ҳалқали чувалчанглар(annelides) типи

ZIP 103.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1473515384_64879.doc ҳалқали чувалчанглар(annelides) типи режа: 1. ҳалқали чувалчанглар типига умумий тавсиф. 2. кам тукли ҳалқали чувалчанглар. ёмғир чувалчанги тузилиши ва ҳаёти. 3. кам тукли ҳалқали чувалчанглар вакиллари ва тарқалиши. 4. кўп тукли ҳалқали чувалчанглар синфи. 5. кўп туклилар экологияси ва ўрганилиши. 6. содда ҳалқали чувалчанглар. 7. зўлуклар синфи вакиллари ва тарқалиши. 8. эхиуридалар синфи. 9. ҳалқалилар филогенияси ва эволюцияси. 1. ҳалқали чувалчанглар типига умумий тавсиф. ҳалқали чувалангчанглар типига 8000 минг тур кириб денгизларда, чучук сувларда ва тупроқда яшайди. улар танаси бирин – кетин жойлашган аниқ ҳалқалар – бўғимларга бўлинган. шунинг учун ҳам уларни ҳалқали чувалчанглар деб айтилади. бу тип учта синфга бўлинади. 1. кўп тукли чувалчанглар синфи. 2. кам тукли чувалчанглар синфи. 3. зулуклар синфи. 2. кам тукли ҳалқали чувалчанглар. (oligachaeta) синфи кам тукли ёки оз қилли ҳалқали чувалчанглар – чучук сувларда, чиринди кўп зах жойлар, экинзорлар, яйловлар тупроғида ҳамда денгизларда тарқалган. 3000 га яқин тури бор. қилчалар сони кам. …

вдаси бир-бирига зич ёндашган бир қават ҳўжайралар билан қопланган. чувалчанг терисининг устки қисми, кутикула билан қопланиб, унинг остидаги бир қаватли эпителияга ҳалқали мускуллар, уларга эса жуда яхши ривожланган чўзиқ мускуллар ривожланган. кутикулада бир ҳўжайрали шилимшиқ безлар жуда кўп бўлади. кутикула ёмғир чувалчангини ички органларини ташқи муҳитдан сақласа, шилимшиқ модда терини қуришдан сақлайди. овқат ҳазм қилиш системаси – узун найдан иборат бўлиб, олдинги учида оғиз тешиги жойлашган. оғиздан-ҳалқум бошланади. ҳалқум – қизилўнгачга, қизилўнгач охири кенгайиб жиғилдон ҳосил қилади. бу ерда озиқ намланади ва юмшайди. озиқ жиғилдондан мускулли “ошқозонча” га тушади, бу ерда эзилади, бундан сўнг ичакка тушади, ичакнинг охирги қисм орқа чиқарув тешиги аналь билан томомланади. қон айланиш системаси – ёмғир чувалчанги – қон айланиш системаси бўлиши билан ясси ва юмалоқ чувалчанглардан фарқ қилади. агар ёмғир чувалчангининг устки (елка) томонига диққат билан қаралса тери остига узунасига кетган ингичка қизил найчани кўриш мумкин. бу елка қон томирларидир. у ҳазм системасининг устида ётади …

а жойлашган бир жуфт ҳалқум усти нерв тугуни (“бош мия”) ва ўзаро бир-бири билан туташган нерв тугунидан ва шу тугунлардан кетадиган нервлардан иборат. қорин томонида гавданинг ҳар қайси бўғимида бир жуфтдан нерв тугуни бор. кўпайиши – ёмғир чувалчанги – гермофрадит ҳайвон. унинг кўпайиш органлари гавданинг олдинги қисмига жойлашган, эркаклик жинсий органларида – уруғдонда сперматазоидлар, уруғочилик жинсий органларида – тухумдонларда тухум етишади. эрта кўкламда, кўпайиш даври келиши билан чувалчанг белбоғи шилимшиқ модда ишлаб чиқаради, белбоғ атрофида шу моддадан муфтача ҳосил бўлади. мускулларнинг қисқариши туфайли муфтача чувалчанг гавдасининг олдинги қисмида сирғаниб боради.тухум йўли ва уруғ йўли белбоғ ташқарисига очилган бўлиб, белбоғ устида ҳосил бўлган муртача ичига уруғ ва тухум ҳўжайра чиқади. муфтача ичига уруғ ва тухум ҳўжайра уруғланади ва чувалчангдан уруғлаб тушган ичида уруғланган тухум ҳўжайра бўлган муфтача пиллага айланади. ёмғир чувалчанги жинссиз йўл билан кўпаймайди. аммо чувалчангни иккига бўлсак унинг айрим қисмлари ўсиб, бутун организмга айланиши мумкин. 3. кам тукли ҳалқали …

қаватларини аралаштириб ва унда ҳаво ўтадиган ғовак йўллар ҳосил этиш билан булар тупроқ ҳосилдорлигини ортдиришда катта ўрин тутади. далалардла экинзорлар ва қўриқ яйлов ерларда кўп тарқалган оқиш чувалчанг – аллобофора (allobophora) ўртача 15-16 см узунликда бўлиб, ниҳоятда кўп тарқалган. 1 м3 тупроқда 400-500 та ва ундан ҳам кўп бўлиши мумкин. қурғоқчиликка чидамли бу чувалчанг, айниқса, тупроқ “ҳаётида” катта аҳамиятга эга. мазкур оилага мансуб ва кўп тарқалган гигант аллобофора (40-50 см гача бўлади) ва гўнг солинган ерларда кўплаб кўпаядиган гўнг чувалчанг (eisenia) лар ҳам фойдали ҳисобланади. жанубий осиё, австралия, африкада ва бошқа жанубий тропик мамлакатларда тўртта оилага мансуб 1800 турга яқин тупроқ ҳалқали чувалчанглари тарқалган. буларнинг баъзилари дарахт қавзагидаги чириндиларга ёпишиб яшайди. бир қанча турлари кичик ҳавзаларда яшашга мослашган. ҳалқалиларнинг шу хилдаги жанубий турлари ўртасида мегасколицидалар алоҳида ўрин тутади. мазкур оиланинг австралияда учрайдиган гигант вакили австралия мегосколицидаси 2,5 – 3 м гача узунликда бўлиб, узоқдан илонга ўхшаб кўринади. бу чувалчанглар ҳам …

тагача) чувалчанг бўлиши аниқланди. уларнинг фақат 1 м2 ердаги уялариинг узунлиги 1-8 км гача боради. келтирилган фактлар асосида мазкур чувалчанглар тупроқ ҳосилдорлиги ва шаклдорлиги тикланишида қанчалик муҳим ўрин тутганлигини тасаввур этиш мумкин. кам тукли ҳақалиларнинг 500 дан ортиқроқ турлари чучук сув ҳавзалари – кўллар, дарёлар, кичик ҳавзалар ва сунъий кўл ва шолипояларда яшайдиган формалар бўлиб, эолосомалар, найдидалар, қил қоринлилар, найчалилар (тубифицидалар) лумбрикулидалар каби оилалардан таркиб топган. баъзи сув ҳавзаларида буларнинг тубефикслар каби йирик ёки стелариялар каби майда турлари ниҳоятда кўплаб учрайди. сув тубидаги чиринди ва микроблар билан овқатланиб ҳавзалардаги моддалар алмашинуви ва фойдали элементларнинг табиатдаги айланишида бу чувалчанглар ғоят муҳим ўрин тутади. шу билан бир қаторда булар балиқ озиғи сифатида катта аҳамиятга моликдир. 4.кўп тукли ҳалқали чувалчанглар (polychaeta) синфи. кўп тукли ҳалқалилар ёки полихеталар – турли денгизларда ниҳоятда кўп тарқалган ўртача катталикдаги чувалчанглардир. бир қанчалари эркин сузиб юриб, кўп турлари денгиз тубида, баъзилари қум ёриб ҳаёт кечиради. денгиз ҳаётида ғоят …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ҳалқали чувалчанглар(annelides) типи"

1473515384_64879.doc ҳалқали чувалчанглар(annelides) типи режа: 1. ҳалқали чувалчанглар типига умумий тавсиф. 2. кам тукли ҳалқали чувалчанглар. ёмғир чувалчанги тузилиши ва ҳаёти. 3. кам тукли ҳалқали чувалчанглар вакиллари ва тарқалиши. 4. кўп тукли ҳалқали чувалчанглар синфи. 5. кўп туклилар экологияси ва ўрганилиши. 6. содда ҳалқали чувалчанглар. 7. зўлуклар синфи вакиллари ва тарқалиши. 8. эхиуридалар синфи. 9. ҳалқалилар филогенияси ва эволюцияси. 1. ҳалқали чувалчанглар типига умумий тавсиф. ҳалқали чувалангчанглар типига 8000 минг тур кириб денгизларда, чучук сувларда ва тупроқда яшайди. улар танаси бирин – кетин жойлашган аниқ ҳалқалар – бўғимларга бўлинган. шунинг учун ҳам уларни ҳалқали чувалчанглар деб айтилади. бу тип учта синфга бўлинади. 1. кўп тукли чувалчанглар синфи. 2. к...

ZIP format, 103.0 KB. To download "ҳалқали чувалчанглар(annelides) типи", click the Telegram button on the left.

Tags: ҳалқали чувалчанглар(annelides)… ZIP Free download Telegram