molekulyar biologiya sohasida pzr usuli va uning fan rivojidagi yutuqlari

PPTX 21 pages 2.6 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

molekulyar biologiya sohasida pzr usuli va uning fan rivojidagi yutuqlari molekulyar biologiya sohasida pzr usuli va uning fan rivojidagi yutuqlari z reja: pzr usulining mohiyati pzr usulining turlari pzrning fan va amaliyotdagi ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar z molekulyar biologiya sohasida so‘nggi o‘n yilliklarda yuz bergan eng muhim texnologik yutuqlardan biri bu polimeraza zanjir reaksiyasi (pzr) usulining yaratilishidir. bu usul 1983-yilda amerikalik biokimyogar keri myullis (kary mullis) tomonidan ishlab chiqilgan va 1993-yilda u bu kashfiyoti uchun nobel mukofotiga sazovor bo‘lgan. z pzr usulining mohiyati pzr – bu dnk molekulasining ma’lum qismini millionlab marta ko‘paytirish imkonini beruvchi in vitro (tashqi muhitda) amalga oshiriladigan fermentativ jarayondir. ushbu jarayon quyidagi bosqichlardan iborat: denaturatsiya – dnk zanjirlari issiqlik ta’sirida ajratiladi. primerlarning birikishi (annealing) – harorat pasaytirilganda, primerlar maqsadli dnk bo‘lagiga birikadi. elongatsiya (uzayish) – dnk polimeraza fermenti yangi zanjirni sintez qiladi. ushbu jarayon bir necha marta takrorlanganda, dnk fragmentlari geometrik tarzda ko‘payadi. z pzr usulining …

2 / 21

beradi. paleogenetika – qadimiy dnk namunalarini o‘rganishda foydali. qishloq xo‘jaligida – o‘simliklar va hayvonlarda genetik o‘zgarishlarni nazorat qilish uchun ishlatiladi. biotexnologiya – yangi dori vositalari va vaksinalar ishlab chiqishda asosiy usullardan biri bo‘lib xizmat qiladi. z polimer zanjir reaksiyasi (pzr) — molekulyar biologiyaning tadqiqot usullaridan biri hisoblanib, nuklein (dnk yoki rnk) kislotalarning maʼlum bir fragmentlarni million — milliard marotaba koʻpaytirib beradi. bundan tashqari pzr mutatsiyalarni kiritish, dnk boʻlaklarini birlashtirish va tibbiy — biologik amaliyotida kengdan qoʻllanadi. pzr jarayoni maxsus pzr mashinasida olib boriladi. u har bir jarayon bosqichi uchun zarur boʻlgan haroratni boshqarib turadi. z kjell kleppe va h. gobind xorana lobratoriysidagi hamkasblari bilan 1971 — yilda journal of molecular biology jurnalida chop etkan maqolasida birinchi marta in ivtro praymerlari bilan dnkni replikatsiya qilish uchun fermentativ tahlilda foydalanishgan. amerikalik olim kerri mullisom 1983 — yili polimeraza zanjir reaksiyasini kashf qiladi. kerri mullisom bu haqidagi ilimiy ishini 1985 — yili science …

3 / 21

raymerlari bilan dnkni replikatsiya qilish uchun fermentativ tahlilda foydalanishgan. amerikalik olim kerri mullisom 1983 — yili polimeraza zanjir reaksiyasini kashf qiladi. kerri mullisom bu haqidagi ilimiy ishini 1985 — yili science jurnalida chop etadi. unga 1993 — yili kimyo yoʻnalishi boʻyicha nobel mukofati beriladi. z pzr boshqichlari pzrda dnk molekulasining yangi zanjirlari sintezlanadi. bu dnk polimeraza fermenti yordamida amalga oshadi. bu ferment dnk zanjirining 5'-3' yoʻnalishi boʻyicha harakatlanib erkin nukleotidalr yordamida ikkinchi dnk zanjirini sizntezlaydi. denaturatsiya (parchalanish) — ikki zanjirli dnk molekulasi 0.5 −2 min davomida 94 — 96 °c (termstabil polimeraza ishlatilsa 98 °c) gacha qizdiriladi. ikki zanjir dnk molekulasi oʻrtasidagi vadarod bogʻlari uziladi. z praymerlarning dnk dagi kerakli joyga birikishi (otjig) — bu bosqichda praymerlar dnk ga oʻranish olishi uchun harorat 55 −65 °c pasaytiriladi. harorat har bir praymer turi uchun maxsus boʻlib pzr boshlanmasdan oldin tadqiqotchi oʻzi kiritadi. elongatsiya — bu dnk molekulasining uzayishi hisoblanin yangi dnk …

4 / 21

inishini koʻrsangiz boʻladi. z kriminalistika — pzr genetik barmoq izlarini aniqlashda ishlatiladi. jinoyat joyidan genetik material namunasi — qon, soch, sperma, tuprik va boshqalarni olish mumkin. olingan namunalardan dnk ajratib olinadi va pcr moshinasida reaksiya jaroyoni kechadi. olingan mahsulotni gel elektroforezi yordamida dnk boʻlaklarining joyloshuv tartibini koʻrishimiz mumkin. bu oʻsha shaxs namunasining genetik barmoq izi dep nomlanadi. tibbiy diagnostika — pzr irsiy va virusli kasalliklarning taxshisini sezilarli darajada tezlashtirib bera oladi. kerakli gen praymerlar yordamida koʻpaytiriladi va mutatsiyalarni aniqlash uchun sekvens qilinadi. z pzrning ilmiy asoslari pzr – bu maqsadli dnk segmentini ko‘paytirish jarayoni bo‘lib, u tabiiy dnk replikatsiya mexanizmini laboratoriya sharoitida takrorlaydi. asosiy komponentlari: shablon dnk – tahlil qilinayotgan genetik material. primerlar – dnkning kerakli qismi uchun boshlovchi nukleotidlar. dnk-polimeraza fermenti – yangi dnk zanjirini sintez qiladi. nukleotidlar (dntps) – yangi dnk sintezi uchun “g‘ishtlar”. termotsikl – harorat o‘zgarishini avtomatik boshqaradigan qurilma. pzrning ishlash mexanizmi ketma-ket harorat o‘zgarishlari orqali …

5 / 21

va amaliyotdagi ahamiyati tibbiyotda genetik kasalliklarni aniqlash va tashxislashda asosiy usul hisoblanadi. virusli va bakterial infeksiyalarni (oiv, sil, gepatit, koronavirus) erta bosqichda aniqlash imkonini beradi. onkologiyada o‘smalarning genetik mutatsiyalarini tahlil qilib, shaxsiylashtirilgan davolashni yo‘lga qo‘yish imkonini berdi. z biotexnologiyada pzr yordamida yangi genetik konstruksiyalar yaratiladi. gmo (genetik modifikatsiyalangan organizmlar) ni nazorat qilishda ishlatiladi. vaksina va diagnostika vositalari ishlab chiqishda asosiy bosqichlardan biridir. ekologiya va bioxavfsizlikda atrof-muhitdagi mikroorganizmlar monitoringida ishlatiladi. suv, tuproq va oziq-ovqatdagi patogenlarni aniqlashda samarali. z xulosa pzr usuli molekulyar biologiya tarixida eng katta inqiloblardan biri bo‘lib, u genetik tadqiqotlarni tez, aniq va samarali amalga oshirish imkonini berdi. bu usul yordamida insoniyat dnk tuzilishini chuqurroq anglab, genetik kasalliklarni erta aniqlash, yangi tibbiy texnologiyalar yaratish va biologiyaning ko‘plab yo‘nalishlarini rivojlantirishga erishdi. shunday qilib, pzr – zamonaviy biologiya va tibbiyotning ajralmas asosi hisoblanadi. z foydalanilgan adabiyotlar mullis, k. b., & faloona, f. a. (1987). specific synthesis of dna in vitro via …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "molekulyar biologiya sohasida pzr usuli va uning fan rivojidagi yutuqlari"

molekulyar biologiya sohasida pzr usuli va uning fan rivojidagi yutuqlari molekulyar biologiya sohasida pzr usuli va uning fan rivojidagi yutuqlari z reja: pzr usulining mohiyati pzr usulining turlari pzrning fan va amaliyotdagi ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar z molekulyar biologiya sohasida so‘nggi o‘n yilliklarda yuz bergan eng muhim texnologik yutuqlardan biri bu polimeraza zanjir reaksiyasi (pzr) usulining yaratilishidir. bu usul 1983-yilda amerikalik biokimyogar keri myullis (kary mullis) tomonidan ishlab chiqilgan va 1993-yilda u bu kashfiyoti uchun nobel mukofotiga sazovor bo‘lgan. z pzr usulining mohiyati pzr – bu dnk molekulasining ma’lum qismini millionlab marta ko‘paytirish imkonini beruvchi in vitro (tashqi muhitda) amalga oshiriladigan fermentativ jarayondir. ushbu ...

This file contains 21 pages in PPTX format (2.6 MB). To download "molekulyar biologiya sohasida pzr usuli va uning fan rivojidagi yutuqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: molekulyar biologiya sohasida p… PPTX 21 pages Free download Telegram