soliq tizimi

PDF 34 pages 449.5 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 449.5 KB

File type PDF

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

3-mavzu: soliqlarning iqtisodiy mohiyati va tamoyillari. reja: 1. soliq atamasiga nisbatan turli qarashlar va uning mohiyati. soliqqa tortishning maqsadlari. 2.soliqlarning iqtisodiy mohiyati, ob’ektiv zarurligi va xususiyatlari. 3.soliqlarning umumiy belgilari va boshqa iqtisodiy kategoriyalardan farqi. 4.soliqlarning funktsiyalari va vazifalari. 5.soliqlarning tamoyillari. 1. soliq atamasiga nisbatan turli qarashlar va uning mohiyati. soliqqa tortishning maqsadlari. soliqlar umumiy olganda ommabop emas bo`lib ko`rinadi, holbuki soliq tizimining ahamiyati hammaga ayon. agar omma qarshiligini oldini olmoqchi bo`lsa, har qanday qabul qilinadigan tizim ular tomonidan qo`llab quvvatlanishi kerak. adolatsiz soliq tizimi o`tmishda juda ko`p tartibsizliklarni keltirib chiqargan. yillar davomida nazariyachilar g`oyalarining katta qismini soliq tizimining asosiy tamoyillari qanday bo`lishi kerakligini aniqlashga bag`ishlashgan. zamonaviy soliq falsafasi yoki nazariyasi odatda klassik iqtisodchi olimlar, eng avvalo adam smit, tomonidan boshlangan deb hisoblanadi. lekin zamonaviy siyosiy falsafaning asoschisi tomas gobbs (1588-1639), iqtisodchi va faylasuf uiliam petti (1623-87) kabi ilg`or olimlarning ham hissasi katta. gobbs ko`proq iqtisodiy nazariyalari bilan taniqli bo`lsa ham, …

2 / 34

$ari prinsplarini tuzib chiqishga uringan. u olti turdagi davlat harajatlarini tuzib chiqqan: himoya, boshqaruv, cherkov, ta`lim, infrastruktura va barcha turdagi zaiflarni qo`llab quvvatlash va birlamchi 1 jane fracknall-hughes. the theory, principles and management of taxation: an introduction, routledge taylor and francis group. 2015 mahsulotlar uchun xarajatlar. u qariyalar, kasallar, yetimlar va shu kabilarga ta`minot uchun qilinadigan davlar harajatlarini qo`llab quvvatlagan. "uzoq o`nsakkizinchi asr" (1688-1800) deb ataluvchi bu davrda adam smit va uning izdoshlari hozirgu kundagi zamonaviy soliq nazariyasini ishlab chiqishgan. bu davr nafaqat buyuk britaniya, balki butun dunyoda barcha turdagi g`oyalarning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo`ldi. bu yillar davomida ko`plan ahamiyatli voqealar, amerika mustaqillik urushi, soliq masalalari asosida kelib chiqqan fransiya revolutsiyasi yuz bergan. antony eshli kuper, uchinchi graf shaffesbury, ko`zga ko`ringan davlat arbobi, 1706- yil gollandiyadagi hamkasibiga shunday yozadi: bu yerda o`zini butun dunyo bo`ylab tarqatayotgan qudratli nur mavjud... bu g`ayritabiiy lekin so`z va bilim har doimgidan kattaroq tezlikda …$

3 / 34

klangan va 1688-yilgi “shonli revolutsiya” (uilliam iii angliya qiroli va mary ii angliya qirolichasi bo’lgan) natijasida konstitutsiyaviy hokimiyat o’rnatilgan davrda yashagan. soliqqa keladigan bo’lsak, u haqida locke juda kam yozgan lekin ulkan ahamiyatga ega ma’lumotlarni qoldirgan. locke insonlar o’z kuchi va sayi harakati tufayli erishgan shaxsiy mol- mulkiga ega bo’lish huquqi borligiga ishongan. biroq ko’proq narsaga erishishga intilish tufayli iqtisodiyotda mutanosiblik buzilgan va pul munosabatlari rivojlanishi oqibatida turli kelishmovchiliklar yuzaga kelgan. odamlar bir jamiyatga birlashib yaxlit xalq hokimiyatini tashkil qilishgan. bundan asosiy maqsad kishilar o’z mol-mulklariga xavfsiz egalik qilishni ta’minlash bo’lgan. biroq bu birlashish odamlarga boshqaruvdagi katta kuch berilganini anglatgan va bu narsani locke davlatning noqonuniy shakli sifatida baholagan. bu “ijtimoiy shartnoma nazariyasi” sifatida tanilgan.unga ko’ra: shaxs jamiyatning barcha qarorlariga bo’ysunishga rozi bo’ladi, evaziga jamiyatga a’zo bo’lganlar uchun mol-mulk, erkinlik, sog’lik va hayot himoyasiga ega bo’lishgan. bu soliq majburiyatlarining paydo bo’lishiga olib keladi. “davlatning 2-hazinasi” asarida locke ,,oliy hokimiyat insonlarning …

4 / 34

ng mulkimni kimdir o’z xohishi bilan olishi kerak?” degan fikr ularning qarshiligini uyg’otishi mumkin. lockening “ijtimoiy shartnoma nazariya” soliqlarni davlat himoyasi evaziga inson huquqlaridan foydalangan holda joriy qilinishini yoqlab chiqqan. bu huquqlardan davlatning foydalanishi locke tomonidan davlatning soliqqa tortish huquqi deb nomlanadi, aks holda u qonuniy o`g`rilikka o`xshab qolar edi. bu fikr keyinchalik faylasuflar, ayniqsa o`rta asrlar teologi thomas aquinasning “summa theologica” asarida muhokama qilingan. davlat himoyasi va boshqa yordamlar evaziga soliqlarni to`lashdagi locke tomonidan aniqlangan, tabiiy ziddiyat hozirgacha mavjud va u soliqlardan qochishning asisiy sabablaridanbiri bo`lib qolmoqda. locke ton ma`noda o`zining bir qancha soliq nazariyalari uchun “levianthan” asarida soliq yig`imlarini davlat himoyasi va qonun ustuvorligi uchun to`lov sifatida keltirib o`tgan toms gobbsga qarzdordir. haqidatdan ham gobbs o`z asarlarida “ijtimoiy shartnoma” g`oyasini ham birmuncha shakllantirgan. holbuki, davlat organlari kerakligicha samarali ishlamasligi va soliqlar onsongina insonlar mol mulkini ularning roziligisiz tortib olishga majbur qiluvchi kuchga aylanishi mumkin. bunday ma`lum muammolardan qochish …

5 / 34

amaliyotda hattoki soliq to`lovchilar va ularning holati haqida juda ko`p ma`lumot mavjud bo`lgan hozirgi zamonda soliqlarni bu g`oyaga asosan undirish deyarli imkonsiz. shuningdek, “mol-mulk” so`zi tushunishga onson bo`lsa ham, bu insonlar ega bo`lgan barcha narsalarmi yoki yermi degan savollarni ko`taradi. shuning uchun hamma soliq to`lashi kerakmi yoki yer egalarimi degan muammo yuzaga keladi. bu savollar javobsizligicha qolmoqda. samuel johnson (1709-84) doktor johnson soliq nazariyachisi sifatida emas balki u tuzgan izchil “lug`at” tufayli ko`proq eslanadi. lekin 1770-yillarda soliqlarga bevosita aloqador bo`lgan, amerikaning soliqqa tortish muammolari, amerika mustaqillik urushi markazidagi masalalar bilan shug`ullanadigan “the patriot” (1774) va “taxation no tyronny” (1775) asarlarini yozadi. johnson angliyaning amerika koloniyalarini soliqqa tortish huquqini himoya qiladi va amerikani “angliya himoyasida saqlanuvchi… angliya nizomi bo`yicha tuzilgan… angliya armiyasi tomonidan mudofaa qilinuvchi” deb ta`riflaydi va “ular bizning davlat himoyasi ostida rivojlanyabdi, shuning uchun evaziga nimadur berishlari kerak” degan fikrni ilgari suradi. agar amerikaliklar ingliz qonunlarini qabul qilishsa ular …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "soliq tizimi"

3-mavzu: soliqlarning iqtisodiy mohiyati va tamoyillari. reja: 1. soliq atamasiga nisbatan turli qarashlar va uning mohiyati. soliqqa tortishning maqsadlari. 2.soliqlarning iqtisodiy mohiyati, ob’ektiv zarurligi va xususiyatlari. 3.soliqlarning umumiy belgilari va boshqa iqtisodiy kategoriyalardan farqi. 4.soliqlarning funktsiyalari va vazifalari. 5.soliqlarning tamoyillari. 1. soliq atamasiga nisbatan turli qarashlar va uning mohiyati. soliqqa tortishning maqsadlari. soliqlar umumiy olganda ommabop emas bo`lib ko`rinadi, holbuki soliq tizimining ahamiyati hammaga ayon. agar omma qarshiligini oldini olmoqchi bo`lsa, har qanday qabul qilinadigan tizim ular tomonidan qo`llab quvvatlanishi kerak. adolatsiz soliq tizimi o`tmishda juda ko`p tartibsizliklarni keltirib chiqargan. yillar davomida ...

This file contains 34 pages in PDF format (449.5 KB). To download "soliq tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: soliq tizimi PDF 34 pages Free download Telegram