borliq – falsafa kategoriyasi

PDF 17 pages 1.0 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PDF

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

ontologiya-borliq falsafasi 1 borliq – falsafa kategoriyasi 2 4-mavzu. borliq – falsafa kategoriyasi. falsafada substantsiya va materiya muammosi reja: 1. falsafa tarixida borliq muammosi. 2. borliq va uning mavjudlik shakllari. 3. olamning paydo bo’lishi va evolyutsiyasi. 4. falsafa tarixida substantsiyaga monistik, dualistik, plyuralistik yondashuvlar. 3 ontologiya – falsafaning borliq muammosini o'rganuvchi asosiy bo'limlaridan biri, borliq muammosi esa, falsafaning bosh muammolaridan biri. falsafaning paydo bo'lishi aynan borliq muammosini o'rganishdan boshlangan. qadimgi hind, xitoy, antik falsafa birinchi navbatda ontologiya bilan qiziqqan, borliq mohiyatini anglashga harakat qilgan. borliq – bu real mavjud, o'z ichiga barcha jismlarni oladigan, barqaror, mustaqil, ob'ektiv, doimiy, cheksiz substantsiyadir. borliq falsafiy kategoriyasining mazmunini ochib beradigan qoidalar: atrof olam, predmetilar, hodisalar real mavjud bo'ladi, u (olam) bor; atrof olam rivojlanadi, ichki sababga ega bo'ladi, harakat manbai o'zida; materiya va ruh – yagona, lekin shu bilan birga qarama-qarshi mohiyatlar, real mavjud. substantsiya – o'z mavjudligi uchun o'zidan boshqa hech narsaga ehtiѐj …

2 / 17

lona tushuntirish borliqqa munosabatning xilma-xilligi 8 «borliq» kategoriyasi falsafa paydo bo'lishi bilan shakllangan va izchil nazariy qiziqish predmetiga aylangan bo'lsa-da, dunѐ haqida odamlar ancha oldinroq fikr yurita boshlaganlar va bu tasavvurlar ko'p sonli afsonalar va miflarda bizgacha etib kelgan. borliq muammosini falsafiy anglab etishga ilk urinishlar miloddan avvalgi birinchi ming yillikda vujudga kelgan qadimgi hind va qadimgi xitoy falsafalaridaѐq kuzatiladi. borliq xaqidagi qarashlar ayniqsa yunon falsafasida rivojlandi. 9 yunon olimlarining fikricha borliq yunon olimi falesningfikricha borliqning asosini suv tashkil qiladi pifagor«hamma narsa sondir», degan xulosaga keladi va erning sharsimon ekanligini birinchi bo'lib ta'kidlaydi parmenid birinchi bo'lib borliqni kategoriya sifatida tavsifladi va maxsus falsafiy tahlil predmetiga aylantirdi yunon olimi anaksimenning fikriga ko'ra hamma narsani havo boshqaradi demokrit va levkipp atomlarni muayyan modda sifatida tavsiflab, ularni «bo'shliq» - yo'qlikka zid o'laroq, «to'la» ѐki «qattiq» borliq bilan tenglashtirgan ksenofan hamma narsa er va suvdan vujudga keladi deb hisoblaydi geraklit fikricha ayni bir narsa …

3 / 17

hodisa, ong o'zligini yo'qotgan holatda «yo'qlik» atamasi ishlatiladi. borliq falsafiy kategoriya sifatida dunѐni uning butun rang-barangligi va turli-tuman namoѐn bo'lish shakllari bilan yaxlit aks ettirish imkonini beradi. borliq va yo'qlik o'rtasida dialektik o'zaro aloqa mavjud. o'tgan zamondagi borliq yo'qlikdir. borliq doim hozirgi zamonda mavjud bo'ladi, u faqat hozirgi zamonda o'zini namoѐn etadi. 12 borliq shakllari ijtimoiy borliq inson borlig'i tabiat borlig'i notirik tabiat borlig'i ma'naviy borliq 13 borliqning asosiy shakllari: moddiy borliq – tabiat va atrof olamdagi moddiy (masofa, massa, hajm, zichlikka ega bo'lgan) jismlar, narsalar, hodisalarning mavjudligi ideal borliq – idealning mustaqil reallik sifatida individuallashgan ruhiy borliq va ob'ektivlashgan (individdan tashqaridagi) ruhiy borliq ko'rinishida mavjudligi inson borlig'i – insonning moddiy va ruhiy (ideal) birligi sifatida mavjudligi, insonning o'z-o'zicha borligi va uning moddiy dunѐda borligi ijtimoiy borliq – insonning jamiyatda borligi va jamiyatning borligi (haѐtning mavjudligi, rivojlanishi) noumenal borliq (“noumen” – so'zi, “o'z-o'zicha”) – uni tashqaridan kim kuzataѐtganoigi anglashidan qat'iy …

4 / 17

fasi mantiqan tugallangan shaklda borliqni ham, sub'ektni ham inkor etadi. 16 borliqning intihosi - apokalipsis, isѐn, nomuayyanlik va spontan- lik - postmodernizmning eng keng tarqalgan mavzularidan biridir. «vaziyat aloqa qiluvchilarning cheksiz miqdori yuklangan, dastlabki signalni farqlash va aniq adresatni aniqlash mumkin bo'lmagan cheksiz kompyuterni eslatadi 17 xulosa borliq bizning mavjudligimiz asosi, notirik, tirik tabiatning yashash usulidir. makon va vaqt haqidagi falsafiy qarashlarni umumlashtirib va bu kategoriyalar mazmunini dunѐ haqidagi hozirgi tabiiy-ilmiy bilimlar bilan boyitib, yuqorida aytilganlar nuqtai nazaridan makon va vaqtning asosiy xossalarini qayd etib o'tamiz - makon ko'lamlilik, bir jinslilik va ko'p o'lchovlilik bilan tavsiflanadigan mavjudlik tartibi, vaqt esa davomlilik, orqaga qaytmaslik va izotroplik, ya'ni mumkin bo'lgan barcha yo'nalishlarning teng huquqliligi xos bo'lgan voqealarning harakat tartibi va ketma-ketligidir.

5 / 17

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "borliq – falsafa kategoriyasi"

ontologiya-borliq falsafasi 1 borliq – falsafa kategoriyasi 2 4-mavzu. borliq – falsafa kategoriyasi. falsafada substantsiya va materiya muammosi reja: 1. falsafa tarixida borliq muammosi. 2. borliq va uning mavjudlik shakllari. 3. olamning paydo bo’lishi va evolyutsiyasi. 4. falsafa tarixida substantsiyaga monistik, dualistik, plyuralistik yondashuvlar. 3 ontologiya – falsafaning borliq muammosini o'rganuvchi asosiy bo'limlaridan biri, borliq muammosi esa, falsafaning bosh muammolaridan biri. falsafaning paydo bo'lishi aynan borliq muammosini o'rganishdan boshlangan. qadimgi hind, xitoy, antik falsafa birinchi navbatda ontologiya bilan qiziqqan, borliq mohiyatini anglashga harakat qilgan. borliq – bu real mavjud, o'z ichiga barcha jismlarni oladigan, barqaror, mustaqil, ob'ektiv, doimiy, ...

This file contains 17 pages in PDF format (1.0 MB). To download "borliq – falsafa kategoriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: borliq – falsafa kategoriyasi PDF 17 pages Free download Telegram