transpiratsiya jadalligini aniqlash usullari

DOCX 12 pages 399.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 399.9 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: transpiratsiya jadalligini aniqlash usullari reja: kirish asosiy qism 1. transpiratsiya va uning o‘simlik hayotidagi ahamiyati. 2. transpiratsiya jadalligini aniqlashda qo‘llaniladigan asosiy usullar (gravimetrik, potometrik, kobaltli qog‘oz usuli va boshqalar). 3. tajriba natijalarini tahlil qilish va transpiratsiyaga ta’sir etuvchi omillar. xulosa 1. transpiratsiya va uning o‘simlik hayotidagi ahamiyati transpiratsiya — bu o‘simlik organizmidagi suvning barg, poya yoki boshqa yashil qismlar yuzasidan bug‘lanib chiqib ketish jarayonidir. bu jarayon asosan barg po‘stlog‘idagi og‘izchalar (stomalar) orqali sodir bo‘ladi, ayrim hollarda esa kutikula va yoriqchalar orqali ham suv bug‘lanadi. transpiratsiya o‘simliklarning suv balansini saqlashda, oziq moddalarning ildizdan barglargacha harakatini ta’minlashda, shuningdek, o‘simlik tanasining haroratini me’yorda ushlab turishda juda muhim rol o‘ynaydi. transpiratsiya tufayli suvning ildizdan yuqoriga ko‘tarilishi kuchayadi. bu jarayon suv ustunining uzluksizligi va kapillyarlik hodisasi natijasida amalga oshadi. barglarda suv bug‘lanishi natijasida suv molekulalari orasida tortishish kuchi hosil bo‘lib, suv ildizdan yuqoriga, po‘stloq va ksilema orqali harakatlanadi. shu tariqa, transpiratsiya suv oqimini rag‘batlantiruvchi …

2 / 12

adagi suv tez yo‘qoladi va bu so‘lish yoki o‘simlikning qurishiga sabab bo‘lishi mumkin. shu sababli, o‘simliklar turli moslashuv mexanizmlarini rivojlantirgan: masalan, stomalar faqat kechasi ochiladi, barg yuzasi qalin kutikula bilan qoplangan bo‘ladi yoki barglar ignasimon shaklga ega bo‘ladi. transpiratsiya o‘simliklarning hayot faoliyatida fiziologik, ekologik va iqlimiy jihatdan muhim jarayon bo‘lib, u suv aylanishi, oziqlanish, nafas olish va termoregulyatsiya jarayonlari bilan chambarchas bog‘liqdir. shu sababli, transpiratsiya jarayonini o‘rganish o‘simlik fiziologiyasida, dehqonchilikda va ekologik tadqiqotlarda katta ahamiyatga ega. 2. transpiratsiya jadalligini aniqlashda qo‘llaniladigan asosiy usullar transpiratsiya jarayoni murakkab fiziologik holat bo‘lib, uning jadalligini aniqlash o‘simliklarning suv almashinuvi, issiqlikka chidamliligi, ekologik muhitga moslashuv darajasi va qishloq xo‘jaligida ekinlar hosildorligiga ta’sir etuvchi omillarni chuqur o‘rganishda muhim ahamiyatga ega. transpiratsiya jadalligini o‘lchash uchun turli xil usullar ishlab chiqilgan bo‘lib, ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri (gravimetrik) va bilvosita (potometrik, kobaltli qog‘oz, psixrometrik, stomatometrik va boshqalar) usullarga bo‘linadi. har bir usul o‘zining qo‘llanish sohasi, aniqlik darajasi hamda tajriba sharoitiga ko‘ra …

3 / 12

hlang‘ich og‘irlik aniq o‘lchanadi. 3. o‘simlik ma’lum vaqt (masalan, 1 soat yoki 24 soat) davomida tabiiy sharoitda saqlanadi. 4. shu muddatdan keyin o‘simlik yana tortiladi. 5. og‘irlikdagi farq suvning bug‘lanish miqdorini ifodalaydi. hisoblash formulasi: bu yerda: · t — transpiratsiya jadalligi (g/m²·soat), · w₁ — boshlang‘ich og‘irlik, · w₂ — yakuniy og‘irlik, · s — barg yuzasi (m²), · t — o‘lchash vaqti (soat). afzalliklari: · oddiy va asbob talab qilmaydi. · to‘g‘ridan-to‘g‘ri suv bug‘lanishini o‘lchaydi. · qisqa vaqtli tajribalar uchun qulay. kamchiliklari: · tashqi muhit omillari (shamol, harorat, namlik) natijani o‘zgartiradi. · katta o‘simliklar uchun noqulay. · suvning tuproqdan o‘simlikka o‘tishini inobatga olish qiyin. gravimetrik usul asosan laboratoriya sharoitida yoki kichik o‘simliklarda qo‘llaniladi. u orqali o‘simliklarning transpiratsiya intensivligi, suv yo‘qotish sur’ati va turli sharoitlarda (yorug‘lik, harorat, namlik o‘zgarishida) suv almashinuvining o‘zgarishini aniqlash mumkin. potometrik usul — o‘simliklar tomonidan suvning so‘rilish tezligi orqali transpiratsiya jadalligini aniqlovchi usuldir. bu usulda potometr …

4 / 12

sofa suv so‘rilish miqdorini bildiradi. hisoblash formulasi: bu yerda: · t — transpiratsiya jadalligi (ml/m²·soat), · v — so‘rilgan suv hajmi, · s — barg yuzasi, · t — vaqt. afzalliklari: · natijalar aniq va o‘lchovlar tez bajariladi. · o‘simlik shikastlanmaydi, uzoq davom etuvchi tajribalarda foydalanish mumkin. · yorug‘lik, harorat, namlik ta’sirini kuzatish qulay. kamchiliklari: · so‘rilgan suv miqdori transpiratsiyaga to‘liq teng emas (bir qismi o‘sish uchun sarflanadi). · asbob noaniq joylashtirilsa, havo pufaklari natijani buzadi. potometrik usul o‘simliklar fiziologiyasi bo‘yicha dars va laboratoriya ishlarida keng qo‘llaniladi. bu usul yordamida atmosfera namligi, harorat, shamol tezligi kabi omillarning transpiratsiyaga ta’siri o‘rganiladi. kobaltli qog‘oz usuli — transpiratsiya jadalligini vizual (ko‘rinarli) tarzda aniqlash imkonini beruvchi sodda, ammo samarali usuldir. bu usulda kobalt xlorid (cocl₂) eritmasiga botirilgan filtr qog‘oz ishlatiladi. kobalt xlorid quruq holatda ko‘k rangda, nam holatda esa pushti rangga aylanadi. ushbu xususiyat transpiratsiya jarayonida o‘simlik barglari yuzasida suv bug‘ining chiqishini aniqlash imkonini …

5 / 12

tsiya farqini ko‘rsatishda juda foydali. a) psixrometrik usul: bu usulda o‘simlik atrofidagi havo namligi va harorat o‘lchanadi. psixrometr yordamida havo namligi pasayishi transpiratsiya intensivligini ko‘rsatadi. u meteorologik kuzatishlarda va issiqxonalarda keng qo‘llaniladi. b) stomatometrik usul: stomatometr yordamida bargdagi og‘izchalar soni, o‘lchami va ochilish darajasi aniqlanadi. bu ma’lumotlar transpiratsiya jadalligini bilvosita baholashga yordam beradi. c) infraqizil yoki elektron usullar: zamonaviy ilmiy tajribalarda transpiratsiya infraqizil gaz analizatorlari, elektron o‘lchov datchiklari yordamida aniqlanadi. ular real vaqt rejimida suv bug‘ining chiqish tezligini qayd etadi va aniqlik darajasi juda yuqori. usullarni taqqoslash va amaliy ahamiyati usul nomi o‘lchash turi afzalliklari kamchiliklari qo‘llanish sohasi gravimetrik to‘g‘ridan-to‘g‘ri oddiy, ishonchli katta o‘simliklarga noqulay laboratoriya potometrik bilvosita aniq, tezkor havo pufaklari ta’siri tajriba, o‘quv laboratoriyasi kobaltli qog‘oz vizual soddaligi, arzonligi sifatli baho beradi diagnostika, ta’lim psixrometrik bilvosita atrof-muhitni ham hisobga oladi murakkab hisoblash ekologiya, issiqxona stomatometrik bilvosita mikroskopik aniqlik ko‘p mehnat talab qiladi morfologik tahlil transpiratsiya jadalligini aniqlashda ishlatiladigan …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "transpiratsiya jadalligini aniqlash usullari"

mavzu: transpiratsiya jadalligini aniqlash usullari reja: kirish asosiy qism 1. transpiratsiya va uning o‘simlik hayotidagi ahamiyati. 2. transpiratsiya jadalligini aniqlashda qo‘llaniladigan asosiy usullar (gravimetrik, potometrik, kobaltli qog‘oz usuli va boshqalar). 3. tajriba natijalarini tahlil qilish va transpiratsiyaga ta’sir etuvchi omillar. xulosa 1. transpiratsiya va uning o‘simlik hayotidagi ahamiyati transpiratsiya — bu o‘simlik organizmidagi suvning barg, poya yoki boshqa yashil qismlar yuzasidan bug‘lanib chiqib ketish jarayonidir. bu jarayon asosan barg po‘stlog‘idagi og‘izchalar (stomalar) orqali sodir bo‘ladi, ayrim hollarda esa kutikula va yoriqchalar orqali ham suv bug‘lanadi. transpiratsiya o‘simliklarning suv balansini saqlashda, oziq moddalarning ildizdan barglargacha...

This file contains 12 pages in DOCX format (399.9 KB). To download "transpiratsiya jadalligini aniqlash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: transpiratsiya jadalligini aniq… DOCX 12 pages Free download Telegram