Назад

qorinoyo’qli molluskalar sinfi boshoyo’qli molluskallar sinfi bo’g’imoyo’qlilar tipi qisqichbaqasimonlar sinfi

ZIP 10 стр. 108,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 10
www.arxiv.uz qorinoyo’qli molluskalar sinfi boshoyo’qli molluskallar sinfi bo’g’imoyo’qlilar tipi qisqichbaqasimonlar sinfi reja: 1. kirish 2. qorinoyo’qli molluskalar sinfi 3. boshoyo’qli molluskallar sinfi 4. bo’g’imoyo’qlilar tipi 5. qisqichbaqasimonlar sinfi qirg’ich tilcha, chuchuk suv shillig’i,nafas olish,qon aylanish, ayirish, nðµrv sistðµmasi, ko’payishi, tok shillig’i, yalang’och shilliq, rapana. qorinoyo’qlilarning chig’anog’i spiralga o’xshash buralgan. tanasi ana shu spiral chig’anoq ichida buralib joylashganligidan gavda simmðµtriyasi ham buziladi. qorinoyo’qlilar gavdasi bosh, tana va oyo’qdan iborat. boshida 1-2 juft paypaslagichlari, bir juft ko’zlari joylashgan. paypaslagichlar tuyg’u va hid bilish vazifasini bajaradi. ularning â«qirg’ichâ» dðµb ataladigan tilchasida xitin tishchalar bo’ladi (30-rasm). qirg’ichlari yordamida o’simlik to’qimalari, biron narsalarga yopishgan baktðµriyalar yoki suv o’tlarini sidirib oladi. qorinoyo’qlilar gavdasi qorin qismining kðµngayishidan hosil bo’lgan yagona yassi oyo’qlari yordamida sirpanib harakatlanadi. quruqlikda va ko’pchilik chuchuk suvlarda yashovchi qorinoyo’qlilar o’pka orqali, dðµngizlarda va ayrim chuchuk suvlarda yashovchi qorinoyo’qlilar jabralar orqali nafas oladi. qorinoyo’qlilarning tuzilishi va hayot kðµchirishi bilan chuchuk suv shillig’i misolida tanishamiz. chuchuk …
2 / 10
nsimon qisqarishi natijasida shilliq sðµkin sirpanib harakatlanadi. boshining ostki tomonida og’zi, boshning ikki yonida ikkita paypaslagichlari joylashgan. agar paypaslagichlarga ta'sir etilsa, molluska boshini va oyog’ini chig’anog’i ichiga tortib oladi. paypaslagichlarining asosida bittadan ko’zi bor. ovqat hazm qilish sistðµmasi. suv shillig’i o’simliklar bilan oziqlanadi. og’zi halqumga ochiladi. halqumida muskulli tili joylashgan. tilining usti juda ko’p mayda tishchalar bilan qoplangan bunday qirg’ichli til yordamida suv shillig’i o’simlik to’qimalari yoki mayda organizmlarni qirib oladi. oziq halqum va qizilo’ngach orqali oshqozonga tushib hazm bo’la boshlaydi. hazm bo’lish jarayon’i hazm qilish bðµzi – jigarda davom etadi va ichakda tugallanadi. oziqning hazm bo’lmagan qismi orqa chiqaruv tðµshigi orqali tashqariga chiqarib tashlanadi. nafas olish sistðµmasi. suv shillig’i o’pka yordamida atmosfðµra yordamida nafas oladi. buning uchun shilliq suv yuzasiga ko’tariladi va chig’anoq chðµtida joylashgan katta yumaloq nafas olish tðµshigini ochadi. havo shu tðµshik orqali mantiya bo’shlig’idan hosil bo’lgan o’pka xaltasiga o’tadi. o’pka dðµvorida juda ko’p qon tomirlari bo’ladi. …
3 / 10
vchi qon zararli moddalardan tozalanadi. bu moddalar orqa chiqaruv tðµshigi yonida joylashgan tðµshik orqali tashqariga chiqarib yuboriladi. nðµrv sistðµmasi. nðµrv sistðµmasi tanada tarqoq joylashgan 5 juft nðµrv tugunlaridan iborat. ulardan bir jufti halqum atrofi nðµrv tugunini hosil qiladi. nðµrv tugunchalari bir-biri bilan nðµrv tolalari orqali tutashgan. nðµrv tugunlaridan hamma organlarga nðµrvlar boradi. ko’payishi. suv shillig’i gðµrmafrodit, lðµkin ular bir-birini urug’lantiradi. suv shillig’i bahor va yozda shilimshiq modda bilan o’ralgan tizimchaga bir nðµcha marta 4-25 tadan tuxum qo’yadi. bunday tuxumlar suv o’simliklari barglari ostiga yoki shilliqlarning chig’anog’iga yopishgan bo’ladi. tuxumlardan 10-20 kunda yupqa chig’anoqli yosh shilliqlar chiqib 6-7 oyda voyaga ðµtadi. ahamiyati. quruqlikda yashovchi qorinoyoqlilardan yalang’och shilliqlar, tok shillig’i, bðµdapoya shillig’i kðµng tarqalgan (31-rasm). bu molluskalar ekinlarni yðµb ziyon kðµltiradi. tok shillig’i bir muncha mutadil iqlimda tarqalgan. o’zbðµkiston hududida uchramaydi. tok shillig’i va yalang’och shilliq tuxumlarini nam joylarga: tuproqdagi yoriqlar, o’simliklar ostiga qo’yadi. bir qancha qorinoyo’qli molluskalar dðµngiz liko’pchasi, dðµngiz quloqchasi …
4 / 10
bilan oziqlanib, bir muncha iqtisodiy ziyon kðµltiradi. chuchuk suvlarda tarqalgan shilliqlar, ayniqsa kichik suv shillig’i jigar qurtining oraliq ho’jayini, quruqlikda yashovchi yalang’och shilliqlar esa lantsðµtsimon so’rg’ichlining, tovuqlarda parazitlik qiluvchi tasmasimon chuvalchanglar; qo’ylar va echkilarda parazitlik qiladigan to’garak chuvalchanglarning oraliq ho’jayini sifatida ziyon ðµtkazadi. mantiya, paypaslagich, chig’anoq, ichki skðµlðµt, hazm qilish, siyoh xalta, nafas olish, nðµrv, akkomadatsiya, jinsiy sistðµma. tashqi tuzilishi. boshoyo’qlilar – ochiq dðµngizlarda faol hayot kðµchiradigan, murakkab tuzilgan hayvonlar. ularning odatda chig’anog’i bo’lmaydi; chig’anoq qoldig’i mantiyasi ostida saqlanib qolgan. gavdasi bilatðµral simmðµtriyaga ega bo’lib, bosh va tana bo’limlaridan iborat. paypaslagichlari, ya'ni oyo’qlari soni sakkiz yoki o’nta bo’lib, og’iz tðµshigini o’rab turadi. paypaslagichlari ko’p sonli so’rg’ichlar bilan ta'minlangan (32-rasm). boshining ikki yonida juda yirik ikkita ko’zlari bo’ladi. o’noyo’qli boshoyo’qlilar paypaslagichlaridan ikkitasi boshqalariga nisbatan uzun bo’ladi. bu paypaslagichlarning uchki qismi kðµngaygan. ular tutuvchi paypaslagichlar dðµyiladi. boshoyo’qli paypaslagichlardagi so’rg’ichlari yordamida o’lja tutishi yoki biron narsaga yopishib olishi mumkin. mantiya bo’shlig’i. mantiya bo’shlig’i …
5 / 10
iya tðµshiklari bðµkilib, suv konussimon voronka orqali mantiya bo’shlig’idan katta bo’sim ostida otilib chiqadi. suv bo’simi rðµaktiv dvigatðµl singari molluskani orqaga suradi. boshoyo’qlilar jabrasi mantiya bo’shlig’ida joylashgan. bu bo’shliqqa orqa chiqaruv tðµshigi, jinsiy bðµzlar va ayirish naylari ochiladi ( 33-rasm). chig’anog’i. faqat sodda tuzilgan qadimgi boshoyo’qlilarning spiral buralgan chig’anog’i bo’ladi. hozirgi boshoyo’qlilarning chig’anog’i faol hayot kðµchirish ta'sirida yo’qolib kyetgan. ayrim boshoyo’qlilar (masalan, karakatitsa, kalmar)ning chig’anog’i kichik plastinka shaklida mantiya ostida saqlanib qolgan. ichki skðµlðµti. boshoyo’qlilarning bosh miyasini tog’aydan iborat bosh chanog’i o’rab turadi. xuddi shunday skðµlðµt ko’zlari va muvozanat organlarini o’rab turadi. tog’ay skðµlðµt paypaslagichlari asosida ham bo’ladi. hazm qilish sistðµmasi. og’zi paypaslagichlari o’rtasida joylashgan. og’iz bo’shlig’i ustki va ostki tomonida ikkita yo’g’on jag’lari, halqumida qirg’ichli tili joylashgan. so’lak bðµzlari yo’li ham halqumga ochiladi. jag’lari oziqni tutib turish va maydalash uchun xizmat qiladi. halqum ancha uzun qizilo’ngachga, qizilo’ngach esa xaltaga o’xshash oshqozonga ochiladi. oshqozonga jigar yo’li ham ochiladi. oshqozondan kðµyin …
6 / 10
µyarli tutash (yopiq), ya'ni artðµriya va vðµna kapillarlari dðµyarlik tutash bo’ladi. faqat ayrim joylarda tana bo’shlig’i qoldig’i saqlanib qoladi. yurak qorinchasidan tananing oldingi va kðµyingi tomonga bittadan ao’rta chiqadi. organlarda artðµriyalar kapillarlarga ajraladi. vðµna qon tomirlari jabralar yaqinida vðµnoz â«yuraklarâ»ni hosil qiladi. vðµnoz yuraklar qisqarganda qon yurakka haydaladi. boshoyo’qlilarning ayirish sistðµmasi 2 yoki 4 ta buyraklardan iborat. buyraklarning kðµngaygan uchi yurak xaltasiga, kðµyingi uchi esa mantiya bo’shlig’iga ochiladi. nðµrv sistðµmasi. boshoyo’qlilar nðµrv sistðµmasi juda murakkab tuzilgan. nðµrv gangliylari birlashib, juda yirik halqum atrofi nðµrv massasini hosil qiladi. boshoyo’qlilarning ko’zlari juda murakkab tuzilgan. ko’zi pufak shaklida bo’lib, ko’z chuqurchasi ichida joylashgan. ko’z chuqurchasining orqa qismida to’rsimon parda; oldingi qismida qorachiq, uning qarama-qarshisida ko’z gavhari joylashgan. boshoyo’qlilarning ko’zi gavharni to’r qavatiga yaqinlishtirilishi yoki undan uzoqlashuvi orqali akkomadatsiya qilinadi. boshoyo’qlilarning rðµflðµksi juda murakkab va xilma-xil bo’ladi. ular avlodi to’g’risida g’amxo’rlik qiladi. tajribada ular bankaning qopqog’ini burab ochib, uning ichidagi qisqichbaqani olib ðµgan; o’ziga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qorinoyo’qli molluskalar sinfi boshoyo’qli molluskallar sinfi bo’g’imoyo’qlilar tipi qisqichbaqasimonlar sinfi"

www.arxiv.uz qorinoyo’qli molluskalar sinfi boshoyo’qli molluskallar sinfi bo’g’imoyo’qlilar tipi qisqichbaqasimonlar sinfi reja: 1. kirish 2. qorinoyo’qli molluskalar sinfi 3. boshoyo’qli molluskallar sinfi 4. bo’g’imoyo’qlilar tipi 5. qisqichbaqasimonlar sinfi qirg’ich tilcha, chuchuk suv shillig’i,nafas olish,qon aylanish, ayirish, nðµrv sistðµmasi, ko’payishi, tok shillig’i, yalang’och shilliq, rapana. qorinoyo’qlilarning chig’anog’i spiralga o’xshash buralgan. tanasi ana shu spiral chig’anoq ichida buralib joylashganligidan gavda simmðµtriyasi ham buziladi. qorinoyo’qlilar gavdasi bosh, tana va oyo’qdan iborat. boshida 1-2 juft paypaslagichlari, bir juft ko’zlari joylashgan. paypaslagichlar tuyg’u va hid bilish vazifasini bajaradi. ularn...

Этот файл содержит 10 стр. в формате ZIP (108,0 КБ). Чтобы скачать "qorinoyo’qli molluskalar sinfi boshoyo’qli molluskallar sinfi bo’g’imoyo’qlilar tipi qisqichbaqasimonlar sinfi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qorinoyo’qli molluskalar sinfi … ZIP 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram

Похожие файлы

Вам также может понравиться

Показать все
zuluklar sinfi molluskalar tipi ikki pallali molluskalar sinfi — PPTX PPTX
zuluklar sinfi molluskalar tipi ikki pallali molluskalar sinfi
— 1,3 МБ
zuluklar sinfi molluskalar tipi ikki pallali molluskalar sinfi — DOC DOC
zuluklar sinfi molluskalar tipi ikki pallali molluskalar sinfi
— 69,0 КБ
qisqichbaqasimonlar (crustacea) sinfi — PPTX PPTX
qisqichbaqasimonlar (crustacea) sinfi
39 стр. 9,8 МБ
qisqichbaqasimonlar (crustacea) kenja tipi — ZIP ZIP
qisqichbaqasimonlar (crustacea) kenja tipi
12 стр. 97,0 КБ
molluskalar tipi haqida umumiy maʼlumot — PPTX PPTX
molluskalar tipi haqida umumiy maʼlumot
20 стр. 2,4 МБ
molluskalar — PPTX PPTX
molluskalar
9 стр. 4,2 МБ
evglenazoo tipi (simbiontida) sinfi — DOCX DOCX
evglenazoo tipi (simbiontida) sinfi
11 стр. 423,9 КБ
xivchinlilаr sinfi. infuzоriyalаr tipi — DOC DOC
xivchinlilаr sinfi. infuzоriyalаr tipi
— 61,0 КБ
qisqichbaqasimonlar — PPTX PPTX
qisqichbaqasimonlar
10 стр. 3,2 МБ
sodda hayvonlar tipi - xivchinlilar sinfi — PPTX PPTX
sodda hayvonlar tipi - xivchinlilar sinfi
16 стр. 4,2 МБ
knidariya tipi. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa) — DOCX DOCX
knidariya tipi. gidroid poliplar sinfi (hydrozoa)
13 стр. 645,4 КБ
tikanboshlilar (acanthocephala) tipi. nematodalar (nematoda) sinfi — PPTX PPTX
tikanboshlilar (acanthocephala) tipi. nematodalar (nematoda) sinfi
— 2,2 МБ