kimyoviy elementlar

DOC 33 стр. 124,0 КБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 124,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat diplom ishi diqqat !!! diqqat !!! diqqat !!! https://seller.soff.uz/account/register/tqrzkf3dtl - ushbu havola link orqali siz ham sotuvchi bo’ling, document joylang va daromad qiling, shu mening linkim orqali ro'yxatdan o'tganlarga 20-30 ta tayyor mustaqil va kurs ishlari beraman, xoxlagan fanidan! ishni boshlab olish uchun yaxshi taklif bu! @soff_seller kimyoviy birikmalarning muhim sinflari reja: 1. kimyoviy elementlar 2. organik birikmalar 3. anorganik birikmalar 1. kimyoviy elementlar kimyoviy elementlar — bu atomlarining muayyan turi va ma'lum kimyoviy xossalarga ega bo‘lgan moddalar. 2023 yil holatiga ko‘ra, davriy jadvalda jami 118 ta kimyoviy element mavjud. ular orasida tabiiy ravishda uchraydigan elementlar soni 94 ta va qolganlari sun'iy ravishda laboratoriya sharoitida sintez qilingan. kimyoviy elementlar davriy jadvalda tartib raqami bo‘yicha joylashgan bo‘lib, bu tartib raqami atom yadrosidagi protonlar sonini bildiradi. masalan, vodorod (h) eng kichik atom raqamiga ega bo‘lib, uning protonlar soni …

2 / 33

ruhda joylashgan bo‘lib, ular halogenlar deb ataladi. atom og‘irligi, yoki atom massasi, har bir elementga nisbatan o‘rganiladi. masalan, vodorodning atom og‘irligi taxminan 1,0079, uglerodniki esa 12,01 atrofida. bu qiymatlar izotoplar nisbatlari va ularning bog‘lanish xossalariga asoslangan holda aniqlanadi. elementlarning tabiatdagi tarqalishi ham muhim. kislorod yer qobig‘ida eng ko‘p tarqalgan element bo‘lib, uning miqdori taxminan 46,6% ni tashkil qiladi. qizig‘i shundaki, ko‘plab muhim elementlar juda kam miqdorda uchraydi, masalan, oltin va platina kabi qimmatbaho metallar. sun’iy elementlar, faqat laboratoriya sharoitida sintez qilingan elementlar bo‘lib, ularning hayot siklida tabiiy tarqalishi kuzatilmaydi. bundan tashqari, sun’iy elementlar yerda uzoq muddat saqlanmaydi va radioaktiv parchalanish orqali boshqa elementlarga aylanishadi. misol uchun, ununpentiy (uup) va livermoriy (lv) shular jumlasidandir. kimyoviy elementlarning turli xil qo‘llaniladigan sohalari ham mavjud. masalan, nikel va kobalt kuchli magnit xossalarga ega, aluminiy esa yengil va korroziyaga chidamli. bugungi kunda nano-texnologiyalar, tibbiyot, telekommunikatsiya va energetikada bu elementlar keng qo‘llaniladi. yana bir qiziqarli fakt …

3 / 33

1. **uglevodorodlar**: faqat vodorod va uglerod atomlaridan tashkil topgan birikmalar. uglevodorodlar alkanlar, alkenlar va alkinlar kabi turli toifalarga ajratiladi. alkanlar, masalan, metan (ch₄), etan (c₂h₆), propan (c₃h₈) va boshqalar ma'lum. uglevodorodlar neft, gaz va boshqa tabiiy manbalardan olinadi. 2. **spirtlar**: molekulada uglerod bilan bog'langan gidroksil guruhi (–oh) mavjud. eng oddiy spirt - metanol (ch₃oh) va etanol (c₂h₅oh). 3. **aldegidlar va ketonlar**: ushbu birikmalar karbonil guruhi (>c=o) mavjudligi bilan tavsiflanadi. formaldegid (hcho) va atseton (ch₃coch₃) tekis misol bo'lib, ular sanoatda keng qo'llaniladi. 4. **kislotalar**: molekulada karboksil guruhi (–cooh) mavjud. eng taniqli organik kislotalardan biri - sirka kislotasi (ch₃cooh). 5. **esterlar**: kislotalarning spirtlar bilan o'zaro ta'siri natijasida hosil bo'ladi va kislota anhidridlari yoki laktonlar deb ham atalishi mumkin. esterlar parfyumeriya sanoatida va oziq-ovqat aromatizatorlarida keng qo'llaniladi. 6. **aminlar**: azot atomining mavjudligi bilan tavsiflanadi. aminlar aminokislotalar va oqsillar tarkibidagi funksional guruhlar hisoblanadi. molekulyar massalar turlicha bo'lib, metandan (ch₄) boshlab, ulkan biologik makromolekulalar, masalan, …

4 / 33

nidagi roli katta. masalan, uglevodlar (glyukoza, c₆h₁₂o₆) hujayralar uchun asosiy energiya manbai hisoblanadi. ayni vaqtda yog'lar, oqsillar va nuklein kislotalar ham hayot uchun muhimdir. yog'lar gidrofobik molekulalar bo'lib, ular lipid deb ham ataladi, masalan, triglitseridlar. oqsillar aminokislotalardan tashkil topgan zanjirlar bo'lib, ular hujayralar faoliyatining ko'plab tomonlarini boshqaradi. oxirgi yillarda organik kimyo fanida nanotexnologiyalar va biomateriallar kabi yangi sohalar rivojlanmoqda. misol uchun, uglerod nanotubalari va grafen materiallarning tuzilishida va elektr o'tkazuvchanlik xususiyatlarida inqilobiy o'zgarishlar qilish imkoniyatini beradi. ko'rinib turibdiki, organik birikmalar kimyo va biologiyaga oid juda ko'p masalalarni qamrab oladi va ularning tadqiqi har kuni yangilanib, kengayib bormoqda. 3. anorganik birikmalar anorganik birikmalar — bu organik bo'lmagan moddalarning katta guruhiga kiruvchi kimyoviy birikmalardir. bu turdagi birikmalar asosan, tabiatda keng tarqalgan minerallar va gazlardan iborat. anorganik kimyo aynan shu turdagi moddalarning tuzilishi, xossalari va reaksiyalarini o'rganadi. quyida anorganik birikmalar haqida ba'zi asosiy ma'lumotlarni keltirib o'tamiz. anorganik birikmalar asosan metall va metallmas elementlardan …

5 / 33

ali hosil bo'ladi va odatda metallmas elementlar orasida uchraydi. anorganik birikmalar muhim texnologik ahamiyatga ega. masalan, metall oksidlari metallurgiya jarayonlarida keng qo'llaniladi. temir (iii) oksid (fe2o3), mis oksid (cuo) kabi metall oksidlari turli metall mahsulotlarini ishlab chiqarishda asosiy manbalardan hisoblanadi. shu bilan birga, kalsiy oksid (cao), yoki odatda lime deb ataladigan modda, qurilish materiallari ishlab chiqarishda ishlatiladi. gazsimon anorganik birikmalarga kelsak, uglerod dioksid (co2), ammiak (nh3), va vodorod sulfid (h2s) kabi gazlar muhim rol o'ynaydi. uglerod dioksid atmosferada topiladi va o'simliklar tomonidan fotosintez jarayonida foydalaniladi. ammiak esa o'g'itlar sanoati uchun muhim xomashyo bo'lib, har yili millionlab tonna miqdorda ishlab chiqariladi. anorganik birikmalar suvda eriymanligi bilan ajralib turadi. masalan, natriy xlorid (nacl), yoki oddiy tuz, suvda eriydi va natriy (na+) va xlor (cl-) ionlariga bo'linadi. bu xususiyat ko'plab tuzlarning eritma holatida turli reaksiyalarda faol ishtirok etishiga imkon beradi. ba'zi anorganik moddalarning suvda erimaydigan qismi esa ularning o'ziga xos xossalaridan biri hisoblanadi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kimyoviy elementlar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat diplom ishi diqqat !!! diqqat !!! diqqat !!! https://seller.soff.uz/account/register/tqrzkf3dtl - ushbu havola link orqali siz ham sotuvchi bo’ling, document joylang va daromad qiling, shu mening linkim orqali ro'yxatdan o'tganlarga 20-30 ta tayyor mustaqil va kurs ishlari beraman, xoxlagan fanidan! ishni boshlab olish uchun yaxshi taklif bu! @soff_seller kimyoviy birikmalarning muhim sinflari reja: 1. kimyoviy elementlar 2. organik birikmalar 3. anorganik birikmalar 1. kimyoviy elementlar kimyoviy elementlar — bu atomlarining muayyan turi va ma'lum kimyoviy xossalarga ega bo‘lgan moddalar. 2023 yil holatiga ko‘ra, davriy jadvalda jami 118 ta kimyoviy element mavjud. ular ora...

Этот файл содержит 33 стр. в формате DOC (124,0 КБ). Чтобы скачать "kimyoviy elementlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kimyoviy elementlar DOC 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram