muzori bahri vaznlari tahlili

DOCX 33 pages 54.6 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.6 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro xalqaro universiteti oʻzbek tili va adabiyoti yoʻnalishi mumtoz tarixiy poetika fanidan mustaqil ishi mavzu: muzori bahri vaznlari tahlili (mumtoz ijodkorlar she'rlari misolida) bajardi: ibrohimova navroʻzoy bahodirovna guruh: m1- òta 2025 buxoro – 2025 mundarija i bob. muzori‘ bahri haqida umumiy ma’lumotlar 1.1. aruz tizimi va uning mumtoz she’riyatdagi o‘rni 1.2. muzori‘ bahri – kelib chiqishi, tuzilishi va nazariy asoslari 1.3. muzori‘ bahrining turlari va ularning vazniy formulalari 1.4. muzori‘ bahrining o‘zbek mumtoz she’riyatidagi ahamiyati ii bob. mumtoz ijodkorlar asarlarida muzori‘ bahri vaznlarining qo‘llanilishi 2.1. alisher navoiy ijodida muzori‘ bahri vaznining tahlili 2.2. bobur g‘azallarida muzori‘ bahri ohangdorlik va ma’nodagi uyg‘unligi 2.3. ogahiy va furqat she’rlarida muzori‘ bahri qo‘llanishining o‘ziga xos jihatlari 2.4. mumtoz she’riyatda muzori‘ bahri asosidagi badiiy san’atlar tahlili iii bob. muzori‘ bahri vaznlarining badiiy-estetik tahlili va hozirgi tadqiqotlarda yoritilishi 3.1. muzori‘ bahri vaznlarining badiiy-estetik imkoniyatlari 3.2. zamonaviy adabiyotshunoslikda muzori‘ …

2 / 33

ruhiy teranligini ham belgilaydi. ana shu tizimda o‘ziga xos murakkablik va go‘zallikka ega bo‘lgan bahr — muzori‘ bahri hisoblanadi. muzori‘ bahri mumtoz adabiyotda, xususan, alisher navoiy, zahiriddin muhammad bobur, ogahiy, furqat kabi buyuk shoirlar ijodida keng qo‘llanilgan. bu baharning ritmik imkoniyatlari, ohangdorligi, vazn formulalari va badiiy ifoda vositalari she’riy asarlarning ichki ohangini yanada boyitgan. mazkur mavzuda olib boriladigan tahlillar orqali muzori‘ bahri vaznlarining shakl, mazmun va badiiylik jihatidan qanchalik mukammal ekanini ochib berish, shuningdek, mumtoz ijodkorlar bu vaznni qanday san’atkormona ishlatganliklarini yoritish ko‘zda tutiladi. tadqiqotda muzori‘ bahri tuzilishidagi tafa’ul (vazn birliklari), uning turlari, she’r namunalaridagi qo‘llanishi hamda badiiy-estetik xususiyatlari o‘rganiladi. shuningdek, hozirgi adabiyotshunoslikda bu bahrlarga nisbatan bildirilgan ilmiy qarashlar va tahliliy izohlar ham tahlil etiladi. mazkur ishning dolzarbligi shundaki, bugungi kunda mumtoz adabiyotga, xususan, aruz ilmiga qiziqish yana kuchaymoqda. bu esa muzori‘ bahri kabi murakkab vaznlarning nazariy va amaliy jihatdan tahlil etilishini talab qiladi. i bob. muzori‘ bahri haqida umumiy …

3 / 33

gʻu bilig“i shu vaznda bitilgan turkiy dostondir. a. avval arab alifbosi asosidagi eski oʻzbek yozuviga asoslanadi, unda 29 undosh va 3 unli harf, yaʼni choʻziq unli tovush boʻlgan. harakatlar bilan koʻrsatiluvchi yana uchta unli — zabar -a, zer, — i, pish — u mav-jud. harakatlarni undosh harflarning usti yo ostiga qoʻyib, ochiq boʻgʻinlar hosil etilgan, yopiq boʻgʻin undosh ustiga sokin (koʻpligi sukun) alomati (-)ni qoʻyish orqali hosil qilingan. choʻziq unlilar ochiq boʻgʻinda sokinli deb tushu-nilgan va bunday boʻgʻinlar, asosan, choʻziq hisoblangan. harf va harakatlardan juz-vlar tuzilgan. juzvlar zta boʻlib, ularning har biri 2 xil koʻrinishga ega. ara-blar chodir uyni, koʻchma maʼnoda, ikki misra sheʼrni ham bayt (uy) deyishgan, shu sababli, juzvni tushuntirishda cho-dir jihozlari boʻlgan — arqon, qoziqcha, paloye atamalaridan foydalanilgan. juzvlar sabab (arqon), vatad (qoziqcha), fosila (palos) deb nomlangan. ular oʻz ichida sababi xafif (yengil sabab): (may): -; sababi saqil (ogʻir sabab): (koʻzi): w; vatadi majmu’ (yigʻiq vatad): (samar): …

4 / 33

oʻng bahr turadi, ular 21 ta. bahrlar guruhlanadi:1) asl ruknlarning takroridan hosil boʻluvchi bahrlar (bunday baxrlar yet-tita): hazaj mafailunning, rajaz mu-staf’ilunning, ramal failatunning, vofir mufailatunning, komil mutafa-ilunning, mutaqorib faulunning, mu-tadorik failunning takrorlanishidan hosil boʻladi;2) ikki xil asl ruknning al mashinib kelishidan tuziluvchi bahrlar (ular uch turlidir): a) ikkita asl rukn navbatla-shib (almashib) keladi. xafif: failatun mustaf’ilun failatun mustaf’ilun. munsarih: mustaf’ilun maf’ulatu mu-staf’ilun maf’ulatu. muzori’: mafai-lun failatun mafailun failatun. muj-tass: mustaf’ilun failatun mustaf’-ilun failatun. muktazab: maf’ulatu mustaf’ilun maf’ulatu mustaf’ilun. tavil: faulun mafailun, faulun mafa-ilun. madid: failatun failun faila-tun failun. basit: mustaf’ilun failun mustaf’ilun failun. ariz: mafailun faulun mafailun faulun. amiq: fai-lun failatun failun failatun; b) ikki xil asl rukndan biri avval takrorlana-di, ikkinchisi takrorlanmaydi. sari’: mustaf’ilun mustaf’ilun maf’ulatu. gʻarib (jadid) failatun failatun mu-staf’ilun. qarib: mafailun mafailun failatun; v) ikki xil asl rukndan biri takrorlanmaydi, soʻng biri takrorlanadi. mushokil: failatun mafailun mafa-ilun. bahrlar ham asl va tarmoq bahrlarga boʻlinadi. asl runklardan hosil …

5 / 33

kirill yozuviga asoslangan. bunda ochiq (unli tovush bilan tugagan) boʻgʻin qisqa va choʻziq boʻgʻin vazifasini, yopiq (un-dosh tovush bilan tugagan) boʻgʻin choʻziq boʻgʻin va-zifasini, o, i, e, u tovushlaridan yasalgan yopiq boʻgʻinlar oʻta choʻziq boʻgʻin vazifasini oʻtaydi. ochiq boʻgʻin choʻziq boʻgʻin vazi-fasida ham, qisqa boʻgʻin vazifasida ham kelaveradi, chunki u bilan yopiq boʻgʻinning choʻziqlik darajasidagi tafovut oz. baʼzi yopiq boʻgʻinlardagi unlilar boshqa yopiq boʻgʻinlardagi unlilarga nisbatan choʻziqroq boʻlgani uchun yopiq boʻgʻin doimo choʻziq yoki oʻta choʻziq boʻgʻin oʻrniga oʻtishi mumkin. ayrim yopiq boʻgʻinlardagi un-dosh tovush ochiq boʻgʻindagi undosh to-656vushdan koʻp (qor, zulm), bunday yopiq boʻgʻinlar misra ichida bir choʻziq va bir qisqa boʻgʻin oʻrniga oʻtadi. bunda qisqa boʻgʻin „v“, choʻziq boʻgʻin „-“, oʻta choʻziq boʻgʻin „so“ belgisi bilan koʻrsatiladi. yonma-yon kelgan ikki undosh tovush ora-sida qisqa „i“ bordek aytiladi:zor meni qilur ishq, gʻ -vv- v-coxor meni qilur ishq vv- v-so i ii(bobur, „muxtasar“) bu baytdagi „zor“, „xor“ boʻgʻinlarining har biri …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muzori bahri vaznlari tahlili"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro xalqaro universiteti oʻzbek tili va adabiyoti yoʻnalishi mumtoz tarixiy poetika fanidan mustaqil ishi mavzu: muzori bahri vaznlari tahlili (mumtoz ijodkorlar she'rlari misolida) bajardi: ibrohimova navroʻzoy bahodirovna guruh: m1- òta 2025 buxoro – 2025 mundarija i bob. muzori‘ bahri haqida umumiy ma’lumotlar 1.1. aruz tizimi va uning mumtoz she’riyatdagi o‘rni 1.2. muzori‘ bahri – kelib chiqishi, tuzilishi va nazariy asoslari 1.3. muzori‘ bahrining turlari va ularning vazniy formulalari 1.4. muzori‘ bahrining o‘zbek mumtoz she’riyatidagi ahamiyati ii bob. mumtoz ijodkorlar asarlarida muzori‘ bahri vaznlarining qo‘llanilishi 2.1. alisher navoiy ijodida muzori‘ bahri vaznining tahlili 2.2. bobur g‘azallarida muzori...

This file contains 33 pages in DOCX format (54.6 KB). To download "muzori bahri vaznlari tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: muzori bahri vaznlari tahlili DOCX 33 pages Free download Telegram