metall ionlarining biologik roli va medisinadagi kimyoviy elementlar

PPTX 17 стр. 3,2 МБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

metall ionlarining biologik roli va medisinadagi kimyoviy elementlar. metall ionlarining biologik roli va medisinadagi kimyoviy elementlar. mavzu: reja: metall ionlarning tirik organizmlardagi umumiy biologik ahamiyati. asosiy metall ionlarining (ca, na, k, mg, fe, zn va b.) biologik funksiyalari. kimyoviy elementlarning medisinadagi qo‘llanilishi. metall ionlar bilan bog‘liq kasalliklar. metallar xaqida malumot metallar (lotincha: metallum; qadimgi yunoncha: metallon — qaziyman, yerdan qazib olaman) — oddiy sharoitda yuqori elektr oʻtkazuvchanligi, issiq oʻtkazuvchanligi, elektr oʻtkazuvchanligi, elektromagnit toʻlqinlarini yaxshi qaytarishi, plastikligi kabi oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan oddiy moddalar. metallar qattiq holatda kristall tuzilishda boʻladi. bugʻ holatida esa bir atomlidir. metallarning oksidlari suv bilan birikkanida koʻpincha gidroksidlar (asoslar) ga aylanadi. metallar elektron tuzilishi tu-fayligina yuqorida aytib oʻtilgan oʻziga xos xususiyatlarga ega. metallar atomlari tashqi (valent) elektronlarini osonlikcha beradi. metallarning kristall panjarasida hamma elektron oʻz atomi bilan birikkan boʻlavermaydi. ulardan baʼzilari harakatlanadi. radiy temir metall ionlarning tirik organizmlardagi umumiy biologik ahamiyati. metall ionlar (masalan: ca²⁺, na⁺, …

2 / 17

orqali hujayra ichidagi va tashqarisidagi ion muvozanati saqlanadi, bu esa nerv impulsi uzatilishiga yordam beradi. elektrolit muvozanati va osmotik bosimni saqlash metall ionlar organizmdagi elektrolitlar sifatida harakat qiladi. ular suyuqlik muvozanatini, qon bosimini va hujayra hajmini boshqaradi. signallarni uzatish va mushaklar faoliyatida roli kalsiy (ca²⁺) ionlari mushak qisqarishi, yurak urishi va nerv signalini uzatishda ishtirok etadi. ca²⁺ ionlari turli hujayraviy signalizatsiya mexanizmlarida ham qatnashadi. qon tarkibi va kislorod tashish temir (fe) gemoglobin tarkibida bo‘lib, kislorodni o‘pkadan to‘qimalarga tashishda ishtirok etadi. temir yetishmovchiligi anemiyaga olib keladi. metall ion asosiy biologik vazifalari ishtirok etuvchi jarayonlar ca²⁺ (kalsiy) mushak qisqarishi, asab signal uzatish, qon ivishi neyron faoliyati, yurak ritmi, skelet tizimi na⁺ (natriy) suv muvozanati, nerv impulsini uzatish natriy-kaliy nasosi, osmotik bosim k⁺ (kaliy) asab va mushak faoliyati, hujayra ichi muvozanat membrana potentsiali, yurak urishi mg²⁺ (magniy) atp barqarorligi, dnk/rnk struktura energiya almashinuvi, ferment faolligi fe²⁺/fe³⁺ (temir) kislorod tashish, elektron transport gemoglobin, sitoxromlar …

3 / 17

fermentlar faoliyatini tartibga soladi. osmotik bosim va suyuqlik muvozanatini saqlaydi. natriy (na⁺) hujayra tashqarisidagi asosiy kation. asab impulslarini o‘tkazishda va mushaklar faoliyatida muhim. natriy-kaliy nasosi orqali membrana potentsiali saqlanadi. ortiqcha natriy gipertoniya (yuqori qon bosimi)ga olib kelishi mumkin. kaliy (k⁺) hujayra ichidagi asosiy kation. yurakning ritmik qisqarishini boshqaradi. asab va mushak hujayralarining faoliyati uchun zarur. ortiqcha yoki kam kaliy yurak aritmiyasiga olib keladi. natriy bilan muvozanatda bo‘lishi zarur. temir (fe²⁺/fe³⁺) gemoglobin va mioglobin tarkibiga kirib, kislorod tashishda ishtirok etadi. sitoxromlar orqali hujayra nafas olish zanjirida qatnashadi. yetishmovchiligi temir tanqisligi anemiyasiga sabab bo‘ladi. organizmda temirning ortiqcha bo‘lishi toksik ta’sir ko‘rsatadi (gemoxromatoz). mis (cu²⁺) temirning o‘zlashtirilishiga yordam beradi. sitoxrom c oksidaza fermenti tarkibida ishtirok etadi. asab tizimi va yurak faoliyatiga ta’sir qiladi. yetishmovchiligi kamqonlik, suyak deformatsiyasi va immune zaiflikka sabab bo‘ladi. magniy (mg²⁺) atp bilan bog‘lanib, energiya almashinuvida ishtirok etadi. fermentlar faoliyatida kofaktor sifatida qatnashadi. dnk va rnk struktura barqarorligini ta'minlaydi. mushaklar, …

4 / 17

flashgan, teri kasalliklari yoki yaralarning bitishini tezlashtirishda rux qo‘shimchalari qo‘llaniladi. magniy (mg²⁺) – yurak ritmini normallashtirishda, mushak spazmlarida yoki homiladorlikda (preeklampsiyada) vena orqali beriladi. kalsiy (ca²⁺) – suyak kasalliklari (osteoporoza)da yoki kalsiy yetishmovchiligida qo‘llaniladi. litiy (li⁺) – ruhiy kasalliklar, ayniqsa bipolyar buzilishlarda ishlatiladigan psixotrop preparat sifatida qo‘llaniladi. yod (i⁻) – qalqonsimon bez faoliyatini qo‘llab-quvvatlash uchun yodli tabletkalar beriladi. diagnostikada qo‘llanilishi kimyoviy elementlar tibbiy tekshiruvlarda turli vizualizatsiya (tasvirlash) usullarida qo‘llaniladi: yod (i⁻) – rentgen va kompyuter tomografiyasida (kt) kontrast modda sifatida ishlatiladi. u qon tomirlar yoki ichki a'zolarni aniq ko‘rsatadi. bariy (ba²⁺) – ichki a’zolar (masalan, ichaklar) rentgen tekshiruvlarida bariy sulfat shaklida beriladi. texnetsiy-99m (⁹⁹ᵐtc) – radioaktiv izotop bo‘lib, yadro tibbiyotida skanerlash uchun ishlatiladi (suyaklar, qalqonsimon bez va yurakni tekshirishda). gadolinium (gd³⁺) – **mri (magnit-rezonans tomografiya)**da kontrast sifatida ishlatiladi. bioelementlar va ularning fiziologik terapiyada o‘rni selen (se) – antioksidant fermentlar faoliyatini kuchaytiradi, saraton kasalligini oldini olishda o‘rganilmoqda. fluor (f⁻) – tish …

5 / 17

a’zolar silueti uchun texnetsiy-99m radiokimyoviy izotop (⁹⁹ᵐtc) yadro diagnostikasi (suyak, yurak, qalqonsimon) skane qilishda radioaktiv marker gadolinium (gd³⁺) gadolinium kelatlari mri (kontrast vosita) yumshoq to‘qimalarni aniqlashda selen (se) selen tabletkalari yoki birikmalari antiradikal terapiya, immunitet antioksidant fermentlar uchun fluor (f⁻) natriy ftorid (naf) tish kasalliklarida kariyes profilaktikasi litiy (li⁺) litiy karbonat (li₂co₃) psixiatriya (bipolyar buzilish) ruhiy muvozanatni tiklash krom (cr³⁺) xrom pikolinat diabet va metabolik sindrom glyukoza regulyatsiyasida yordamchi kumush (ag⁺) kumush nitrat / nano-kumush antibakterial vosita yara bitishi, kuydirmalarda oltin (au) oltin tuzlari / nanozarrachalar artrit va nanotibbiyot yallig‘lanishga qarshi va dorini yetkazish kimyoviy elementlarning medisinadagi qo‘llanilishi 4 kimyoviy elementlar yetishmovchiligi yoki ortiqchaligining sog‘liqdagi oqibatlari kalsiy (ca²⁺) yetishmovchiligi: suyaklar mo‘rtlashadi (osteoporoz), tishlar yemiriladi. mushaklar qattiqlashadi (tetaniya). yurak ritmi buzilishi mumkin. ortiqchaligi: buyrakda tosh hosil bo‘ladi (nefrolitiaz). yurak faoliyati susayadi, ruhiy bezovtalik paydo bo‘ladi. temir (fe) yetishmovchiligi: temir tanqisligi anemiyasi (holsizlik, rang oqarishi, bosh aylanishi). immunitet pasayadi. ortiqchaligi: gemoxromatoz – …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "metall ionlarining biologik roli va medisinadagi kimyoviy elementlar"

metall ionlarining biologik roli va medisinadagi kimyoviy elementlar. metall ionlarining biologik roli va medisinadagi kimyoviy elementlar. mavzu: reja: metall ionlarning tirik organizmlardagi umumiy biologik ahamiyati. asosiy metall ionlarining (ca, na, k, mg, fe, zn va b.) biologik funksiyalari. kimyoviy elementlarning medisinadagi qo‘llanilishi. metall ionlar bilan bog‘liq kasalliklar. metallar xaqida malumot metallar (lotincha: metallum; qadimgi yunoncha: metallon — qaziyman, yerdan qazib olaman) — oddiy sharoitda yuqori elektr oʻtkazuvchanligi, issiq oʻtkazuvchanligi, elektr oʻtkazuvchanligi, elektromagnit toʻlqinlarini yaxshi qaytarishi, plastikligi kabi oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan oddiy moddalar. metallar qattiq holatda kristall tuzilishda boʻladi. bugʻ holatida esa bir at...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PPTX (3,2 МБ). Чтобы скачать "metall ionlarining biologik roli va medisinadagi kimyoviy elementlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: metall ionlarining biologik rol… PPTX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram