o‘tkazgich qarshiligini uitston ko‘prigi vositasida o‘lchash

PDF 7 pages 385.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 385.3 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

o‘tkazgich qarshiligini uitston ko‘prigi vositasida o‘lchash kerakli asboblar: uitston ko‘prigi qurilmasi, o‘zgarmas tok manbai, reoxard, reostat, tumbler (kalit), galvanometr, o‘lchanadigan rezistorlar (qarshiliklar), sxemani ulash simlari . ishning maqsadi laboratoriya ishini bajarish natijasida talaba: tok kuchi, tok zichligi, kuchlanish kabi fizikaviy kattaliklarning ma’nocini bilishi; om, joul-lents qonunlarini go’llashni bilishi: parallel va ketma-ket ulangan qarshiliklardan iborat zanjir uchun kirxgof qoidalarini qo’llay olishi kerak. topshiriq 1.qarshiliklarni ko‘prik sxemasi yordamida o‘lchashning klassik usuli-uitston ko’prigi bilan tanishish. 2.uitston ko’prigi qurilmasidan foydalanib ikkita qarshilikning qarshiligini alohida- alohida o’lchash. 3.bu qarshliklarni parallel va ketma-ket ulangan hollari uchun umumiy qarshilikni o’lchash. 4.o’lchash natijalarini parallel va ketma-ket ulangan qarshiliklarning umumiy qarshligini hisoblash formulalari bo’yicha nazariy hisoblashlar bilan solishtirish va tegishli xulosalar chiqarish. asosiy nazariy ma’lumotlar 1. elektr zanjiri va uning elementlari. eng sodda elektr zanjiri elektr energiyasi manbaidan, elektr energiyani uzatuv-chi va qabul qiluvchi qismlardan tashkil topgan bo‘ladi. shunday qilib, elektr energiya manbai, tok o‘tishi mumkin bo‘lgan simlar va …

2 / 7

. (1) agar tokning kuchi miqdor va yo‘nalish jihatdan doimiy, ya’ni i=const bo‘lsa, (1) tenglama integral ko‘rinishga keladi i = t q . (1.a) 3. zanjirning bir qismi uchun om qonuni. o‘tkazgichning bir qismidan o‘tgan tokning kuchi, uning uchlaridagi kuchlanish u ga to‘g‘ri, qarshiligi r ga teskari proporsionaldir r u i  . (2) o‘tkazgichning qarshiligi uning uzunligi l ga to‘g‘ri, ko‘ndalang kesim yuzi s ga esa teskari proporsionadir, ya’ni s l r   (3) bunda,  - proporsionallik koeffitsiyenti, u metallning tabiatiga bog‘liq bo‘lib, solishtirma qarshilik deb ataladi. metallardagi zaryadli zarralarning ta’sirlashuvi o‘tkazgichning temperaturasiga bog‘liq bo‘lib, bu o‘z navbatida o‘tkazgich elektr qarshiligining o‘zgarishiga olib keladi. bu bog‘lanishni ifodalash uchun qarshilikning temperatura koeffitsiyenti () tushunchasi kiritiladi. agar berilgan o‘tkazgich materialining to =273ok (0oc) temperaturadagi solishtirma qarshiligi 0  bo’lsa, u holda uning ixtiyoriy temperaturadagi  solishtirma qarshiligining temperaturaga bog‘lanishi quyidagicha ifodalanadi =o(1+t)=o[1+(t-to)] (4) u vaqtda (3) ga asosan o‘tkazgich …

3 / 7

ngan murakkab zanjirni om qonuni asosida hisoblash juda qiyin bo‘lib, uni kirxgof qonunlari asosida osongina hisoblash mumkin. a) kirxgofning 1-qonuni. zanjir tugunida uchrashgan toklarning algebraik yig‘indisi nolga tengdir 0 1   i n i i . (10) bunda tugunga kelayotgan toklar musbat deb olinsa, tugundan chiqib ketayotgani manfiy deb olinadi. 1-rasmda tasvirlangan tugun uchun (10) tenglama yozilsa 0 654321  iiiiii (10.a) yoki, 632541 iiiiii  . (10.b) (10.b) ga binoan kirxgof 1-qonunini yana quyidagicha ta’riflash mumkin: tugunga keluvchi toklarning yig‘indisi tugundan ketuvchi toklarning yig‘indisiga tengdir. b) kirxgofning 2- qonuni: tarmoqlangan murakkab zanjirning ixtiyoriy berk konturi qismlaridan o‘tayotgan tok kuchlarining mos ravishda qarshiliklariga ko‘paytmalarining yig‘indisi, shu konturdagi e.yu.k.larning algebraik yig‘indisiga tengdir   i k k ii eri (11) 1-rasm i1 i2 i3 i4 i5 i6 6. o‘tkazgichlarni ulash: a) o‘tkazgichlarni ketma-ket ulash. elektr zanjiriga o‘tkazgichlar ulanganda tarmoqlanish sodir bo‘lmasa, ular o‘zaro ketma-ket ulangan bo‘ladi. ketma-ket ulangan n-ta o‘tkazgichlardan …

4 / 7

....... 1111 . (14) agar parallel ulangan o‘tkazgichlar qarshiliklari o‘zaro bir-biriga teng va r0 bo‘lsa, u holda (14) dan quyidagi hosil bo‘ladi:    m ipar r m rr 1 00 11 yoki, m r r par 0  . (14.a) shunday qilib, parallel ulangan qarshiliklari bir xil bo‘lgan m ta o‘tkazgichdan tuzilgan batareyaning umumiy qarshiligi har bir o‘tkazgich qarshiligidan m marta kichikdir. qurilmaning tuzilishi va o‘lchash usuli biror rx qarshilikning qiymatini ro ma’lum qarshilikning qiymati bilan taqqoslab topishda qo‘llaniladigan sxema uitston ko‘prigi deb ataladi. uitston ko‘prigining prinsipial sxemasi 2-rasmda tasvirlangan. uitston ko‘prigidagi e manbaga ulangan zanjirdan o‘tuvchi i tok kuchi a tugunda tarmoqlanadi. zanjirning acba qismi ketma-ket ulangan rx – noma’lum va ro – aniq ikkita qarshilik va tarang tortilgan ab simdan iboratdir. bu qarshiliklarning uchlari ulangan c nuqtaga o‘lchov asbobi g-galvanometr ulanib, ikkinchi uchi esa d sirpanuvchi kontaktga ulangan. bu kontakt ab sim bo‘ylab siljiy oladi va …

5 / 7

nda rx -ning o‘lchash aniqligi katta bo‘ladi. shuning uchun ham uitston ko‘prigidan rx no’malum qarshilikni o‘lchashda ro ma’lum qarshilik noma’lum qarshilikdan ko‘p farq qismasligi maqsadga muvofiqdir. c a b i1 rx rg ig r0 k2 k1 e i i2 r1 d r2 r 2- rasm ishni bajarish tartibi va o‘lchash natijalarini hisoblashga doir uslubiy ko’rsatmalar 1. o‘lchashning aniqligi maksimal bo‘lishi uchun, ulash simlarining kontaktlari toza va sirpangich d ning reoxord bilan kontakti ham yaxshi bo‘lishi kerak. 2. uitston ko‘prigida ulash simlarining qarshiligiga yaqin bo‘lgan, ya’ni 1 om dan kichik qarshiliklarni o‘lchash tavsiya qilinmaydi. 3. ishning yig‘ilgan sxemasi tekshirtirilgandan keyin, zanjirda hosil bo‘ladigan ekstra toklar galvanometrni ishdan chiqarmasligi uchun, oldin k1 kalit orqali tok manbai ulanib, keyin k2 kalit orqali galvanometr ulanadi. (kalitlarni uzish teskari tartibda bajariladi). 4. uitston ko‘prigidagi galvanometrning ko‘rsatishini chegaralash uchun, unga 10 3 -10 4 om qarshiliklar ketma-ket ulanadi. uitston ko‘prigidagi rx no’malum qarshilikni o‘lchashda, ko‘prikdagi qarshiliklar …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘tkazgich qarshiligini uitston ko‘prigi vositasida o‘lchash"

o‘tkazgich qarshiligini uitston ko‘prigi vositasida o‘lchash kerakli asboblar: uitston ko‘prigi qurilmasi, o‘zgarmas tok manbai, reoxard, reostat, tumbler (kalit), galvanometr, o‘lchanadigan rezistorlar (qarshiliklar), sxemani ulash simlari . ishning maqsadi laboratoriya ishini bajarish natijasida talaba: tok kuchi, tok zichligi, kuchlanish kabi fizikaviy kattaliklarning ma’nocini bilishi; om, joul-lents qonunlarini go’llashni bilishi: parallel va ketma-ket ulangan qarshiliklardan iborat zanjir uchun kirxgof qoidalarini qo’llay olishi kerak. topshiriq 1.qarshiliklarni ko‘prik sxemasi yordamida o‘lchashning klassik usuli-uitston ko’prigi bilan tanishish. 2.uitston ko’prigi qurilmasidan foydalanib ikkita qarshilikning qarshiligini alohida- alohida o’lchash. 3.bu qarshliklarni parallel va ket...

This file contains 7 pages in PDF format (385.3 KB). To download "o‘tkazgich qarshiligini uitston ko‘prigi vositasida o‘lchash", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘tkazgich qarshiligini uitston… PDF 7 pages Free download Telegram