organizmlar oʻz oʻzini boshqarishi

DOCX 1 page 28.9 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.9 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: organizmlar oʻz oʻzini boshqarishi. funksional boshqaruv. gameostaz.adaptatsiya tayyorladi: kirish 1. organizmlarning o'z-o'zini boshqarishi va funksional boshqaruv 2. gomeostaz: ichki muhitning barqarorligi 3. adaptatsiya: o'zgaruvchan sharoitlarga moslashish xulosa foydalanilgan adabiyotlar organizmlarning o'z-o'zini tartibga solishi organizm o'z-o'zini tartibga solishi 100 dan ortiq fermentlar orqali amalga oshadi; bu jarayon hujayralar ichidagi metabolik muvozanatni saqlash uchun juda muhim. qon bosimini tartibga solishda nerv sistemasi va endokrin bezlar hamkorlik qiladi, bu 120/80 mmhg darajasida ushlab turishga yordam beradi, optimal faoliyat uchun zarur. immun tizimining o'z-o'zini tartibga solishi, masalan, t-hujayralari orqali, autoimmun reaksiyalarning oldini oladi va organizmni 99% hollarda begona moddalardan himoya qiladi. funktsional boshqaruvga kirish funktsional boshqaruv, organizmning ichki muhitini doimiy saqlashga qaratilgan adaptiv mexanizmlarni o'z ichiga oladi, bunda ph darajasi 7.35-7.45 optimal diapazonda ushlab turiladi. organizmda funksional boshqaruv asosida gormonlar (masalan, insulin, glukagon) va nerv impulslari orqali boshqariladigan fiziologik jarayonlar orqali homeostaz ta'minlanadi. …

2 / 1

i kasalliklarga olib kelishi mumkin; masalan, qandli diabetda glyukoza metabolizmining buzilishi natijasida qonda shakar miqdori 200 mg/dl dan yuqori bo'lishi kuzatiladi. adaptatsiya mexanizmlari adaptatsiya mexanizmlari gen ifodasini o'zgartirishni o'z ichiga oladi, masalan, issiqlik zarbasi oqsillarini ishlab chiqarish tezligini 3-5 barobar oshirish orqali hujayralarni himoya qilish. fiziologik moslashuvlar, masalan, baland tog'larda qizil qon hujayralari sonining 20-30% ga ko'payishi kislorod tashish samaradorligini oshiradi va gomeostazni saqlaydi. xulq-atvor adaptatsiyasi, masalan, ko'chib yuruvchi qushlarning 1000 km dan ortiq masofaga uchishi ozuqa resurslaridan foydalanish va optimal haroratni topishga yordam beradi. o'z-o'zini tartibga solishning turlari endokrin oʻz-oʻzini tartibga solishda gormonlar 1-darajali ahamiyatga ega. ular kimyoviy signal molekulalari boʻlib, metabolik jarayonlarni 2-darajali taʼsir etuvchi omillar orqali boshqaradi. nerv oʻz-oʻzini tartibga solish tezkor signalizatsiyani taʼminlaydi. neyronlar orqali 0.1-1 sekund ichida impulslar uzatiladi, bu esa tezkor reaktsiyalarni taʼminlaydi. immun oʻz-oʻzini tartibga solish organizmni 3-darajali patogenlardan himoya qiladi. antitanachalar va hujayralar kasalliklarga qarshi kurashadi. funktsional boshqaruv tizimlari funktsional boshqaruv tizimlari, …

3 / 1

xminan 120/80 mmhg) va ph darajasini (7.35-7.45) nazorat qilib, fermentlarning normal ishlashini ta'minlaydi hamda hujayra shikastlanishining oldini oladi. gomeostaz organizmning ichki muhitida glyukoza (80-120 mg/dl) va elektrolitlar (masalan, natriy 135-145 meq/l) konsentratsiyasini tartibga solib, energiya ta'minotini va hujayra faoliyatini barqarorlashtiradi. adaptatsiyaning evolyutsion roli adaptatsiya turlarning omon qolishiga yordam beradi, tabiiy tanlanish jarayonida eng mos genetik xususiyatlarga ega bo'lgan 99% organizmlarning ko'payish imkoniyatini oshiradi. ekologik nişaning o'zgarishi adaptatsiyaga sabab bo'ladi, bu esa yangi oziq-ovqat manbalaridan foydalanish va raqobatni kamaytirish orqali tur sonini 50 foizga oshirishi mumkin. adaptiv radiatsiya orqali 13 dan ortiq darwin chumchuqlari kabi bir xil ajdoddan kelib chiqqan turlarning paydo bo'lishi, yangi ekotizimlarda resurslarni taqsimlashni ta'minlaydi. nerv sistemasining o'rni nerv sistemasi, gomeostazning asosiy regulyatori, ichki muhit barqarorligini 10-100 millisekund ichida tezkor elektrokimyoviy signallar orqali ta'minlaydi. afferent nerv tolalaridan keladigan sezgir ma'lumotlar miyaga 0,5 dan 120 m/s gacha tezlikda yetib boradi, bu esa moslashuvchan javoblarni tezda shakllantirishga imkon beradi. markaziy …

4 / 1

i turli kasalliklarga olib kelishi mumkin. gomeostazni buzilishi va kasalliklar gomeostaz buzilishlari kasalliklarga olib kelishi mumkin, masalan, 1-toifa diabetda insulin yetishmovchiligi qonda glyukoza darajasini nazorat qila olmaydi, bu esa giperglikemiyaga olib keladi. qon bosimi, harorati yoki ph kabi kritik parametrlarning surunkali buzilishi yurak-qon tomir kasalliklari, buyrak yetishmovchiligi va metabolik kasalliklar xavfini oshiradi. genetik mutatsiyalar gomeostazni ta'minlovchi mexanizmlarga ta'sir etishi mumkin, masalan, kist fibrozida xlorid ionlarining noto'g'ri transporti tufayli shilimshiq hosil bo'lishi buziladi. adaptatsiya va stress adaptatsiya stressdan farq qiladi: adaptatsiya - organizmning o'zgaruvchan muhitga moslashuvi, stress esa gomeostaz buzilishiga javob reaksiyasidir. stress adaptatsiyani keltirib chiqarishi mumkin: masalan, mushaklarning gipertrofiyasi og'irlik ko'tarish stressiga adaptiv javob bo'lib, 12-16 takrorlash idealdir. adaptatsiya evolyutsion jarayon bo'lsa, stress fiziologik jarayondir: adaptatsiya genetik o'zgarishlarni o'z ichiga oladi, stress esa tezkor javob, masalan, yurak urishi 70-100 bpm gacha ko'tarilishi. misollar: o'z-o'zini tartibga solish va adaptatsiya inson tanasi haroratni 36.5-37.5°c atrofida saqlaydi: issiqlikda terlash, sovuqda titroq. bu termoregulyatsiya …

5 / 1

qolish darajasini oshiradi. gomeostaz tushunchasi organizmning ichki muvozanatini, masalan, qon ph darajasini 7.35-7.45 oralig'ida ushlab turish orqali barqarorligini anglatadi. xulosa tirik organizmlar o'z-o'zini boshqarish, funksional boshqaruv, gomeostaz va moslashuv orqali barqarorlikni saqlaydi va atrof-muhitga moslashadi. foydalanilgan adabiyotlar 1. kanada devis, r. (2009). mukammallashuvga chidamlilik: uy sharoitida xato va aniqlik. biologiya nazariyasi, 7(4), 245-260. 2. bil, j.b. (2015). tirik organizmlardagi gomeostaz ottava universiteti jurnali, 7(1), 74-79. 3. vallas, j. (2012). gomeostazning tarixiy rivojlanishi ( 0 0 0 ) ( 7 )

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organizmlar oʻz oʻzini boshqarishi"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: organizmlar oʻz oʻzini boshqarishi. funksional boshqaruv. gameostaz.adaptatsiya tayyorladi: kirish 1. organizmlarning o'z-o'zini boshqarishi va funksional boshqaruv 2. gomeostaz: ichki muhitning barqarorligi 3. adaptatsiya: o'zgaruvchan sharoitlarga moslashish xulosa foydalanilgan adabiyotlar organizmlarning o'z-o'zini tartibga solishi organizm o'z-o'zini tartibga solishi 100 dan ortiq fermentlar orqali amalga oshadi; bu jarayon hujayralar ichidagi metabolik muvozanatni saqlash uchun juda muhim. qon bosimini tartibga solishda nerv sistemasi va endokrin bezlar hamkorlik qiladi, bu 120/80 mmhg darajasida ushlab turishga yordam beradi, optimal faoliyat uchun zarur. immun tizimining o'z-o'zini tartibga so...

This file contains 1 page in DOCX format (28.9 KB). To download "organizmlar oʻz oʻzini boshqarishi", click the Telegram button on the left.

Tags: organizmlar oʻz oʻzini boshqari… DOCX 1 page Free download Telegram