joytun madaniyati

PPTX 1.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1700907521.pptx /docprops/thumbnail.jpeg joytun madaniyati joytun madaniyati eng qadimgi dehqonchilik madaniyat ildizlari janubiy turkmanistonning kopetdog’ tizmasi shimoliy tog’ bag’irlaridagi tekislik hududlarda yaxshi taqdim qilingan. bu mintaqa markaziy osiyoda dastlabki dehqonchilik tashkil topgan markazlardan biri ekanligi isbotlangan. bu muzofotlarda yashagan jamoalar turmushida neolit davrining dastlabki bosqichlaridayoq dehqonchilik muhim o’rin tutgan. bu sohani tadqiq qilishda avval b.a.kuftin, a.a.marushenko, keyinchalik esa 1955 yildan v.a.masson, d.durdiyev, o.k.berdiyev kabi olimlar katta kashfiyotlar qildilar joytun madaniyati — oʻrta osiyoning neolit davriga oid eng qadimgi oʻtroq dehqonchilik madaniyati markazlaridan biri (mil. av. 6—5-ming yillik). ashxoboddan 30 km shim.da joylashgan qadimgi oʻtroq dehqonlar qishlogʻi harobasi nomidan olingan. 1952 yildan janubiy turkmaniston arxeologiya kompleks ekspeditsiyasi qazish ishlari olib borgan. 10 dan ortiq yodgorliklar (chagʻillitepa, pessejiktepa, chopontepa, nayzatepa, joytun va boshqalarni.)tekshirgan. bu urugʻdoshlik manzilgoxlarining har biri 0,5—2 ga maydonni egallagan. somonli guvaladan qurilgan bir xonali uylar (25—45 m²) sahni oq ganchli loy bilan suvalgan, ayrimlari qizil va qora rangga boʻyalgan. har …

hlanib, baʼzilarining sirti qizil angob bilan boʻyalgan. tosh va loy (sopol)dan ishlangan ayol va hayvon haykalchalari, tosh, suyak va chigʻanoqlardan yasalgan tumor, munchoq va b. turli taqinchoqlar keng tarqalgan.joytun madanyati kaspiy boʻyidagi mezolit davri madaniyati asosida vujudga kelgan. u —ibtidoiy dehqonchilik madaniyatining jaxondagi noyob obidalaridan biri. ma’lum bo’lishicha, joytun qishlog’i uchta davriy qatlamdan iborat bo’lib, bu jarayon esa kishilarning uzoq zamonlar muqim tarzda o’troqlashib yashaganligidan guvohlik beradi. bu yerda qazish usuli bilan ochilgan uy-joylari, hovli va xo’jalik binolari neolit davrida kishilarning me’morchilikda erishgan yutuqlaridan dalolat beradi. binolar deyarli to’rtburchak shaklda bo’lib, qurilish materiallari sifatida tuxumsimon, silindr shaklidagi loy g’ishtlardan (guvala) foydalanilgan. ammo kishilar o’z me’morchiligini rivojlantirish borasida qo’llanilgan «g’isht» shakllari doimiy takomillashtirib borilgan. aslida qishloq dastlab bir necha uylardan tashkil topgan bo’lib, ularning har birining maydoni 25-30 m2 ni tashkil etgan. ayrim uylar paxsadan qurilgan. paxsa loyiga maydalangan somon qo’shilgan bo’lib, bu esa bino devorining mustahkamligini oshirgan. joytunning ilk neolit …

vli mavjud. uylarning hajmi 13-39 kv.m. ni tashkil etadi. arxeolog olim v.m.massoning taxminlariga ko'ra ularning har birida 5-6 nafar a'zolardan tashkil topgan oila istigomat qilgan. hovlida joylashgan o'ralarda galla saqlangan. 1989 yilda qazilgan joytundagi to'rtburchak g'ishtli uyning ichki qismi ko'rsatilgan. pechka, qo'shni platforma eshik va uyning tashqarisidagi "hovli" joylari. joytun madanyatining rivojlangan bosqichiga tegishli qadimtepa manzilgohiga tegishli ma’lumotlar. joytun madaniyatining rivojlangan bosqichiga oid qadimtepa yodgorligida olib borilgan qazishma ishlari davomida paxsadan qurilgan togri to'rtburchak uylar va xojalik maqsadlarida foydalanilgan yordamchi xonalarning o'rni ochib o'rganilgan. uylarning har birida xojalik maqsadida foydalanilgan ochoq bo'lgan. uylari ichki tomondan sathi ganch bilan suvoq qilinib, sirti ohaklangan va unda qizil oxra izlari ham uchraydi. joyitun madaniyati janubiy turkmanistondagi eng qadimgi dehqon va chorvador ajdodlarimizning madaniyatidir. joyitun qishlog’idan hamda shu tipdagi ko’pgina yodgorlikdardan bu madaniyatli qabilalarning xo’jalik turmush faoliyatlari taraqqiyot darajasini belinlovcin ko’pgina boshqa topilmalar ham qo’lga kiritildi. shlardan mehnat qurollari, turmush buyumlari hamda san’at namunalari …

payrahasimon qurollar bundan guvohlik beradi. ayniqsa, qadamatosh qurol qoldiqlari serob uchraydi. bu tarzdagi tosh qurollar aslida o’roq tig’lari bo’lib, joyitunliklarda dehqonchilik kasbi yetakchi xo’jaliklardan bo’lganligini bildiradi. yodgorlikllar zaminidan ko’pgina geometrik shakllardagi mikrolitlar topildi, ular o’rim-yig’im hamda turli narsalar kesuvchi asboblarning qadama tig’lari sifatida qo’llanilgan. bu yerda geometrik shakldagi mikrolitlarning keng tarqalishi joyitun madaniyatining muhim xususiyatlaridan hisoblanadi. bunday qurollarning suyakdan yoki yog’ochdan dastalari bo’lgan. kaspiy dengizi bo’yida joylashgan jabal g’oridan shunga o’xshash qurol-aslaha qoldiqlari topilgan edi. hayvon haykalchasi va "konus" (ehtimol o'yinda hisoblagich sifatida ishlatiladi) dan yasalgan pishirilgan loy; 1993 yilda joytun shahrida qazilgan joytun madaniyatining so'nggi bosqichiga oid chagiltepa manzilgohiga tegishli ma‘lumotlar. chagiltepa manzilgohi arxeologik jihatdan yaxshi o'rganilgan. yodgorlikning 13 ta madaniy qatlamlari 6,5 metrni tashkil etadi. manzilgohda 12 ta uyning o'rni ochib o'rganilgan. imoratlar to'rtburchak gishtlardan barpo qilinib, uylarda kvadrat va to'rtburcha ochoqlar o'rin olgan. uylarning sathi loysuvoq qilinib, ayrimlari bo'yalgan, ba'zan bo'yra to'shalgan. umumiy hovlida xojalik xonalari va …

, echki tasviridagi haykalchalar, tosh va suyak, chiganoqlar, xususan, hind okeanida uchraydiganlaridan ishlangan munchoq ham topilgan. ibtidoiy qurollarning funksiyalarini aniqlashda olimlarimiz katta yutuqlarga erishdilar. xullas, joyitun madaniyati tosh industriyasining muhim xususiyati qurollarning paraqalardan ishlab chiqarilishidadir. ammo bu yerda tosh parchalaridan (otshep) yasalgan qurollar ham uchraydi va ikkinchi bor, ya’ni qayta o’kirlanmagan qirrali paraqalardan ham kesuvchi asbob sifatida foydalanilgan. joyitun tipidagi yodgorliklardan topilgan tosh randalar burg’ular va shu kabi ko’pgina qurol turlari boshqa qo’shni territoriyalardan topilgan arxeologik komplekslardan katta farq qilmaydi. joyitunliklar silliqlash usuli bilan boltalar dyasashni bilganlar. jumladan, bu yerdan topil¬gan teshasimon va bolta qurollar bundan dalolat be¬radi. s. a. semyonovning tajribalari natijalariga ko’ra, yumshoqroq toshdan silliqlanib, yasaladigan bitta tosh bolta uchun 2,5—3 soat vaqt va shunday usulda nefritdan tayyorlanadigan bitta bolta uchun 10—15 soat vaqt sarflanadi. demak, joyitunliklarning ish faoliyatini hisobga olganda, oddiy qurollarni ishlab chnqarish uchun uncha ko’p vaqt talab qilinmagan. yodgorlik zami¬nidan topilgan palaxmon toshlari, keli, ya’ni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "joytun madaniyati"

1700907521.pptx /docprops/thumbnail.jpeg joytun madaniyati joytun madaniyati eng qadimgi dehqonchilik madaniyat ildizlari janubiy turkmanistonning kopetdog’ tizmasi shimoliy tog’ bag’irlaridagi tekislik hududlarda yaxshi taqdim qilingan. bu mintaqa markaziy osiyoda dastlabki dehqonchilik tashkil topgan markazlardan biri ekanligi isbotlangan. bu muzofotlarda yashagan jamoalar turmushida neolit davrining dastlabki bosqichlaridayoq dehqonchilik muhim o’rin tutgan. bu sohani tadqiq qilishda avval b.a.kuftin, a.a.marushenko, keyinchalik esa 1955 yildan v.a.masson, d.durdiyev, o.k.berdiyev kabi olimlar katta kashfiyotlar qildilar joytun madaniyati — oʻrta osiyoning neolit davriga oid eng qadimgi oʻtroq dehqonchilik madaniyati markazlaridan biri (mil. av. 6—5-ming yillik). ashxoboddan 30 km shim....

PPTX format, 1.2 MB. To download "joytun madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: joytun madaniyati PPTX Free download Telegram