borliqfalsafasi

PPTX 36 стр. 240,3 КБ Бесплатная загрузка

36 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 240,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 36

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 36

3 ma'ruza:ontologiya-borliq falsafasi borliq falsafasi 1 ma'ruza rejasi: 1. borliq tushunchasining tahlili. falsafada substantsiya muammosi. 2. borliqning atributlari. 3. tabiat borlig'i. 4. inson borlig'ining o'ziga xos xususiyatlari. borliq tushunchasi atrofimizdagi odam, olam, tabiat, jamiyat, tafakkur, g'oyalar, o'y-xayollarimiz barchasi birday mavjuddir, ular turli tarzda va shakllarda namoyon bo'lib, hammasi mavjudlik belgisi ostida umumlashib, borliq tushunchasiga kiradi. borliq shakllari turlichadir: tabiat borlig'i, ijtimoiy borliq, inson borlig'i, ma'naviy borliq, virtual borliq va x.k. falsafa tarixida borliq muammosi 4 «borliq» kategoriyasi falsafa paydo bo'lishi bilan shakllangan va izchil nazariy qiziqish predmetiga aylangan bo'lsada, dunyo haqida odamlar ancha oldinroq fikr yurita boshlaganlar va bu tasavvurlar ko'p sonli afsonalar va miflarda bizgacha etib kelgan. borliq muammosini falsafiy anglab etishga ilk urinishlar miloddan avvalgi birinchi ming yillikda vujudga kelgan qadimgi hind va qadimgi xitoy falsafalaridayoq kuzatiladi. borliq xaqidagi qarashlar ayniqsa yunon falsafasida rivojlandi. 4 falsafaning borliq haqidagi ta'limotni izohlaydigan qismi — ontologiya deb ataladi. (bu tushunchani falsafada …

2 / 36

etadigan, moddiylikni ustuvor deb biladigan ta'limot. idealizm — olamning asosida ruh yoki g'oyalar (ideyalar) yotadi, dunyo voqeligi va rivojida ideyalarni ustuvor deb ta'lim beradigan falsafiy ta'limot. borliq haqidagi ta'limotlar faylasuflar borliq haqida turli g'oyalarni ilgari surishgan. zardo'shtiylik ta'limotida alangalanib turgan olov borliqning asosiy mohiyatini tashkil etadi. qadimgi yunon faylasufi suqrot borliqni bilim bilan qiyoslaydi va uningcha, biror narsa, biz uni bilsakkina bor bo'ladi, insonning bilimi qancha keng bo'lsa, shuncha keng borliqni qamrab oladi. 9 yunon olimlarining fikricha borliq yunon olimi falesningfikricha borliqning asosini suv tashkil qiladi pifagor«hamma narsa sondir», degan xulosaga keladi va erning sharsimon ekanligini birinchi bo'lib ta'kidlaydi parmenid birinchi bo'lib borliqni kategoriya sifatida tavsifladi va maxsus falsafiy tahlil predmetiga aylantirdi yunon olimi anaksimenning fikriga ko'ra hamma narsani havo boshqaradi ksenofan hamma narsa er va suvdan vujudga keladi deb hisoblaydi geraklit fikricha ayni bir narsa mavjud va nomavjuddir platon nafaqat moddiy, balki ideal narsalar ham borliqqa ega ekanligini falsafa …

3 / 36

atribut tushunchasi olamdagi narsa va hodisalarning tub ajralmas xususiyatlariga atribut deyiladi. borliqning ham bir qancha atributlari mavjuddir. bular: harakat, fazo, vaqt, in'ikos, ong va boshqalar. borliqning atributlari ichida uning asosiy mavjudlik usulini ifoda etuvchi xususiyati harakat hisoblanadi. chunki borliq harakatsiz o'zining strukturaviy yaxlitligini saqlay olmaydi. harakat tushunchasi olamdagi har qanday o'zgarishga harakat deb aytiladi. harakatning quyidagi shakllari mavjud: mexanik harakat fizikaviy harakat ximiyaviy harakat biologik harakat ijtimoiy harakat fazo, vaqt, in'ikos, ong tushunchalari fazo (makon) narsalarning ko'lamini, hajmini, o'zaro joylashish tartibini, uzlukli yoki uzluksizligini ifodalaydi. vaqt (zamon) hodisalarning ketma-ketligi, jarayonlarning davomiyligini ifodalaydi. har qanday predmetning boshqa predmetning ta'sirini muayyan tarzda aks ettirish xossasiga in'ikos deyiladi. in'ikosning oliy shakli - ongdir. tabiat borlig'i tabiat borlig'i ikkiga bo'linadi: azaliy tabiat borlig'i (yoki tabiiy tabiat borlig'i, u insondan ilgari va uning ishtirokisiz ham mavjud bo'lgan) inson aqli va mehnati tufayli yaratilgan borliq («ikkinchi tabiat» borlig'i). tabiat borlig'ining struktura darajalari borliqdagi ob'ektlar miqyosi bilan …

4 / 36

atsion o'zaro ta'sirlari biriktirib turgan dunyo — megadunyo deb ataladi. inson borlig'i yunon donishmandi suqrotning asosiy g'oyasi – “o'z-o'zingni angla”. ulug' mutasavvuf abdulxoliq g'ijduvoniy insonni «kichik olam» deb hisoblagan. inson - o'zida biologik, ijtimoiy va psixik xususiyatlarni mujassamlashtirgan ongli mavjudot. 19 inson borlig'i insonning biologik xususiyatlariga ovqatlanish, himoyalanish, zurriyot qoldirish, sharoitga moslashish kabilar xos. ijtimoiy xususiyatlari - til, muomala, bilim, ong, mahsulot ishlab chiqarish, taqsimlash, iste'mol qilish, boshqarish, o'z-o'zini idora etish, badiiy ijod, axloq, nutq, tafakkur, qadriyatlar shular jumlasidandir. inson borlig'i insonning psixik xususiyatlariga ruhiy kechinmalar, hayratlanish, g'am-tashvish, qayg'u, iztirob chekish, zavqlanish, kayfiyat kabilar kiradi. inson shu xususiyatlari orqali yaxlit bir tizimni tashkil etadi. u yaxlit mavjudot sifatida o'z ehtiyojlarini qondiradi. metod va metodologiya tushunchalari metod (yunon. metods — usul) keng ma'noda yo'l, ijodiy faoliyatning har qanday shakli kabi ma'nolarni anglatadi. ilmiy bilish metodlarini o'rganadigan maxsus soha — metodologiya deb ataladi. falsafa metodlari dialektika (yunon. dialektika — bahs, suhbat) tabiat, …

5 / 36

ab xilma-xil ma'noga ega bo'lgan tushunchalarni ishlatish orqali kerakli, ammo haqiqatga to'g'ri kelmaydigan, ko'chma ma'no-mazmunga erishish usuli, deb ta'kidlanadi. bu usul qo'llanilganda fikrning mazmuni ko'chma ma'noda bayon qilinadi, ya'ni "qizim, senga aytaman, kelinim, sen eshit ", deganga o'xshash holat nazarda tutiladi. 25 falsafa metodlari eklektika hech qanday bilim faoliyati bilan bog'lanmagan, bir-biriga zid dalillarga asoslanadi va olamni buzib yolg'on aks ettiradi. u bilim tizimi rivojidagi yo'nalish, u hech qanday yagona nazariy asosga ega emas va ba'zida ob'ektni o'rganishning ziddiyatli jihatlarini xarakterlovchi bilim elementlaridir. falsafa metodlari hozirgi zamon fanida sinergetika metodi keng qo'llanilmokda. sinergetika so'zi yunoncha ("sinergena") bo'lib, kelishuv, hamkorlik, o'zaro ta'sir kabi ma'nolarni anglatadi. german xakenning fikricha, sinergetika ko'p qismlardan iborat bo'lgan, o'zaro murakkab aloqadorlikdagi komponentlar tizimini o'rganadi. falsafa metodlari sinergetika — olamning o'z-o'zini tashkil etishi, makon va vaqtda narsa va voqealarning azaliy ketma-ketligi, o'zaro aloqadorligi, ularning muayyan tizimlardan iborat sababiy bog'lanishlar asosida mavjudligini e'tirof etishga asoslangan ilmiy qarashlar majmuidir. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 36 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "borliqfalsafasi"

3 ma'ruza:ontologiya-borliq falsafasi borliq falsafasi 1 ma'ruza rejasi: 1. borliq tushunchasining tahlili. falsafada substantsiya muammosi. 2. borliqning atributlari. 3. tabiat borlig'i. 4. inson borlig'ining o'ziga xos xususiyatlari. borliq tushunchasi atrofimizdagi odam, olam, tabiat, jamiyat, tafakkur, g'oyalar, o'y-xayollarimiz barchasi birday mavjuddir, ular turli tarzda va shakllarda namoyon bo'lib, hammasi mavjudlik belgisi ostida umumlashib, borliq tushunchasiga kiradi. borliq shakllari turlichadir: tabiat borlig'i, ijtimoiy borliq, inson borlig'i, ma'naviy borliq, virtual borliq va x.k. falsafa tarixida borliq muammosi 4 «borliq» kategoriyasi falsafa paydo bo'lishi bilan shakllangan va izchil nazariy qiziqish predmetiga aylangan bo'lsada, dunyo haqida odamlar ancha oldinroq fikr ...

Этот файл содержит 36 стр. в формате PPTX (240,3 КБ). Чтобы скачать "borliqfalsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: borliqfalsafasi PPTX 36 стр. Бесплатная загрузка Telegram