knidariya tipi. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa)

DOCX 13 pages 645.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 645.4 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: knidariya tipi. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa) reja: kirish asosiy qism 1. knidariya tipining umumiy tavsifi va biologik xususiyatlari 2. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa) ning morfologik va anatomik tuzilishi 3. gidroid poliplarning ko‘payishi, rivojlanish davrlari va hayot aylanishi xulosa kirish hayvonot dunyosining xilma-xilligi va evolyutsion taraqqiyotini o‘rganishda knidariya (cnidaria) tipi vakillari alohida ahamiyat kasb etadi. ular umurtqasizlar ichida ikki qatlamli (diploblastik) tuzilishga ega bo‘lgan eng qadimgi ko‘p hujayrali organizmlar hisoblanadi. knidariyalar asosan dengiz va chuchuk suv muhitida yashovchi, radial simmetriyali, sanchuvchi hujayralarga ega yirtqich hayvonlardir. ularning tanasida maxsus himoya va hujum organoidlari — knidotsitlar (sanchuvchi hujayralar) mavjud bo‘lib, bu tuzilma faqat shu tip vakillariga xosdir. knidariyalar evolyutsiya jarayonida tana qatlamlarining differensiallashuvi, epiteliy-musak tizimining shakllanishi, nerv sistemasi rudimentining paydo bo‘lishi kabi murakkab biologik jarayonlar boshlangan davrni ifodalaydi. shu boisdan ular zoologiyada “metazoa”ning dastlabki bosqichi sifatida o‘rganiladi. bu tip vakillari orasida gidroidlar (hydrozoa), sifomeduzalar (scyphozoa), korall poliplari (anthozoa) kabi sinflar ajratiladi. shulardan …

2 / 13

a model organizm sifatida qo‘llaniladi. gidroidlarning kolonial shakllari esa suv osti ekotizimlarida biotsenoz barqarorligini ta’minlaydi, yem-xashak zanjirining o‘rta bo‘g‘ini sifatida ekologik muhim rol o‘ynaydi. 1. knidariya tipining umumiy tavsifi va biologik xususiyatlari knidariya tipi (cnidaria) — qadimgi, ikki qatlamli (diploblastik) suvda yashovchi ko‘p hujayrali umurtqasiz hayvonlar tipi bo‘lib, ular o‘ziga xos sanchuvchi hujayralari — knidotsitlar (cnidocytes) mavjudligi bilan boshqa hayvonlardan farq qiladi. ushbu tip vakillari asosan dengizlarda keng tarqalgan, ammo ayrim turlari chuchuk suv havzalarida ham uchraydi (hydra vulgaris bunga misoldir). knidariyalar — radial simmetriyali, yumshoq tana tuzilishli, aktiv yirtqich organizmlar bo‘lib, ular suv hayotining muhim qismidir. umumiy tuzilish va tashqi shakli knidariyalar tanasi ikkita embrional qatlamdan — ektoderma (tashqi qatlam) va entoderma (ichki qatlam) dan tashkil topgan bo‘lib, ularning orasida mezogleya deb ataluvchi jelatin modda joylashgan. mezogleya ba’zida yupqa va shaffof, ba’zan esa qalin va tolali bo‘ladi. bu qatlam tanani mustahkamlaydi va suzish harakatiga yordam beradi. ularning tanasi odatda …

3 / 13

da qisman hazm qilinadi, keyin hazm bo‘lmagan qoldiqlar og‘iz orqali tashqariga chiqariladi. sanchuvchi hujayralar (knidotsitlar) knidariyalarning eng muhim belgisi — knidotsitlar, ya’ni sanchuvchi yoki zaharlovchi hujayralar. ular ektoderma qatlamida, asosan tentakulalarda joylashgan bo‘lib, o‘lja tutish va himoyalanishda katta ahamiyatga ega. knidotsit ichida nematosista deb ataluvchi sanchuvchi kapsula joylashgan. o‘lja yoki dushman bilan aloqada bo‘lganda, bu kapsula ichidagi ipcha yuqori tezlikda otilib chiqadi va o‘ljani sanchib, zahar modda yuboradi. shu sababli, ko‘plab knidariyalar mayda suv jonivorlari uchun o‘limli ta’sir ko‘rsatadi. fiziologik tizimlari asab tizimi: knidariyalar markaziy nerv tizimiga ega emas. nerv hujayralari to‘r shaklida (diffuz nerv tizimi) butun tana bo‘ylab tarqalgan. bu tizim reflektor harakatlar — qisqarish, tentakula harakati va sezuvchanlikni ta’minlaydi. mushak tizimi: ektoderma va entoderma qatlamlarida joylashgan epiteliy-musak hujayralari qisqarish harakatini amalga oshiradi. bu ularning suzish yoki o‘ljani ushlash qobiliyatini beradi. nafas olish va chiqarish: maxsus nafas olish yoki ajratish organlari yo‘q. gaz almashinuv va chiqindi moddalarning ajralishi tana …

4 / 13

ularia; odatda polip bosqichi ustun. seyfomeduzalar (scyphozoa) – haqiqiy meduzalar (aurelia aurita), meduza bosqichi ustun. antozoalar (anthozoa) – korallar va dengiz aktiniyalari, faqat polip bosqichida yashaydi. kubomeduzalar (cubozoa) – kub shaklidagi meduzalar, kuchli zaharga ega (chironex fleckeri). ekologik va biologik ahamiyati knidariyalar suv ekotizimlarining muhim qismini tashkil etadi. ular: plankton va nekton hayvonlarining o‘ljasiga aylanadi; okean va dengizlar biomassasini shakllantirishda qatnashadi; korall riflarini hosil qilib, ko‘plab organizmlar uchun yashash muhitini yaratadi; ba’zi turlari (masalan, hydra) biologik tadqiqotlarda model organizm sifatida ishlatiladi; ayrim meduzalar zahari tibbiyotda neyrotoksinlar va farmatsevtik modda sifatida o‘rganiladi. knidariya tipi vakillari — soddaligi va moslashuvchanligi bilan birga, evolyutsiya jarayonida murakkab hayvonlarga xos ko‘plab biologik tizimlarning dastlabki shaklini namoyon etuvchi organizmlardir. ularning tuzilishida nerv tizimi, musak faoliyati, hujayra regeneratsiyasi, jinsiy va jinssiz ko‘payish mexanizmlari mavjud bo‘lib, bu ularni umurtqasiz hayvonlarning evolyutsion rivojlanish zanjirida muhim o‘rin egallashiga sabab bo‘ladi. 2. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa) ning morfologik va anatomik tuzilishi …

5 / 13

qavat) va entoderma (ichki qavat) dan tashkil topgan. ularning orasida esa mezogleya deb ataluvchi shaffof jelatin modda joylashgan. gidroidlarning tanasi og‘iz, gastral (ichki) bo‘shliq, va **tentakulalar (shoxchalar)**dan iborat. 1. og‘iz qismi (peristom): tananing yuqori qismida joylashgan bo‘lib, gastrovaskulyar bo‘shliqqa kirish yo‘lini tashkil etadi. og‘iz atrofida bir necha tentakulalar joylashgan bo‘lib, ular o‘ljani tutish, himoyalanish va sezish vazifasini bajaradi. 2. tentakulalar: har bir tentakula ektodermasida knidotsitlar (sanchuvchi hujayralar) joylashgan. bu hujayralar yordamida gidroidlar o‘ljani falajlaydi yoki o‘zini himoya qiladi. 3. gastrl bo‘shliq (gastrovaskulyar bo‘shliq): u hazm qilish va oziq moddalarning butun tana bo‘ylab taqsimlanishida muhim rol o‘ynaydi. bu bo‘shliq hazm qilish tizimining yagona markazidir. 4. tana pastki qismi: polip shaklidagi gidroidlarda tananing pastki qismi poda (substratga yopishuvchi disk) yordamida suv tubiga mahkamlanadi. anatomik tuzilishi va to‘qimalar tizimi gidroid poliplar oddiy ko‘p hujayrali hayvonlar bo‘lsa-da, ularning tana devori murakkab tuzilishga ega. ektoderma: tashqi qavat bo‘lib, himoya, harakat, va o‘lja tutish funksiyalarini bajaradi. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "knidariya tipi. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa)"

mavzu: knidariya tipi. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa) reja: kirish asosiy qism 1. knidariya tipining umumiy tavsifi va biologik xususiyatlari 2. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa) ning morfologik va anatomik tuzilishi 3. gidroid poliplarning ko‘payishi, rivojlanish davrlari va hayot aylanishi xulosa kirish hayvonot dunyosining xilma-xilligi va evolyutsion taraqqiyotini o‘rganishda knidariya (cnidaria) tipi vakillari alohida ahamiyat kasb etadi. ular umurtqasizlar ichida ikki qatlamli (diploblastik) tuzilishga ega bo‘lgan eng qadimgi ko‘p hujayrali organizmlar hisoblanadi. knidariyalar asosan dengiz va chuchuk suv muhitida yashovchi, radial simmetriyali, sanchuvchi hujayralarga ega yirtqich hayvonlardir. ularning tanasida maxsus himoya va hujum organoidlari — knidotsitlar (sanchuvchi huja...

This file contains 13 pages in DOCX format (645.4 KB). To download "knidariya tipi. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa)", click the Telegram button on the left.

Tags: knidariya tipi. gidroid polipla… DOCX 13 pages Free download Telegram