iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari

DOCX 16 pages 287.7 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 287.7 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

1.1.mavzu: iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari reja 1.1.1. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti 1.1.2. iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar. iqtisodiy qonunlar va uning turlari. 1.1.3. iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning uslub va usullari 1.1.4. ehtiyojlarning cheksizligi. ehtiyojlarning yuksalib borish qonuni 1.1.5. iqtisodiy resurslar, ularning turlari, tarkibi va cheklanganligi tayanch soʻz va iboralar iqtisodiyot nazariyasi, fanining predmeti, iqtisodiy qonunlar, kategoriyalar, iqtisodiy jarayonlar, siyosiy iqtisod, iqtisodiy oʻsish. 1.1.1. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti iqtisodiyot nazariyasi fani masalaga bir tomonlama yondoshuvga yoʻl qoʻymasdan har ikkala yoʻnalishdagi iqtisodiy fanlar predmet doirasini qamrab olishi va ularni yaxlitlikda oʻrganish lozim. masalan, aristotel bu fanni uy xoʻjaligini boshqarish qonunlari toʻgʻrisidagi fan deb qaragan boʻlsa, merkantilistlar, fiziokratlar va ingliz klassik iqtisodiy maktabining vakillari uni boylik toʻgʻrisidagi fan deb hisoblaydi. fanning predmeti boylikning manbalari, uni koʻpaytirish yoʻllari hamda jamiyat ne‘matlarini ishlab chiqarish, taqsimlash, ayirboshlash va iste‘mol qilish jarayonini oʻrganishdan iborat deb qaraydi. keyingi paytda mazkur fanni xalq xoʻjaligi, ijtimoiy xoʻjalik toʻgʻrisidagi …

2 / 16

rini toʻlaroq qondirish maqsadida 4 cheklangan resurslardan samarali foydalanish muammolarini tahlil qilish, kishilarning iqtisodiy xulq-atvorini oʻrganishdan iborat deb ta‘kidlanadi. hamdoʻstlik davlatlari va xususan rossiya federatsiyasida chiqarilayotgan turli darsliklarda mazkur fanning predmeti boʻyicha bir-biriga yaqin boʻlgan ta‘riflar berilmoqda. ularning birida fanning predmeti «ratsional xoʻjalik yuritish tizimining tarkibiy evolyusiyasini, haqiqiy boylikni va jamiyatning ayrim a‘zolari va guruhlarining farovonligi, iqtisodiy oʻsishning omillari va qonuniyatlarini oʻrganadi», deb koʻrsatilsa1 boshqasida cheklangan resurslar sharoitida ehtiyojlarni qondirish maqsadida moddiy ne‘matlarni ishlab chiqarish, ayirboshlash, taqsimlash va iste‘mol qilish jarayonlarida kishilar va guruhlarning xulq-atvorini oʻrganadi», deyiladi.2 iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti toʻgʻrisida bildirilgan bu barcha fikrlardan koʻrinib turibdiki, siyosiy iqtisodga doir darsliklarda ishlab chiqarish jarayonida kishilar oʻrtasida sodir boʻladigan munosabatlarni oʻrganishga alohida ustuvorlik berilsa, «ekonomiks» yoʻnalishidagi kitoblarda asosan kishilarning resurslarga, moddiy ashyoviy buyumlarga boʻlgan munosabatini, iqtisodiy xatti-harakatini oʻrganishga, cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanish masalalariga alohida e‘tibor berilgan. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti – iqtisodiy resurslar cheklangan sharoitda jamiyatning cheksiz ehtiyojlarini qondirish …

3 / 16

agilar: · iqtisodiy hodisalar: ishsizlik, inqiroz, inflyasiya, bandlik va h.k. · iqtisodiy jarayonlari: ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatish, taqsimlash, ayriboshlash, iste‘mol va h.k. iqtisodiyot nazariyasini shartli ravishda mikro va makroiqtisodiy nazariyalaga ajratish mumkin. agar iqtisodiyotga mikrodarajada qaralsa fanning predmeti alohida iqtisodiy birliklar (alohida iste‘molchi, alohida ishlab chiqaruvchi)ning hatti – harakatini oʻrganish, alohida tovarlarga narx shakllanishi, korxonalar xarajatlari va daromadlar qaror topishi va shu kabilarni tahlil qilishga qaratiladi. iqtisodiyotga uning yirik tarkibiy qismlari (uy xoʻjaliklari, xususiy va davlat sektori) oʻzaro ta‘siridagi yaxlit tizim sifatida qaralsa va davlat iqtisodiy siyosatining qonuniyatlari aniqlansa, bu makroiqtisodiy tahlil hisoblanadi. makroiqtisodiyot shuningdek daromadlar, bandlik, narxlar darajasi, mahsulotning yalpi hajmi, milliy daromad, jami sarflar kabi jamlanma koʻrsatkichlarni ham qarab chiqadi. iqtisodiyotning mazkur ikki darajasi farqi faqat iqtisodiy tahlil nuqtai – nazaridan kelib chiqadiki, shu sababli iqtisodiyot nazariyasini bunday qismlarga ajratishni mutloqlashtirish koʻpam toʻgʻri emas. chunki mikro va makroiqtisodiyot oʻzaro uzviy bogʻliq boʻlib, bir – biri bilan qoʻshilib ketadi. …

4 / 16

ovar va xizmatlar miqdorini taqqoslash, resurslardan unumliroq foydalanish yoʻllarini topishga qaratiladi. bu vazifa yaratilgan nazariyalar va ilmiy qarashlarni real amaliy hayotga joriy qilib borishni ham oʻz ichiga qamrab oladi. iqtisodiyot nazariyasi fanining vazifasi, eng avvalo, ilmiy bilishdan iboratdir. shundan kelib chiqadiki bu fan iqtisodiy jarayonlar va hodisalarning mohiyatini, iqtisodiy qonunlar va iqtisodiy tushunchalarning mazmunini yoritib ilmiy bilish vazifasini bajaradi. iqtisodiyot nazariyasi fanining qayd qilingan amaliy va nazariy vazifalari bir - biri bilan chambarchas bogʻliqdir. amaliy iqtisodiyot nazariy bilimga ega boʻlishni, u bilan qurollanish zaruriyatini taqozo etadi. nazariy bilim esa oldindan koʻra bilish va amaliy harakat yoʻlini toʻgʻri belgilash imkonini beradi. iqtisodiyot nazariyasi aniq vaziyatlarda aniq takliflarni berib, uslubiy vazifani ham bajaradi. iqtisodiy bilim nazariya- larga ega boʻlish, oʻzgarib turuvchi iqtisodiy vaziyatlarda ratsional qaror qabul qilishni mustaqil amalga oshirish imkonini beradi. umuman olganda, bu fan iqtisodiy jarayonlar, voqea va hodisalar sirini bilishda ilmiy qoʻllanmadir. iqtisodiyot nazariyasi bashorat qilish vazifasi orqali jamiyat …

5 / 16

tijasidir, ya‘ni uning inson ongidagi in‘ikosidir. iqtisodiy qonunlar obyektv xarakterga ega boʻlib, ularning kelib chiqishi, amal qilishi, rivojlanishi va barham topishi kishilarning ongiga, ularning hoxish irodasiga bogʻliq emas. ma‘lum tarixiy davrlarda, ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanish darajasiga, mavjud iqtisodiy tizimning xarakteri va shart-sharoitiga mos keladigan iqtisodiy qonunlar vujudga keladi va amal qila boshlaydi. lekin iqtisodiy qonunlar kishilarning iqtisodiy faoliyatidan tashqarida, ulardan ajralgan holda mavjud boʻlmaydi, balki aynan ularning faoliyati, hatti -harakatlari, iqtisodiy xulq-atvori tufayli tarkib topadi va ular orqali namoyon boʻladi. shuning uchun insonlar iqtisodiy qonunlarning mazmunini bilib, ularning, talablarini hisobga olib, oʻzlarining amaliy faoliyatlarida foydalanishlari lozim boʻladi. bu iqtisodiy qonunlar talablariga zid har qanday qaror va hatti-harakatlar kishilarning xohish irodasidan qat‘iy nazar muqarrar ravishda xoʻjalik faoliyatida qiyinchiliklarga, resurslar isrofgarchiligiga olib keladi. iqtisodiy qonunlar tabiat qonunlaridan farq qiladi. ularning farqi shundaki, tabiat qonunlari doimiydir, iqtisodiy qonunlar esa ijtimoiy hayot qonunlari boʻlib, tarixiydir va oʻzgaruvchandir, chunki u kishilarning faoliyati bilan bogʻliq boʻlib …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari"

1.1.mavzu: iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari reja 1.1.1. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti 1.1.2. iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar. iqtisodiy qonunlar va uning turlari. 1.1.3. iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning uslub va usullari 1.1.4. ehtiyojlarning cheksizligi. ehtiyojlarning yuksalib borish qonuni 1.1.5. iqtisodiy resurslar, ularning turlari, tarkibi va cheklanganligi tayanch soʻz va iboralar iqtisodiyot nazariyasi, fanining predmeti, iqtisodiy qonunlar, kategoriyalar, iqtisodiy jarayonlar, siyosiy iqtisod, iqtisodiy oʻsish. 1.1.1. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti iqtisodiyot nazariyasi fani masalaga bir tomonlama yondoshuvga yoʻl qoʻymasdan har ikkala yoʻnalishdagi iqtisodiy fanlar predmet doirasini qamrab olishi va ularni yaxlitlikda oʻ...

This file contains 16 pages in DOCX format (287.7 KB). To download "iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyot nazariyasi fanining… DOCX 16 pages Free download Telegram