mirzo ulug'bek davlat arbobi

PPTX 15 pages 1.5 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

слайд 1 maktabgacha ta’lim yo’nalishi 248-guruh talabasi karimova malohat ning“o’zbekistonning eng yangi tarixi’’ fanidan tayyorlagan taqdimoti. mavzu: mirzo ulug’bek davlat arbobi. mirzo ulug'bek, uning to'liq ismi sharifi muhammad tarag'ay shohruh o'g'li, amir temurning suyukli nabirasi mirzo ulug'bek. ulug'bek - unga amir temur tomonidan berilgan taxallus hisoblanadi.u 1394-yilning 22-martida janubiy ozarbayjonining sultoniya shahrida tavallud topgan va 55 yil 7 oy 5 kun yashab, 1449-yil 27-oktyabrda samarqandda qotillar qo'lida umri yakunlangan. amir temur 1392-1396-yillari amalga oshirgan besh yillik yurishida 1394-yili iroqdagi mordin qal'asini qamal qilish chog'ida nevarasi mirzo ulug'bek tug'ilganligi haqidagi xabarni eshitadi va munajjimlardan bu nevarasining tole'ini aniqlashlarini so'raydi. munajjimlar uning tole'i balandligini, ulug' hukmdor va olim bo'lishini bashorat qiladi va mars sayyorasining hayoti chizig'i yakuniga mos kelishiga ishora qilib, umrining yakuni fojea bilan tugashi mumkinligini ham qo'shib ketishadi. amir temur shu asosda nevarasini muhammad tarag'ay va ulug'bek nomlari bilan atashni buyuradi va xursandchiligidan mordin qal'asini qamaldan ozod qilib, ularga omonlik …

2 / 15

temurning saroyidagi eng yirik olimlardan bo'lib, sayyoraning kelajagiga oid ikki yuz yillik taqvimlari jadvallarini tuza olgan. lekin ulug'bekning o'zi keyinchalik asosiy asari bo'lmish "zij"ida faqat qozizoda rumiyni "ustozim" deb ataydi. ulug'bek yoshligidan ilm o'rganishdan tashqari jismoniy mashqlar, otda yugurish, qilich chopish, yoy otish, suvda suzish bilan faol shug'ullanadi. qur'onni yod olish mashqlarini tinimsiz takrorlaydi. shu sababli uning xotirasi va zehni o'tkir,irodali bo'lgan. bundan tashqari amir temur nevarasini ko'pincha o'zi bilan olib yurishni, uning aslzodalar odatlarini puxtaroq egallashiga sharoit yaratib,xos mehmonlarni kutish marosimlarida ham ishtirok etishiga alohida ahamiyat bergan. ulug'bek yoshligidan ulug' bobosining yonida yurib, saltanat manfaatlarini anglashni tushunib borgan, u o'z hayoti mobaynida adolatsizliklarga, cheklashlarga, toju-taxt talashishlardagi xiyonatlarga ko'p duch kelgan. ulug'bek jismonan chiniqqan inson bo'lgan, o'z davrida taxtga o'tirish uchun qozoqlik davrini, ya'ni ekstrimal sharoitlarda yashay olish davrini ham boshidan o'tkazgan. u bu haqida o'zining "to'rt ulus tarixi" asarida ma'lumot bergan [4]. ulug'bekning xotirasi o'tkir bo'lib, kuchli analitik tafakkurga …

3 / 15

aylanaga ichki chizilgan ko'pburchakning burchaklari soni 3 228 gacha yetkaziladi va undan: 2n = 6,283 185 307 179 586 5 keltirib chiqarilgan. jadval tuzishdan oldin ulug'bek observatoriyasida to'plangan kuzatish natijalari statistik usulda umumlashtirilib, korrelyatsiya qilingan va yakuniy xulosalar chiqarilgan. shuningdek, mazkur observatoriyaning qulay imkoniyatlaridan samarali foydalangan .ulug'bek akademiyasi olimlari yulduz yilining ham eng aniq qiymatini hisoblab topishadi: bu qiymat 365 sutka, 6 soat, 10 minut, 8 sekundga tengdir. bu qadar aniq xulosalarni olishda ishlatilgan matematik, trigonometrik va astronomik usullar hanuzgacha jumboqligicha qolmoqda. ulug'bekning aqliy qobiliyati, xususan, mantiqiy fikrlash tarzi ham nihoyatda kuchli bo'lgan. mashhur shoir va adib zayniddin mahmud vosifiy(1485-1566)ning[5] yozishicha, ulug'bek haftaning bir kunida fuqarolarni shaxsiy iltimoslari bo'yicha qabul qilar ekan va bunday qabul kunlari fuqarolarning o'ta chigal muammolarini ham juda ustalik bilan yechib bera olganligini zamondoshlari hayrat bilan esga olishadi[6]. ulug'bekning tafakkuri nafaqat tabiiy fanlar, xususan, matematika ilmini, balki ijtimoiy-siyosiy hodisalarni ham to'g'ri tahlil etishga qodir analitik tafakkur …

4 / 15

plab risolalarning muallifi hisoblanadi. shuningdek, uning 1445-yili yozib tugallagan "ziji jadidi ko'ragoniy" ("ko'ragoniy yangi astronomik jadvallari") asari ulug'bek va ulug'bek astronomik maktabiga, aniqrog'i ulug'bek akademiyasiga olamshumul shuhrat 11 keltirdi. bu asarning ilmiy-ma'naviy qiymati bugungi kungacha ham o'zining ahamiyatini yo'qotmagan. chunki, insoniyat tarixida ma'lum bo'lgan yulduzlar jadvallari ichida nisbatan mukammali mazkur "zij" edi. ulug'bekning jadvalida 1018 ta yulduzning aniq 43 koordinatlari berilgan bo'lib, bu katalog shu choqqacha dengizchilar uchun yulduzlarga qarab geografik koordinatlarni aniqlashda eng ishonchli vosita bo'lib kelmoqda. mirzo ulug'bek tarixiy asarlar ham yozgan. uning 1425-yili yozib tamomlagan "to'rt ulus tarixi" ("tarix-i arba' ulus") tom ma'noda butun temuriylar saltanati egallagan mamlakatlar tarixini ifodalagan. ulug'bek ibratli voqealardan hikoya qiluvchi rivoyatlar va she'rlar ham yozganligi haqida ma'lumotlar mavjud. uning "risolai ulug'bek" deb atalgan asari hozir hindistondagi aligarx kutubxonasi qo'lyozmalar fondida saqlanadi, lekin u haligacha o'rganilmagan[8]. bugungi kunda ulug'bekning barcha asarlarini va ulug'bek merosi haqidagi asarlarni ham bir joyga to'plab nashr qilish, milliy …

5 / 15

bosib o'tuvchi karvonlar ham ulug'bekning jadvallaridan vaqtni va geografik koordinatlarini aniqlashda foydalanmoqda. ulug'bek o'z atrofiga salohiyatli ilm ahlini to'play oldi. ularning boshini biriktirib, astronomiya, matematika, mantiq, tarix va falsafa fanlari bo'yicha yirik ilmiy maktab, hozirgi zamon tili bilan ifodalanganda akademiyaning faoliyatiga rahbarlik qildi. bu maktabda taniqli olimlar qozizoda rumiy,g'iyosiddin jamshid al-koshiy, ali qushchi o'z faoliyatlarini olib borganlar. shuningdek, bu maktabda amir temur davrida faoliyat olib borgan olimlarning falsafa, mantiq (ma'sud ibn umar taftazoniy /1330-1390/), tarix (sharafiddin ali yazdiy, ibn arabshoh), sosiologiya (ibn xaldun), geografiya va boshqa sohalarga oid ilmiy an'analar ham davom ettirilgan. bu maktab (akademiya) ulug'bekdan keyin ham bir qancha yillar davomida o'z faoliyatini davom ettirdi. etiboringiz uchun tashakkur! image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mirzo ulug'bek davlat arbobi"

слайд 1 maktabgacha ta’lim yo’nalishi 248-guruh talabasi karimova malohat ning“o’zbekistonning eng yangi tarixi’’ fanidan tayyorlagan taqdimoti. mavzu: mirzo ulug’bek davlat arbobi. mirzo ulug'bek, uning to'liq ismi sharifi muhammad tarag'ay shohruh o'g'li, amir temurning suyukli nabirasi mirzo ulug'bek. ulug'bek - unga amir temur tomonidan berilgan taxallus hisoblanadi.u 1394-yilning 22-martida janubiy ozarbayjonining sultoniya shahrida tavallud topgan va 55 yil 7 oy 5 kun yashab, 1449-yil 27-oktyabrda samarqandda qotillar qo'lida umri yakunlangan. amir temur 1392-1396-yillari amalga oshirgan besh yillik yurishida 1394-yili iroqdagi mordin qal'asini qamal qilish chog'ida nevarasi mirzo ulug'bek tug'ilganligi haqidagi xabarni eshitadi va munajjimlardan bu nevarasining tole'ini aniqlashlari...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "mirzo ulug'bek davlat arbobi", click the Telegram button on the left.

Tags: mirzo ulug'bek davlat arbobi PPTX 15 pages Free download Telegram