqarish vositalari, iste’mol tovarlari, pul mablag’lari va boshqa resurslarning barchasi cheklangan miqdordadir. ushbu cheklangan iqtisodiy resurslardan oqilona foydalanib, aholining to’xtovsiz o’sib boruvchi ehtiyojlarini qondirish maqsadiga erishish, resurslar va mahsulotlarni to’g’ri taqsimlash yo’llarini topish iqtisodiyotning asosiy mazmunini tashkil etadi. shunday ekan, iqtisodiyot inson hayotining asosini, uning poydevorini tashkil etib, uning o’zi ham insonsiz, uning faoliyatisiz mavjud bo’lmaydi va mazmunga ham ega emas. inson tomonidan yaratilgan tovarlar va xizmatlarning, resurslarning harakati bo’yicha takror ishlab chiqarish quyidagi fazalar birligidan iboratdir: 1) ishlab chiqarish jarayoni; 2) taqsimlash jarayoni; 3) ayirboshlash jarayoni; 4) iste’mol qilish jarayoni. ishlab chiqarish – kishilik jamiyatining mavjud bo’lishi va rivojlanishi uchun zarur bo’lgan hayotiy ne’matlarni yaratish jarayoni. taqsimot – ishlab chiqarish omillari va uning natijalarini iqtisodiyotning turli qism va sub’ektlari o’rtasida taqsimlash jarayoni. ayirboshlash – jamiyat a’zolarining iqtisodiy faoliyat turlari yoki ishlab chiqarish natijalari bo’yicha ma’lum bir o’lcham (masalan, qiymat miqdori) asosida o’zaro almashish jarayoni. iste’mol – ehtiyojlarni qondirish …

3 / 10

kerak bo’lgan hayotiy vositalarga bo’lgan zarurati iqtisodiyot nazariyasi fanida ehtiyoj deb ataladi. barcha hayotiy ehtiyojlar (iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, ma’naviy, siyosiy ehtiyojlar) ichida ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlar alohida o’rin tutadi. bu ehtiyojlar kishilarning yashashi, mehnat qilishi va hayot kechirishi uchun turli ne’matlar hamda xizmatlarga zaruratdan iborat bo’ladi. shu jihatdan olganda ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlar moddiy va ma’naviy ehtiyojlarni o’z ichiga oladi. moddiy ehtiyojlar – bu moddiy ko’rinishdagi ne’matlar vositasida qondiriluvchi zaruratdir. bular iste’mol uchun zarur bo’lgan ko’plab hayotiy predmetlarni (ishlab chiqarish va transport vositalari, oziq-ovqat, kiyim-kechak, turar-joy va h.k.) va zeb-ziynat buyumlarini (taqinchoq, atir-upa, turli bezaklar va h.k.) o’z ichiga oladi. ma’naviy ehtiyojlar – bu insonning shaxs sifatida kamol topishi, dunyoqarashi va ma’naviyatining shakllanishi uchun taqozo etiladigan nomoddiy ne’mat va xizmatlarga bo’lgan zaruratdir. ular kishilarning bilim va dam olish, madaniy saviyasini oshirish, malaka-mahoratga ega bo’lish, turli ma’naviy yo’nalishdagi xizmatlardan bahramand bo’lish kabi ehtiyojlardan iborat bo’ladi. resurslarning cheklanganligi ehtiyojni qondirishning muhim yo’li bo’lgan ishlab chiqarish imkoniyatlarini …

4 / 10

va binobarin ehtiyojlarni qondirish darajasini oshirish zarurligi iqtisodiyot oldiga quyidagi muammolarni qo’yadi: 1) ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatishning optimal variantlarini (eng zarur va tejamli turlarini) tanlab olish va resurslarni ko’proq ishlab chiqarishga jalb qilish; 2) mavjud resurslarning har bir birligidan tejab-tergab, samarali foydalanish; 3) fan-texnika yutuqlarini va yangi texnologiyalarni joriy qilib, yangi energiya, material, xomashyo turlari, ularning manbalarini topib, foydalanishga jalb qilish, resurslar unumdorligining oshishiga erishish. bu muammolarni hal qilish zaruriyati kishilardan chuqur iqtisodiy bilimlarga ega bo’lishni taqozo qiladi. iqtisodiy hayot sirlarini bilish va shu yo’ldagi faoliyatning asosiy yo’nalishlarini aniqlashga intilish juda qadim zamonlardan mavjud bo’lib, bu intilish iqtisodiy faoliyatni tartibga solish, uni kishilarga kerak bo’lgan tomonga yo’naltirishga ijobiy ta’sir etish zaruriyatidan kelib chiqqan. iqtisodiyotga oid bilimlarga dastlab antik dunyoning ko’zga ko’ringan olimlari ksenofont, platon, aristotel asarlarida, shuningdek qadimgi misr, xitoy, hindiston va markaziy osiyo olimlarining asarlarida e’tibor qaratilgan edi. biz uzoqqa bormasdan ming yillar osha bizga yetib kelgan qur’oni …

5 / 10

cha mahsulot tushunchalarini ajrata bildi. shuningdek, ibn xoldun tomonidan tovarlarni ayirboshlash jarayonida, ular bir-biriga taqqoslanganda mehnatni tenglashtirish shaklida yuzaga chiqishi, ya’ni tovarda gavdalangan mehnatning miqdori va uning nafliligini hisobga olinishi ham ta’kidlangan[footnoteref:1]. [1: a.razzoqov., sh.toshmatov., n.o’rmonov. iqtisodiy ta’limotlar tarixi. t.: «moliya». 2002, 42-bet.] iqtisodiyot nazariyasi mustaqil fan sifatida ko’pgina mamlakatlarda milliy bozor shakllangan va jahon bozori vujudga kelayotgan davrlarda «siyosiy iqtisod» nomi bilan shakllana boshladi. siyosiy iqtisod grekcha so’zdan olingan bo’lib «politikos» - ijtimoiy, «oykos» - uy, uy xo’jaligi, «nomos» - qonun degani. ya’ni uy yoki ijtimoiy xo’jalik qonunlari ma’nosini beradi. 1575-1621 yillarda yashab, ijod qilgan frantsuz iqtisodchisi antuan monkreten birinchi marta 1615 yilda «siyosiy iqtisod traktati» nomli kichik ilmiy asar yozib, bu fanni mamlakat miqyosida iqtisodiyotni boshqarish fani sifatida asosladi. keyinchalik klassik iqtisodchilar bu fikrni tasdiqlab, siyosiy iqtisod keng ma’noda moddiy hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va ayirboshlashni boshqaruvchi qonunlar to’g’risidagi fandir, deb yozgan edilar. «iqtisodiyot nazariyasi» fan sifatida shakllangunga …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti iqtisodiyot fakulteti iqtisodiyot yo'nalishi s.iqt-au-19 guruh talabasi dedabayeva adibaning iqtisodiyot nazariyasi fanidan tayyorlagan referati mavzu: iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari · iqtisodiyot va uning bosh masalasi · iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi · iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari · iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) · iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning usullari iqtisodiyot nazariyasi fani va uning qonun-qoidalarini bilish uchun, eng avvalo, iqtisodiyot va uning vazifalari to’g’risida tasavvurga ega bo’lish lozim. cheklangan iqtisodiy r...

This file contains 10 pages in DOCX format (48.5 KB). To download "iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyot nazariyasi fanining… DOCX 10 pages Free download Telegram