optika. kvant mexanikasining asoslari

PPTX 37 pages 24.9 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.9 MB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

23 elektrodinamika k.p.abduraxmanov, v.s.xamidov, m.f.raxmatullaeva 8 – ma’ruza fizika kafedrasi 2019 optika. kvant mexanikasining asoslari. 1 ma’ruza rejasi yorug‘lik dispersiyasi. normal va anomal dispersiya. dispersiyaning klassik elektron nazariyasi. yorug‘likning yutilishi va sochilishi. yorug‘likning qutblanishi. yorug‘lik nurlarining qaytishi va sinishidagi qutblanish. qo‘sh nur sinishi. qutblanish tekisligining aylanishi. 2 yorug‘lik dispersiyasi qizil to‘q sariq sariq yashil havorang ko‘k binafsha spektr nyuton tajribasi 1666 - yil 3 n sindirish ko‘rsatkichining ν yo‘ruglik ( λ to‘lqin uzunlikdagi) chastotasiga bog‘liqligi yorug‘likning dispersiyasi deb ataladi. dispersiya natijasida prizmadan o‘tgan oq nur dastasi spektrga yoyiladi. dispersiya faqat monoxromatik bo‘lmagan to‘lqinlarda kuzatiladi. qizil nur to‘lqin uzunligi 800-600 nm diapazonda yotadi. 4 5 prizmada yorug‘lik dispersiyasi yorug‘lik nurining ikki karra singanidan so‘ng og‘ish burchagi agarda a va α1 burchaklar kichik bo‘lsa 6 prizmaning sindirish ko‘rsatkichi katta bo‘lsa, prizmadan nurlarning og‘ishi ham katta bo‘ladi. kattalik — moddaning dispersiyasi deb ataladi. normal dispersiya barcha tiniq moddalarda to‘lqin uzunligi ortishi bilan sindirish …

2 / 37

deb qaraydi. lorens nazariyasiga asosan, yorug‘lik dispersiyasi — ε ning yorug‘lik to‘lqinlarining ν (to‘lqin uzunligi λ) chastotasiga bog‘liqlik natijasidir. ε - muhitning dielektrik singdiruvchanligi 9 yorug‘lik dispersiyasi elekromagnit to‘lqinning o‘zgaruvchan (yorug‘lik) maydoni ta’siri ostida zaryadlangan zarrachalarning (elektronlar va ionlar) majburiy tebranishlari natijasida sodir bo‘ladi. yorug‘lik nurlari birinchi navbatda atomning tashqi qobiqlaridagi elektronlarga ta’sir o‘tkazadi. ana shu elektronlar elektromagnit to‘lqinlar spektrining optik qismidagi yorug‘lik nurlanishi va yutulishiga ta’sir o‘tkazadi. 10 muhitning absolyut sindirish ko‘rsatkichi spektrning optik sohasida barcha moddalar uchun , shu sababli ε—muhitning dielektrik sindiruvchanligi, μ —magnit singdiruvchanlik χ—muhitning dielektrik ta’sirchanligi ε0–elektr doimiysi r va e —tashqi elekr maydoni qutblanganligi va kuchlanganligining oniy qiymatlari. atom va molekulalar o‘zlarining xususiy tebranish chastotalariga ega bo‘ladilar. elektronlarning majburiy tebranishlari amplituda va fazalari tashqi maydonning tebranish chastotasiga bog’liq bo’ladi – shu sababli quyidagi bog’lanishlar o’rinli bo’ladi: ε (ω) va n (ω). ω0—elektron tebranishining xususiy chastotasi, t—elektron massasi, e —elektron zaryadi, x —yorug’lik to’lqinining elektr …

3 / 37

i normal dispersiya sohasi hisoblanadi. ω ortishi bilan n ning kamayashi anomal dispersiya sohasi hisoblanadi. 14 yorug’likning yutulishi deb, moddada yorug’lik to’lqini tarqalayotganda uning energiyasini kamayishi hodisasiga aytiladi. energiya kamayishi to’lqin energiyasining boshqa turdagi energiyalarga (moddaning ichki energiyasiga, ikkilamchi nurlanish energiyasiga v.b.) o’tishi hisobiga sodir bo’ladi. buger qonuni — moddaning yutulishi sohasiga kirish va chiqarishdagi yassi monoxromatik to’lqinning jadalligi α—yorug’lik jadalligiga bog’liq bo’lmagan, yorug’likning to’lqin uzunligi, moddaning kimyoviy tabiati va holatiga bog’liq bo’lgan yutulish koeffitsientidir. yutulish koeffitsientining miqdoriy qiymati x qalinlikdagi yutuvchi qatlamdan yorug’lik o’tganda yassi to’lqin jadalligi e = 2,72 marta kamayishini ko’rsatadi. 15 nurlanish va yutulish spektrlari 16 yorug’likning sochilishi v- bitta zarrachaning hajmi, n0- muhitdagi zarrachalar konsentratsiyasi, r- sochilish sodir bo’layotgan hajmdan kuzatish nuqtasigacha bo’lgan masofa, a- loyqa muhit nojinsligi darajasiga bog’liq bo’lgan koeffitsiyent, θ- yorug’likning tushish yo’nalishi burchagi. yorug’lik to’lqinlarining, muhit atomlari elektronlari bilan o’zaro ta’sirlashuvida, elektronlar tebranma harakatga kelib yorug’lik chiqaradilar. tabiiy nurlarda tebranishlarning barcha …

4 / 37

a vektor tebranishi barcha yo’nalishlarda teng huquqli bo’lib, tartibsiz o’z orientatsiyasini o’zgartiradi. yorug’lik nuri o’tadigan tekislikning faqat bittasida tebranadigan yorug’lik vektori chiziqli qutblangan yoki yassi qutblangan deb ataladi. qutblantirgich analizator tabiiy yorug’lik qutblangan yorug’lik 19 tabiiy yorug’lik y z 0 ey x qutblanish tekisligi yassi qutblangan to’lqinning, to’lqin tarqalishidagi yorug’lik vektori tebranishi yo’nalishidan o’tadigan tekislik – qutblanish tekisligi deb ataladi. y – kogerent emas 20 qutblangan yorug’lik – kogerent x y x y x y x y chiziqli elliptik doiraviy chiziqli tabiiy nurni, kristallografik o’qiga parallel kesilgan turmalin kristall plastinkasidan o’tkazishda, chiziqli qutblangan yorug’likni oson olish mumkin. turmalin kristali kuchli anizotrop bo’lgani sababli, optik o’qqa perpendikulyar bo’lgan elektr vektorlaridan iborat bo’lgan yorug’lik nurlarini kuchli yutadi. 21 ikkita o’zaro perpendikulyar tekisliklarda qutblangan ikkita monoxromatik to’lqinlar yagona bitta yo’nalish bo’yicha tarqalishi vaqtida ko’chishlari natijasida elleptik qutblangan to’lqin hosil bo’ladi. 22 qutblanish 23 lazer manbai chiqarayotgan chiziqli – qutblangan yorug‘lik 24 qutblanish darajasi …

5 / 37

igi 27 28 qaytgan va singan nurlar qutblanishi ikkita dielektrikning bo’linish chegarasiga tabiiy yorug’lik tushganda, aks etgan va singan nurlar qisman qutblanadi. aks etgan nurda tushish tekisligiga perpendikulyar bo’lgan nurlar ko’proq bo’ladi, singan nurda esa tushish tekisligida yotgan tebranishlar ko’proq bo’ladi. tushish burchagi bryuster burchagiga tenglashganda aks etgan nur yassi qutblangan nurga aylanadi. bryuster ifodasi n21 – birinchi muhitga nisbatan ikkinchisining sindirish ko’rsatkichi 29 30 e o qo’sh nur sinishi. yorug’lik tiniq kristallardan o’tganda ikkita nurga ajraladi. bitta nur odatdagi sinish qonunini qanoatlantiradi, tushayotgan nur normal tekisligida yotadi. bu nur odatdagi nur deb ataladi. e – yo’nalishdagi ikkinchi nur sinish qonunidan chetlashadi va odatdan tashqari nur deb hisoblanadi. anizatrop kristallarda dielektrik singdiruvchanlik elektr maydoni kuchlanganligi vektorining tebranish yo’nalishiga bog’liq bo’ladi. vo > ve (no ne) bo’lgan holda kristallar manfiy hisoblanadi 31 odatdagi va odatdan tashqari nurlarning xususiyatlari odatdagi nur odatdan tashqari nur odatdagi nur e kuchlanganlik vektori kristallning bosh tekisligiga …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "optika. kvant mexanikasining asoslari"

23 elektrodinamika k.p.abduraxmanov, v.s.xamidov, m.f.raxmatullaeva 8 – ma’ruza fizika kafedrasi 2019 optika. kvant mexanikasining asoslari. 1 ma’ruza rejasi yorug‘lik dispersiyasi. normal va anomal dispersiya. dispersiyaning klassik elektron nazariyasi. yorug‘likning yutilishi va sochilishi. yorug‘likning qutblanishi. yorug‘lik nurlarining qaytishi va sinishidagi qutblanish. qo‘sh nur sinishi. qutblanish tekisligining aylanishi. 2 yorug‘lik dispersiyasi qizil to‘q sariq sariq yashil havorang ko‘k binafsha spektr nyuton tajribasi 1666 - yil 3 n sindirish ko‘rsatkichining ν yo‘ruglik ( λ to‘lqin uzunlikdagi) chastotasiga bog‘liqligi yorug‘likning dispersiyasi deb ataladi. dispersiya natijasida prizmadan o‘tgan oq nur dastasi spektrga yoyiladi. dispersiya faqat monoxromatik bo‘lmagan to‘lqin...

This file contains 37 pages in PPTX format (24.9 MB). To download "optika. kvant mexanikasining asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: optika. kvant mexanikasining as… PPTX 37 pages Free download Telegram