mirzo ulug'bek-davlat arbobi va buyuk olim

PPTX 22 pages 2.3 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent gumanitar fanlar universiteti fillalogiya va tillarni o'qitish:rus tili o'zbekistonning eng yangi tarixi 01-25 taqdimot mavzu: mirzo ulug'bek-davlat arbobi va buyuk olim tayyorladi: po'latova munavvar 1. mirzo ulug'bek – davlat arbobi 2. ulug'bekning ilmiy merosi 3. ulug'bekning davlatchilik faoliyati reja: kirish mirzo ulug'bek, temuriylar sulolasidan chiqqan, xv asrda samarqandni ilm-fan markaziga aylantirgan buyuk davlat arbobi va olim sifatida tanilgan. ulug'bekning astronomiya, matematika va geometriya sohalariga qo'shgan ulkan hissasi, ayniqsa, 1018 yulduzning o'rni aniq belgilangan «zij-i jadidi ko'ragoniy» asarida o'z aksini topgan. ulug'bek nafaqat olim, balki mohir hukmdor sifatida ham mamlakatda ko'plab madrasalar, kutubxonalar va ilmiy markazlar bunyod etgan. mirzo ulug'bekning hayoti va kelib chiqishi mirzo ulug'bek 1394-yilda eronning sultoniya shahrida amir temurning nabirasi sifatida tug'ilgan. bu uning kelib chiqishi o'rta osiyo tarixida muhim rol o'ynashini belgilab berdi. uning otasi shohruh mirzo temuriylar imperiyasining taxt vorisi bo'lgan. bu ulug'bekka yoshligidan boshlab …

2 / 22

'bekning ilm-fanga homiyligi samarqandda 1420-yilda qurilgan madrasa va uning atrofida shakllangan ilmiy muhit bilan yaqqol namoyon bo'ladi, bu yerda astronomiya rivojlandi. ulug'bek rasadxonasi 1429-yilda qurilgan bo'lib, o'z davrining eng ilg'or asbob-uskunalari bilan jihozlangan edi va yulduzlar jadvali yaratishda muhim rol o'ynadi. ulug'bek davrida matematika, astronomiya, geometriya va geodeziya fanlari rivojlandi, bu esa o'rta asr sharq ilm-fanining yuksalishiga katta hissa qo'shdi. ulug'bekning astronomik kuzatuvlari ulug‘bekning 'ziji jadidi guragoniy' asarida quyosh va sayyoralarning harakatini kuzatish natijasida olingan ma’lumotlar juda yuqori aniqlikda, xatolik darajasi minimallashtirilgan. ulug‘bekning yulduzlar jadvali 1018 ta yulduzning joylashuvini aniqlik bilan belgilab, ptolemeyning yulduzlar katalogidan so‘ng eng yirik va aniq jadval hisoblanadi. samarqand rasadxonasida ulug‘bekning asosiy asbobi, devoriy kvadrantning radiusi 40 metrdan oshiq bo‘lib, osmon jismlarining koordinatalarini aniqlik bilan o‘lchash imkonini bergan. ulug'bek rasadxonasi ulug‘bek rasadxonasi nafaqat astronomik kuzatuvlar markazi, balki o‘z davrining eng yirik ilmiy markazlaridan biri bo‘lib, ko‘plab olimlar jamlangan edi. ulug‘bek rasadxonasi 1420-yillarda qurilgan bo‘lib, uning asosiy …

3 / 22

vlar uchun asos boʻlgan. matematika va geometriya sohasidagi yutuqlari ulug'bek yerning o'lchamini aniqlashda sezilarli natijalarga erishgan. uning hisob-kitoblariga ko'ra, yer aylanasining uzunligi 402 km ga yaqin bo'lib, bu zamonaviy o'lchovlarga yaqin. ulug'bekning 'ziji jadidi ko'ragoniy' asarida trigonometrik jadvallar juda aniq bo'lib, sinus va tangens qiymatlarini 8 ta o'nlik belgida hisoblagan, bu o'sha davr uchun ajoyib natija edi. ulug'bek geometriyada ham katta yutuqlarga erishgan. u yassi va sferik trigonometriya masalalarini yechishda yangi usullarni ishlab chiqqan va ularni astronomik kuzatuvlarda qo'llagan. tarixiy merosi ulug‘bekning "zij" asari 1018 yulduzning joylashuvini aniq ko‘rsatib, ptolemey katalogidan keyingi eng muhim astronomik jadval bo‘lib, 1437-yilda yakunlangan. ulug‘bek madrasalari, ayniqsa samarqanddagi, nafaqat diniy, balki ilmiy markazlar ham bo‘lgan; bu yerda matematika, astronomiya va boshqa fanlar 15-asrda o‘qitilgan. ulug‘bekning ilmiy merosi, masalan, uning trigonometriya jadvallari, yevropa olimlari tomonidan nikolay kopernik kabi keyingi tadqiqotlar uchun asos bo‘lib xizmat qilgan. madaniy rivojlanishga qo'shgan hissasi ulug'bek 1420-yilda samarqandda madrasa qurdirib, u yerda …

4 / 22

iya va matematikaga oid 20 ga yaqin istilohlarni o‘z ichiga olgan hikmatli pand-nasihat ruhida yozilgan. ulug‘bekning ruboiylari o‘zining ixchamligi va falsafiy mazmuni bilan ajralib turadi; unda 14-15-asrlar madaniy muhiti va ilm-fan rivojiga bo‘lgan qiziqish 35 misrada aks etgan. ulug'bekning fojeali o'limi ulug'bekning o'g'li abdullatifning fitnasi natijasida 1449-yil 27-oktabrda samarqand yaqinida ulug'bekning boshi judo qilindi, bu fojia ilmiy taraqqiyotga katta zarba berdi. ulug'bekning qatl etilishi siyosiy sabablarga ko'ra sodir bo'ldi, abdullatif taxtga o'tirgach, otasini islom qonunlariga zid ravishda hukm chiqarganlikda aybladi. ulug'bekning o'limi nafaqat olimning hayotiga nuqta qo'ydi, balki uning astronomik kuzatuvlari va ilmiy merosiga nisbatan dushmanlik muhitini yaratdi, bu esa taraqqiyotni susaytirdi. uning ilmiy merosining keyingi avlodlarga ta'siri ulug‘bekning "ziji ko‘ragoniy" asari 1437-yilda yakunlanib, astronomiyada 1018 yulduzni aniq joylashuvini belgilab berdi va yevropa olimlari tomonidan keng qo‘llanildi. ulug‘bek maktabi 15-asrda matematika, astronomiya va boshqa fanlarni rivojlantirish markazi bo‘lib, keyingi avlod olimlarining ilmiy salohiyatini oshirdi. ulug‘bekning ilmiy uslublari va kuzatuvlari keyingi …

5 / 22

uzatuvlari orqali quyosh yilining uzunligini 365 kun, 6 soat, 10 daqiqa, 8 soniya aniqligida belgiladi. ulug'bekning "zij" asari 1018 ta yulduzning o'rnini aniqlab, ptolemey katalogiga sezilarli tuzatishlar kiritdi, o'sha davr astronomiyasida katta yangilik bo'ldi. ulug'bekning trigonometriya sohasidagi ishlari, xususan sinusning qiymatlarini aniq hisoblashi, keyingi matematik rivojlanish uchun muhim asos yaratdi. bugungi kundagi ulug'bek merosi ulug'bekning ilm-fanga bo'lgan cheksiz qiziqishi va shogirdlariga bergan e'tibori, bugungi yosh avlod uchun o'rnak bo'lib, ularni ilm olishga va yangi kashfiyotlar qilishga undamoqda. ulug'bekning 'zij' asari, 1018 yulduzning koordinatalarini aniq ko'rsatib, astronomiya faniga qo'shgan hissasi, bugungi kunda ham kosmik tadqiqotlar uchun muhim ma'lumot manbai bo'lib xizmat qiladi. ulug'bek madrasalari nafaqat o'sha davrning, balki bugungi o'zbekistonning ham me'moriy durdonasi bo'lib, turizmni rivojlantirishda va milliy merosni saqlashda muhim rol o'ynamoqda. xulosa ulug'bekning siyosiy faoliyati davlat boshqaruvi, adolat tamoyillari va ilm-fanni rivojlantirishga qaratilgan edi, natijada samarqand markaziy osiyoning ilmiy markaziga aylandi. ulug'bekning astronomiya sohasidagi asosiy xulosasi uning «ziji jadidi …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mirzo ulug'bek-davlat arbobi va buyuk olim"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent gumanitar fanlar universiteti fillalogiya va tillarni o'qitish:rus tili o'zbekistonning eng yangi tarixi 01-25 taqdimot mavzu: mirzo ulug'bek-davlat arbobi va buyuk olim tayyorladi: po'latova munavvar 1. mirzo ulug'bek – davlat arbobi 2. ulug'bekning ilmiy merosi 3. ulug'bekning davlatchilik faoliyati reja: kirish mirzo ulug'bek, temuriylar sulolasidan chiqqan, xv asrda samarqandni ilm-fan markaziga aylantirgan buyuk davlat arbobi va olim sifatida tanilgan. ulug'bekning astronomiya, matematika va geometriya sohalariga qo'shgan ulkan hissasi, ayniqsa, 1018 yulduzning o'rni aniq belgilangan «zij-i jadidi ko'ragoniy» asarida o'z aksini topgan. ulug'bek nafaqat olim, balki mohir hukmdor sifat...

This file contains 22 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "mirzo ulug'bek-davlat arbobi va buyuk olim", click the Telegram button on the left.

Tags: mirzo ulug'bek-davlat arbobi va… PPTX 22 pages Free download Telegram