borliq – falsafa kategoriyasi

PPT 38 pages 2.2 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPT

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

ontologiya-borliq falsafasi * borliq – falsafa kategoriyasi * ontologiya borliq va yo'qlik muammolari o'rganiladi atama falsafada faqat xvii asrdan beri ishlatiladi har qanday falsafiy dunyoqarashning negizi hisoblanadi * olamning manzarasi (borliq) olamning (borliqning) umumiy manzarisi dunyoning mifologik manzarasi dunyoning tabiiy-ilmiy manzarasi dunyoning diniy manzarasi dunyoning falsafiy manzarasi * ontologiya o'zaro aloqada ijtimoiy falsafa jamiyat taraqqiyoti masalalari axloq insonning axloqiy tarbiyasi ma- salalari aksiologiya qadriyatlar falsafasi gnoseologiya bilish muam- molarini o'rganadi falsafiy antrapologiya inson va uning hayoti ma- salalari * mifologiyaning bosh maqsadi falsafaning bosh maqsadi «borliqni kim yaratgani» haqida gapirib berish «borliqning nimaligi, u qaerdan paydo bo'lgani va qaerga yo'qolishi»ni oqilona tushuntirish borliqqa munosabatning xilma-xilligi * «borliq» kategoriyasi falsafa paydo bo'lishi bilan shakllangan va izchil nazariy qiziqish predmetiga aylangan bo'lsada, dunyo haqida odamlar ancha oldinroq fikr yurita boshlaganlar va bu tasavvurlar ko'p sonli afsonalar va miflarda bizgacha etib kelgan. borliq muammosini falsafiy anglab etishga ilk urinishlar miloddan avvalgi birinchi ming …

2 / 38

oblaydi geraklit fikricha ayni bir narsa mavjud va nomavjuddir platon nafaqat moddiy, balki ideal narsalar ham borliqqa ega ekanligini falsafa tarixida birinchi bo'lib ko'rsatib berdi * sharq mutafakkirlarini fikricha, borliq ibn sino fikricha borliqning asosi “vujudi vojib” ya'ni ollohdir. vujudi vojib bu birinchi mohiyat. uning mavjudligi sababini boshqa narsalardan qidirish noo'rin. chunki birinchi sabab uning natijasi bo'lgan xilma xil jarayonlarning mohiyatiga bog'liq bo'la olmaydi forobiyning fikricha borliq ikkiga bo'linadi “vujudi vojib” barcha mavjud yoki paydo bo'lishi mumkin bo'lgan narsalarning birinchi sababi “vujudi mumkin” esa doimo o'zgarishda, ziddiyatli munosabatlarda bo'lib, unda barcha narsalar oddiydan murakkabga, tartibsizlikdan tartiblilikka qarab harakat qiladi * yo'qlik borliqni inkor etadi va narsa, jism, hodisa, ong o'zligini yo'qotgan holatda «yo'qlik» atamasi ishlatiladi. borliq falsafiy kategoriya sifatida dunyoni uning butun rang-barangligi va turli-tuman namoyon bo'lish shakllari bilan yaxlit aks ettirish imkonini beradi. borliq va yo'qlik o'rtasida dialektik o'zaro aloqa mavjud. o'tgan zamondagi borliq yo'qlikdir. borliq doim hozirgi zamonda …

3 / 38

hqaridan kim kuzatayotganoigi anglashidan qat'iy nazar real mavjud borli; fenomenal borliq (“fenomen” – so'zi, “tajriba orqali berilgan hodisa”) – zohiriy borliq, ya'ni biluvchi sub'ekt qanday ko'rishiga bog'liq. * ontologiya-borliq falsafasining muammolari borliq va yo'qlik mavjudlik va nomavjudlik tirik tabiat borlig'ning ikkinchi darajasi ruhsiz jismlar borlig'i inson ongi borlig'i 1.barcha predmetlar 2.hayvonlar 3.o'simliklar 1.muayyan odamlar bolig'i 2.ijtimoiy borliq 3. ideal borliq tirik tabiat borlig'ining birinchi darajasi mikro elementar zarralar, korpuskulalar, atomlar, elektronlar, protonlar * borliqning xx asr, dunyo miqyosidagi tartibsizlik, absurd va intiho asri, bunyod etgan yangi postmodernistik shaklini e'lon qilgan postmodern yo'nalish boshboshdoqlik hamda tartibsizlik tomon yuz tutgan. hozirgi zamon postmodern falsafasi mantiqan tugallangan shaklda borliqni ham, sub'ektni ham inkor etadi. * borliqning intihosi - apokalipsis, isyon, nomuayyanlik va spontan- lik - postmodernizmning eng keng tarqalgan mavzularidan biridir. «vaziyat aloqa qiluvchilarning cheksiz miqdori yuklangan, dastlabki signalni farqlash va aniq adresatni aniqlash mumkin bo'lmagan cheksiz kompyuterni eslatadi * falsafada materiya va …

4 / 38

g panteizmi shundan iborat bo'lgan. u barcha substantsiyali narsalarni tabiatga va faqat tabiatga bog'ladi. «tabiat hamma narsaning sababchi- sidir; u abadiy mavjuddir; tabiat o'z-o'zining sababchisidir...». «ta- biat qandaydir buyum emas; u doim o'z holicha mavjud bo'lgan; hamma narsa uning bag'rida vujudga keladi; u barcha narsalar bilan ta'minlan- gan ulkan ustaxonadir. shu ma'- noda tabiat ham, substantsiya ham sirtdan hech qanday turtkiga muhtoj emas. golbax * turli falsafiy ta’limotlarda dunyoning birligi va uning kelib chiqishiga nisbatan yondashuvlar monizm- «mo- nizm» (yunon. monos – bitta, yagona) dunyo narsalar va hodisalar rang- barangligi bir substansiyadan iborat. materialistik monizm-dunyo yagona va uzviy, u azal- dan moddiy, dunyoning birligi zamirida ayni shu moddiylik yotadi idealistik monizm materiya har qanday borliqning boqiy mav- judligi, yo‘q bo‘lmas- ligi va birinchi asosi- ga ega bo‘lgan qanday- dir ideal narsa dualizm. (lot. dualis – ikki yoqlama) birinchi asos sifatida ikkita substansiya olingan fal safiy yondashuv (dekart) moddiy ma’naviy plyuralizm …

5 / 38

s kattaliklar dunyosi (unga molekulalarning krisstallashgan komplekslari, organizmlar, organizmlarning hamjamiyatlari ham kiradi) * «materiya» tushunchasiga asosiy yondashuvlar materialistik yondashuv, unga muvofiq borliqning asosi materiyadir, boshqa borliq shakllari – ruh, inson, jamiyat – materiyaning xosilasidir; materialistlarning ta'kidlashicha, materiya dastlabki va mavjud borliqdir; oob'ektiv-idealistik yondashuv – materiya barcha mavjudlikdan qat'iy nazar, dastlabki ideal (mutlaq) ruhning tug'ilishi (ob'ektivizatsiya) bo'yicha ob'ektiv mavjuddir; sub'ektiv-idealistik yondashuv – materiya mustaqil voqelik sifatida umuman mavjud emas, u faqat sub'ektiv (inson ongida) mavjud ruhning mevasi (fenomen – hayoliy voqelik «gallyutsinatsiya»); pozitiv yondashuv – materiya tushunchasi yolg'ondir, chunki uni tajribaviy-ilmiy tadqiqot yordamida to'liq o'rganish va isbotlash mumkin emas. jonsiz tabiat jonsiz tabiatning darajalari submikroelementar (kvarklar, glyuonlar, superstrunalar – materiyaning eng kichik birliklari, atomdan ham kichik); mikroelementar (adronlar, kvarklardan tashkil topgan elektronlar); yadro (atom yadrosi); atomar (atomlar); molekulyar (molekulalar); yagona jismlar darajasi; makrotana daraja; planetalar darajasi; planetalar tizimi darajasi; gallaktikalar darajasi; gallaktikalar tizimi darajasi; metagalaktikalar darajasi; butun olam darajasi. materiya (moddiy …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "borliq – falsafa kategoriyasi"

ontologiya-borliq falsafasi * borliq – falsafa kategoriyasi * ontologiya borliq va yo'qlik muammolari o'rganiladi atama falsafada faqat xvii asrdan beri ishlatiladi har qanday falsafiy dunyoqarashning negizi hisoblanadi * olamning manzarasi (borliq) olamning (borliqning) umumiy manzarisi dunyoning mifologik manzarasi dunyoning tabiiy-ilmiy manzarasi dunyoning diniy manzarasi dunyoning falsafiy manzarasi * ontologiya o'zaro aloqada ijtimoiy falsafa jamiyat taraqqiyoti masalalari axloq insonning axloqiy tarbiyasi ma- salalari aksiologiya qadriyatlar falsafasi gnoseologiya bilish muam- molarini o'rganadi falsafiy antrapologiya inson va uning hayoti ma- salalari * mifologiyaning bosh maqsadi falsafaning bosh maqsadi «borliqni kim yaratgani» haqida gapirib berish «borliqning nimaligi, u qaerdan...

This file contains 38 pages in PPT format (2.2 MB). To download "borliq – falsafa kategoriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: borliq – falsafa kategoriyasi PPT 38 pages Free download Telegram