fizika fanining rivojlanishi

PPT 34 pages 940.0 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 940.0 KB

File type PPT

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

slayd 1 fizika fanining rivojlanish tarix, fazo va vaqt, sanoq sistemasi www.arxiv.uz www.arxiv.uz reja: fizika fanining rivojlanishi sanoq sistemalari vaqt tushunchasi. kalendarlar va ularning turlari www.arxiv.uz www.arxiv.uz yer yuzining juda katta teritoriyasini zabt etgan arab xalifaligi abbosiylar davrida ijtimoiy - siyosiy parokandalikka yuz o’girdi. biroq bu davrda dunyoviy ilm-fan, xurfikrlilik xalifa xorun-ar-rashid va uning vorisi ma’mun homiyligida gurkirab rivojlandi. bu davr ilm-fani, falsafasi, ma’naviy madaniyatga erishgan buyuk yutuqlar sharofati bilan jahon madaniyati va falsafasi tarixiga "arab-musulmon" falsafasi tushunchasi kirib keldi. taraqqiyparvar va ma’rifatparvar arab xalifalarining ilm-fan, falsafa rivojiga aloxida g’amxo’rlik qilishlari bejiz emas edi. xorun ar-rashid xalifalikni oqilona va odilona boshqarishda ulug’ donishmandlar maslahatiga amal qilganligi, buyuk olimlar bilan turli masalalarda erkin baxs munozara yuritganligi uchun xam katta yutuqlarga erishgan edi. bu davr ilm fan va falsafaga oid asarlar asosan arab va fors tillarida yozishdi. bu davr madaniyati va falsafasining rivojiga markaziy osiyolik buyuk allomalar: abu nasr farobiy, muso al-xorazmiy, …

2 / 34

g’lovchi "jonli ko’prik" vazifasini bajardi. suriyaliklar, savdogarlar, tarjimonlar, muallimlar edilar. ular suriya tilida gaplashar, ularning tili arab tiliga ancha yaqin edi. grek tilini yaxshi o’rganib olgan suriyalik xristianlar arablarga qadar ham monastir va maktab - akademiyalarda pluton, aristotel, galen, gippokratning falsafa va meditsinaga oid asarlarini, alximiya, astrologiya, astronomiya, qishloq xo’jaligiga oid risolalarni grek tilidan suriya tiliga tarjima qilgan edilar. tarjimonlar vizantiyaning edes shahridagi nestorian oliy diniy maktabida faoliyat ko’rsatganlar, biroq bu diniy maktab vizantiya pravoslaviyasiga muxolifatda bo’lganligi uchun xam uni 489 yili imperator zenonning buyrug’i bilan yopishgan, uning o’qituvchi va talabalari kuvg’in qilingan. ularning bir qismi eron podsholigiga ko’chib o’tgan va sosoniy podshoxlarining homiyligida ijod qilganlar. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz eronning gundi-shopur shahrida xisrav anushirvon tomonidan asos solingan meditsina maktabi ravnaq topdi. bu maktab faqatgina kadimgi meditsinadangina emas, balki vizantiya bilan bo’lgan urushda asr olingan va davolash san’atida "ellin donishmandligi" ni puxta egallagan maxbuslardan xam ko’p narsa olgan edi. afinadan …

3 / 34

suriyaning qator mustamlaka shaxarlarida jumladan marvda (xozirgi turkistonning mari shahri) faqat savdo-sotiq bilangina emas, balki ilm-fan bilan xam shug’ullanganlar. aleksandriyada grek meditsina maktabi saqlanib qolgan bo’lib, u arablar istilosidan keyin xam mavjud bo’ldi, faqat xalifa umar ii davrida antioxiyaga, keyinchalik esa xarran shahriga ko’chirildi. arablar istilosidan keyin grek falsafiy asarlarni suriya tiliga tarjima qilish ishlari davom etgan. www.arxiv.uz www.arxiv.uz arablar istilosidan keyin xristian dinining umumiy madaniy qiyofasi xam asta-sekin o’zgarib borgan. xalifa al-ma’mun bog’dodda mashxur "bayt al - xikma" ("donishmandlar uyi") ni tashkil etgach qadimgi yunon asarlarini arab tiliga tarjima qila oladigan, bir vaqtning o’zida suriya, grek va arab tillarini mukammal biladigan moxir va iste’dodli tarjimonlarga katta extiyoj tug’ilgan xalifa al ma’mun davrida boshlangan "tarjimonchilik" xarakati faqat yangilikkina emas, balki ilgarigi ishlarning yanada kengrok davom ettirilishi edi. ibn xashkonning (xiii) "mashxur kishilarning vafot yillari va davr uglonlari xakida ma’lumot asarida ta’kidlanishicha, abu nasr farobiy xristian faylasuflari ioan ibn xaylandan xarranda, …

4 / 34

- matematika, astronomiya, meditsinani o’zlashtirdilar. agar matematik va astronomiya arablarga nomoz, ro’za va makkaga xaj vaqtini belgilash uchun zarur bo’lsa, meditsina soglikni saklash uchun zarur bo’lgan. nixoyat arablar o’z "madaniy vazifalarini nixoyasiga yetkazmok uchun" falsafa bilan shugullanganlar. arab - musulmon madaniyati va adabiyotining tarixchisi bo’lgan i.m.filistenskiyning fikricha arab tarjimonlarini birinchi navbatda astrologiya, alximiya, meditsinaga oid asarlar kiziktirgan. arablar astrologiya yordamida kelajakni bilimga, alximiya yordamida tabiat ustidan xukmronlik qilishga, meditsina yordamida esa umrlarini uzaytirishga intilganlar. www.arxiv.uz www.arxiv.uz al-xorazmiy (780 - 850) abu rayhon beruniy (973-1048) www.arxiv.uz www.arxiv.uz islomdagi turli oqim va mazxablar o’rtasidagi diniy baxs, shuningdek, islom bilan boshqa dinlar o’rtasidagi goyaviy ko’rash falsafa va mantikka oid asarlarni tarjima qilishni talab etgan : bu siyosiy va diniy ko’rashda muxim vosita edi. arablarning birinchi faylasufi bo’lgan abu yusuf ibn isxok al - kindi basra va bogdodda yashagan. u xuddi aristotel singari o’ziga ma’lum bo’lgan bilimlarni sistemalashtirdi. u meditsina, geometriya astronomiya, meteorologiya, musika, …

5 / 34

ng taraqqiy etishi va yuk bo’lishiga sabab bo’luvchi tabiiy xodisalarni urgandi. u oliy yaratuvchi bilan materiyani abadiyligini uygunlashtirishga xarakat qildi. tabiiy - ilmiy dalillarga asoslangan beruniy tabiat konunlarini alloxning kudrati bilan o’zaro kelishtirishga urindi. u osmon jismlari taraqqiyotini tushuntirar ekan, allox. bu yerda birinchi turtki rolini uynadi, keyin esa osmon jismlari o’z konunlari asosida rivojlanadi, deb yozdi. xuddi shu fikrga bir necha asarlardan keyin yevropaning mashxur olimlari : nyuton, goland, lomonosov va boshqalarning kelganligi fakti xam beruningning o’z davri ilm-fani darajasidan ilgarilab ketganligidan dalolat beradi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz sanoq sistemalari hozirgi kunda ishlatilib kelayotgan 1, 2, 3,..., 9, 0 raqamdan iborat o'nlik sanoq sistemasi axborotni kodlashning yana bir usuli hisoblanadi. yurtdoshimiz muhammad al-xorazmiy 0 raqamini kiritib bu arab (to'g'rirog'i, hind) raqamlarining sondagi turgan o'rniga bog'liq holda amallar bajarish tartibini yagona tizimga birlashtirgan. shuning uchun ham bu kodlash sistemasi ustida qo'shish, ayirish, ko'paytirish va bo'lish kabi arifmetik amallarni bajarish juda oson. www.arxiv.uz …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika fanining rivojlanishi"

slayd 1 fizika fanining rivojlanish tarix, fazo va vaqt, sanoq sistemasi www.arxiv.uz www.arxiv.uz reja: fizika fanining rivojlanishi sanoq sistemalari vaqt tushunchasi. kalendarlar va ularning turlari www.arxiv.uz www.arxiv.uz yer yuzining juda katta teritoriyasini zabt etgan arab xalifaligi abbosiylar davrida ijtimoiy - siyosiy parokandalikka yuz o’girdi. biroq bu davrda dunyoviy ilm-fan, xurfikrlilik xalifa xorun-ar-rashid va uning vorisi ma’mun homiyligida gurkirab rivojlandi. bu davr ilm-fani, falsafasi, ma’naviy madaniyatga erishgan buyuk yutuqlar sharofati bilan jahon madaniyati va falsafasi tarixiga "arab-musulmon" falsafasi tushunchasi kirib keldi. taraqqiyparvar va ma’rifatparvar arab xalifalarining ilm-fan, falsafa rivojiga aloxida g’amxo’rlik qilishlari bejiz emas edi. xorun ar...

This file contains 34 pages in PPT format (940.0 KB). To download "fizika fanining rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika fanining rivojlanishi PPT 34 pages Free download Telegram