halqali chuvalchanglar (annelida)tipi

PPTX 79 pages 16.3 MB Free download

79 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 16.3 MB

File type PPTX

Pages 79

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 79

halqali chuvalchanglar (annelides) tipi halqali chuvalchanglar (annelida) tipi 3.halqali chuvalchanglar xilma-xilligi va filogeniyasi 2.2.zuluklar (hirudinea) sinfi 2.1.kamtuklilar (oligochaeta) sinfi 2. belbog‘lilar (clitellata) kenja tipi 1.1.ko‘ptuklilar (polychaeta) sinfi 1.belbog‘sizlar (aclitellata) kenja tipi halqali chuvalchanglar (annelides) tipi halqali chuvalchanglar 9000 dan ortiq yuksak tuzilgan chuvalchanglarni o'z ichiga oladi. ulaming gavdasi bosh, bo'g'imlarga bo'lingan tana va keyingi anal bo'limlardan iborat. teri-muskul xaltasi yaxshi rivojlangan. tana bo'shlig'i ikkilamchi - selom. og'iz teshigi peristomiumning qorin tomonida joylashgan. hazm qilish sistemasi yaxshi rivojlangan qon aylanish sistemasi odatda tutash, yaxshi rivojlangan. ayirish sistemasi har bir bo'g'imda bir juftdan joylashgan metanefridiylardan iborat. markaziy nerv sistemasi bir juftdan bosh va halqumosti nerv gangliylari, halqum atrofi nerv halqasi va qorin nerv zanjiridan iborat. ko'pchilik tuban tuzilgan halqalilar ayrim jinsli, metamorfoz orqali rivojlanadi, lichinkasi troxofora deyiladi. sistematikasi halqali chuvalchanglar (annelides) tipi belbog‘sizlilar (aclitellata) kenja tipi belbog‘lilar (clitellata) kenja tipi kamtuklilar (oligochaeta) sinfi ko‘ptuklilar (polychaeta) sinfi zuluklar (hirudinea) sinfi belbog‘sizlar (aclitellata) kenja …

2 / 79

anasi cho'ziq, silindrsimon yoki biroz yassilashgan 5 dan 800 gacha halqalar, ya’ni segmentlardan iborat. oldingi og'izoldi bo'limi - prostomium va oxirgi anal bo’limi pigidium boshqa tana bo'limlaridan farq qilib, tananing metamerlashmagan (halqalarga bo'linmagan) qismi hisoblanadi. erkin yashovchi tuban tuzilgan vakillarida tana halqalari bir xilda tuzilgan ya’ni gomonom bo'ladi. o'troq hayot kechiradigan halqalilar tanasining turli qismlari har xil sharoitda bo'lishi tufayli halqalarining kattaligi va tuzilishi ham har xil bo'ladi. epiteliyda bezli hujayralar ham joylashgan. bu hujayralarning sekreti qotib, hayvon tanasi atrofida shaffof muguz yoki xitindan iborat naychani hosil qiladi. ko'pincha organik moddalarga qum zarralari aralashib, naychani mustahkam qiladi. ayrim turlarida esa organik moddaga ohak shimiladi. ko'ptuklilar bosh bo'limi og'izoldi - prostomiumdan va bosh - peristomiumdan iborat. peristomium ko'pincha bir necha (2-3) tana bo‘g‘imlarining qo'shilishidan hosil bo‘ladi. uning qorin tomonida og'iz teshigi joylashgan. bitta yoki bir necha tana bo'g'imlarini qo'shilib bosh bo'limini hosil qilishi sefalizatsiya deyiladi. prostomiumda bir juft paypaslagichlar, ya’ni palplar …

3 / 79

qillari chuvalchang tanasining bevosita o'zidan chiqqanga o'xshab ko'rinadi. tuban ko'ptuklilar, masalan, dinophilus avlodi vakillarida parapodiylar va qillar bo'lmaydi. sodda tuzilgan vakillarida epiteliyda kipriklar bo‘ladi. epiteliy ostida ikki qavat (tashqi halqasimon va ichki bo'ylama) muskullar joylashgan. sodda ko'ptuklilarda bo'ylama muskullar yaxlit bo'ladi. boshqa ko'ptuklilarda muskul qavati parapodiylar yordamida 4 ta bo'ylama tasmaga bo'linadi. bo'ylama muskullarni ichki tomonidan bir qavat ichki epiteliy qoplab turadi. mezodermadan hosil bo'lgan bu epiteliy ikkilamchi tana bo'shlig'i - selomni o'rab turadi selom ichak bilan tana devori oralig'ini egallaydi. bu bo'shliq yaxlit bo'lmasdan metamer joylashgan juft xaltachalardan iborat. selom faqat prostomium va pigidiumda bo'lmaydi. selom xaltachalari devori ichak ustida va ostida o'zaro qo'shilib, mezenteriy deb ataladigan tana bo‘ylab joylashgan ikki qavatli to‘siqni hosil qiladi. ichak ana shu to'siq orqali tana devoriga osilib turadi. i k k i l a m c h i t a n a b o’s h l i g’ i 1-kutikula 8-bo’ylama muskullar 2-halqasimon …

4 / 79

a mayda organizmlar bilan oziqlanadi. ularda oziqni yig'ish va uni og'iz tomonga haydash vazifasini boshidagi uzun patsimon o'simtalar (palpalar) bajaradi. bu o'simtalar nafas olish organi - jabralar vazifasini ham o'taydi. erkin harakatlanuvchi ko'ptuklilar asosan yirtqich bo'lib, mayda umurtqa-sizlar bilan oziqlanadi. ko'pchilik yirtqich ko'ptuklilar halqumi devori kutikulasi qalinlashib, o'tkir xitin tishlar, ya’ni jag‘ plastinkalarni hosil qiladi. halqum ag'darilib tashqariga chiqariladi va o'ljani tutish vazifasini bajaradi. nafas olish sistemasi har xil tuzilgan. sodda tuzilgan vakillari teri yuzasi orqali nafas oladi. ko'pchilik ko'ptuklilar parapodiylaming bir qismi, masalan, orqa mo'ylovi jabraga aylanadi. jabraga qon tomirlari keladi; uning devori orqali suvda erigan kislorod qonga o'tadi. jabralar patsimon, bargsimon yoki shoxlangan shaklda bo'lib, tananing muayyan bir qismida, masalan, boshida yoki parapodiylarda hosil bo‘ladi qon aylanish sistemasi organlari tananing orqa va qorin tomoni bo‘ylab joylashgan qon tomirlaridan iborat. orqa qon tomiri ichak ustidan, qorin qon tomiri esa ichak ostidan o‘tadi. qon tomirlari bo‘shlig'i birlamchi tana bo'shlig'i qoldig'i …

5 / 79

da erigan holda bo’ladi. ayrim halqali chuvalchanglaming qon aylanish sistemasi reduksiyaga uchragan. qonning funksiyasini tana bo‘shlig‘i suyuqligi bajaradi ayirish sistemasi. odatda har bir tana halqasida bir juftdan nefridiylar joylashgan. shuning uchun halqali chuvalchanglar ayirish sistemasini halqa organlar - metanefridiylar deyiladi. har bir nefridiyning ichki uchi selom bo‘shlig‘i orqa devori yonida turadi. uning nayi dissepimentni teshib, keyingi halqa bo‘shlig‘iga o‘tadi va tananing yon tomonidan tashqariga ochiladi. 1-solenotsitlar 2-solenotsit boshchasi 3-yadro 4-xivchin 5-protonefridiy kanali tuban halqalilarda protonefridiylar boiadi. bunday hollarda ayirish nayining ichki 2 uchida to‘g‘nog‘ichga o‘xshash bir dasta xivchinli hujayralar, ya’ni, solenotsitlar joylashgan. nefridiylardan tashqari qon tomirlari devoridagi yirik peritoneal hujayralar ham ayirish funksiyasini bajaradi. bunday hujayralar ichida sariq donachalar shaklida modda almashinuvining suvda erimaydigan mahsulotlari (guanin, ya’ni siydik kislotasi tuzlari) to'planadi. xloragogen hujayralar deb ataladigan bu hujayralar ekskret moddalar bilan to’lgach, halok bo‘ladi. ulaming ichidagi moddalar esa tana suyuqligiga chiqadi va u yerdan nefridiylar orqali tashqariga chiqariladi nerv sistemasining markaziy …

Want to read more?

Download all 79 pages for free via Telegram.

Download full file

About "halqali chuvalchanglar (annelida)tipi"

halqali chuvalchanglar (annelides) tipi halqali chuvalchanglar (annelida) tipi 3.halqali chuvalchanglar xilma-xilligi va filogeniyasi 2.2.zuluklar (hirudinea) sinfi 2.1.kamtuklilar (oligochaeta) sinfi 2. belbog‘lilar (clitellata) kenja tipi 1.1.ko‘ptuklilar (polychaeta) sinfi 1.belbog‘sizlar (aclitellata) kenja tipi halqali chuvalchanglar (annelides) tipi halqali chuvalchanglar 9000 dan ortiq yuksak tuzilgan chuvalchanglarni o'z ichiga oladi. ulaming gavdasi bosh, bo'g'imlarga bo'lingan tana va keyingi anal bo'limlardan iborat. teri-muskul xaltasi yaxshi rivojlangan. tana bo'shlig'i ikkilamchi - selom. og'iz teshigi peristomiumning qorin tomonida joylashgan. hazm qilish sistemasi yaxshi rivojlangan qon aylanish sistemasi odatda tutash, yaxshi rivojlangan. ayirish sistemasi har bir bo'g'imd...

This file contains 79 pages in PPTX format (16.3 MB). To download "halqali chuvalchanglar (annelida)tipi", click the Telegram button on the left.

Tags: halqali chuvalchanglar (annelid… PPTX 79 pages Free download Telegram