"yarim o’tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari".

DOCX 17 стр. 3,5 МБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,5 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

kurs ishi mavzu: yarim o’tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari mavzu: yarim o’tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari. reja: kirish 1) yarim o’tkazgichlarda elektron. 2) yarim o’tkazgichlarda kovaklar. xulosa adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . mavzuning dolzarbligi: hozirgi kunda hayotimizni yarim o’tkazgichlarsiz tasavur qilib bulmaydi. hozirda yarim o’tkazgichlar hamma sohalarda qo’llanilib kelmoqda. yarim o’tkazgichlarni vazifasi va ular qanday moddalar ishlatiladi. maqsad va va’zifalari: yarim o’tkazgichlar asosida ishlaydigan, zamonaviy, asbob-uskunalar bilan tanishish va ularning ishlash pirinsipini o’rganish. ushbu maqsadni amalga oshirish nuchun quyidagi vazifalarni oldimizga qo’ydik: · yarim o’tkazgichlar haqida ma’lumot; · yarim …

2 / 17

ilm o’rgangan kishi, o’zbekona aytganda hech qachon kam bo’lmaydi. “ ,,agar biz o’z vaqtida uzoqni ko’zlab, katta umid bilan hayotga kirib kelayotgan yoshlarimizning chuqur bilim va kasb – hunar egallashi uchun zamin yaratmasak, ularni zamon talab qiladigan mutaxasis kadrlar etib tayyorlamasak, bugungi kunda, butun dunyoni qamrab olgan moliyaviy iqtisodiy inqiroz davrida yurtimizda tinchlikni saqlab, iqtisodiyotimizning barqaror o’sish sur’atlarini taminlashga, ayni shunday og’ir sharoitda xalqimiz hayotining tobora yuksalishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda o’qib izlanishimiz va olgan bilimlarimizni amalda qo’llay olishimiz kerak. 1.yarim o’tkazgichlarda elektron bizga ma’lumki qattiq jismlar–metallar, yarim o‘tkazgichlar va dielektriklar. qattiq jismlarning yana bir ko’rinishi mavjud – bu polimerlar. bu moddani alohida bo’limda ko’rib chiqamiz. kristallarda elektr o’tkazuvchanlikning qiymatiga qarab ularni 3 turga ajratamiz. =1010÷108om-1m-1metallarda, =10-8÷10-12om-1m-1dielektriklarda yarim o‘tkazgichlarda esa juda keng intervalda o‘zgaradi. =103÷10-9om-1m-1 ayniqsa temperaturaga juda uchli bog‘liq bo’ladi. 1-rasm. solishtirma qarshilikning temperaturaga bog’liqlik grafigi. yarim o‘tkazgichlarda …

3 / 17

o‘tkazuvchanlik 106107 marta o‘zgarishi mumkin. metall va suyuqliklar bunday xususiyatga ega bo‘lmaydi. metall va yarim o’tkazgichlarda solishtirma qarshilik bilan temperatura orasidagi bog’lanish. endi yarim o’tkazgichlarda elektr o’tkazuvchanlikning temperaturaga bog’liqligini o’rganamiz. energiya aktivligini (ea) topamiz. == =- 2-rasm. yarim o‘tkazgichning asosiy xususiyatidan bittasi unga defekt kiritish yo‘li bilan uning xossasin boshqarish mumkin. masalan: yarim o‘tkazgichga boshqa metall atomlari kiritilsa yarim o‘tkazgichning xossalari keskin ortadi yarim o‘tkazgichlar temperaturaga, aralashma-kirishma miqdori va boshqa tashqi ta’sirlarga juda sezgirdir. yarim o‘tkazgichning buxossasidan turlixil vazifalarni bajaruvchi asboblar, sezgir qurilmalar yasashda foydalaniladi. yarim o‘tkazgichlar qanday kimyoviy elementlardan tashkil topganiga qarab to’rtta turga ajratish mumkin. birinchi tur-davriy jadvalning iv guruh elementlari ge va si lar kiradi. bu elementlar to‘rt valentli elektronga ega bo‘lib, kovalent(atom) bog‘li kristall panjarasi hosil qiladi. ular bir element atomlaridan tuzulgani uchun elementar(sodda) yarim o‘tkazgichlar deyiladi. ikkinchi tur-yarim o‘tkazgichlarga davriy sistemaning iii guruh elementlari (al,ga,jn) bilan v guruh elementlari (p, as, sb) ning birikmalari kiradi. …

4 / 17

g v va vi guruhlarining ba’zi elementlari kiradi. guruhdagi se(selen) va te(tellur) lar yarim o‘tkazgichning xossalari ge va si dan ham oldin aniqlangan. v guruh elementlari as(mishyak), sb(surma), bi(vismut) lar yarim metallar bo‘lib, ularning ko‘p xossalari yarim o‘tkazgichlarga yaqindir. aiv bvi ko‘rinishdagi moddalar (pbs, pbse, sete, gete va boshqalar) ham o‘rtacha besh valentli elektronga ega. bu moddalar yarim o‘tkazgichli infraqizil nurlar qo‘llanilganda ishlatiladi. to‘rtinchi tur-yarim o‘tkazgichlariga 4- guruh elementlarining o‘tish metallari (ti, v, mn, fe, ni, sm, eu va boshqalar) hosil qiladigan birikmalar kiradi. ularning birikmalarda ion bog‘lanishi ustuvor bo‘lib, ko‘p birikmalar magnit xossalariga ega. bularga temperatura va bosim ta’sir etsa metall holatiga o‘tishi mumkin. 2.yarim o’tkazgichlarda kovaklar yarim o‘tkazgichlarda xususiy o‘tkazuvchanlik va zonalar tuzilishi haqida to‘xtalamiz. begona aralashmalar (kirishmalar) yo‘q toza holdagi yoki kirishmalar hissasi kam bo‘lgan, yarim o‘kazgichlarning elektr o‘tkazuvchanligi xususiy o‘tkazuvchanlik deb ataladi. toza yarim o‘tkazgich moddalar past temperaturada elektr tokini yomon o‘tkazadi. bunga sabab, ularda elektronning …

5 / 17

tron etishmayotgan bog‘lanish harakatchan kovaklardan iborat. erkin elektronlar ham, erkin kovak ham kristall panjara bo‘ylab ko‘chib yurishi mumkin. qo‘shni bog‘dan elektron tortib olish natijasida mazkur joyda kavak yuqoladi lekin qushni bog‘da kavak hosil buladi.bu hodisa kavakning kuchib yurishidir. uzilgan elektronlar yana qaytib o‘zi hosil qilgan kovakka tushsa, erkin elektron va kovak jufti yo‘qoladi, bu hodisaga rekombinatsiya deyiladi. noldan farqli (ttempera turalarda yarim o‘tkazgichlarda albatta kovaklar va o‘tkazuvchanlik elektronlari mavjud bo‘ladi va ular elektr tokini o‘tkaza oladi. yarim o‘tkazgichlarning bu xossasi ularni dielektriklardan farqlaydi. dielektirlarda normal sharoitda bunday zaryad tashuvchilar bo‘lmaydi. toza yarim o‘tkazgichlarda qancha o‘tkazuvchanlik elektronlari paydo bo‘lsa, shuncha kovaklar hosil bo‘ladi. o‘tkazguvchanlik elektronlari zichligi n0 - kovaklarniki- p0 bo‘lsa, xususiy o‘tkazuvchanlik -ni –zaryad tashuvchilar zichligi quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi. (2) ma’lum bir temperaturada zaryad tashuvchilar miqdori taqiqlangan zona kengligiga bog‘liq bo‘ladi. eg -qancha kichik bo‘lsa o‘tkazuvchanlik elektronlar soni shuncha ko‘p bo‘ladi. ge uchun eg=0.67 zv si uchun eg =1.14 zv …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О ""yarim o’tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari"."

kurs ishi mavzu: yarim o’tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari mavzu: yarim o’tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari. reja: kirish 1) yarim o’tkazgichlarda elektron. 2) yarim o’tkazgichlarda kovaklar. xulosa adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekan...

Этот файл содержит 17 стр. в формате DOCX (3,5 МБ). Чтобы скачать ""yarim o’tkazgichlarda elektron va kovaklar statistikasi asoslari".", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: "yarim o’tkazgichlarda elektron… DOCX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram