sezgi va sezuvchanlik

PPTX 27 pages 34.5 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.5 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

mavzu sezgi. sezuvchanlik. mavzu:sezgi. sezuvchanlik. reja: 1.sezgi haqida umumiy tushuncha. 2.sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 3.sezgilarning tasnifi,sezgilarning turlari. 4.sezgi haqidagi qonuniyatlar. 5.sezgi va sezuvchanlikning psixologik asosi haqida. sezgi deb- atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgi bilish jarayonlari ichida oddiy psixologik jarayon bo’lib, tashqi olamdagi narsa va hodisalarni aks ettiradi. tashqi olamdan kelayotgan qo’zg’atuvchilarning muayyan reseptorlarga bevosita ta'sir etish orqali ayrim belgi va xususiyatlarni va organizm ichki holatini aks ettiradi. ma'lumki, insondan sezishning dastlabki bosqichi hissiy bilishdan boshlanib, keyinchalik u mantiqiy bilishga o’tadi. sezgi ham oddiy psixologik jarayon bo’lgani bilan uning yuzaga kelishi o’z-o’zidan hosil bo’lmaydi. ular jumlasiga quyidagilar kiradi: sezgi a'zolariga ta'sir etadigan narsa va hodisaning bo’lishi. sezuvchi apparat, ya'ni analizatorning mavjud bo’lishi. sezgi idrok bilan bog’liq bo’ladi, lekin narsa va hodisani idrok qilishdan oldin uni sezish lozim, shu bois sezgilar materiyaning sezgi a'zolarimizga ta'siri natijasidir. sezgi axborotlarini …

2 / 27

ashkil topgan periferik (reseptor) - tashqi quvvatni nerv jarayoniga o’tkazadigan maxsus transformator qismi analizatorning periferik bo’limining markaziy analizator bilan bog’laydigan yo’llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar analizatorning periferik bo’limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo’ladigan qobiq osti va qobiq bo’limlari 1 2 3 sezgilar tasnifi va turlari. 01 ko’rish 02 eshitish 03 hid bilish 04 ta'm bilish 05 teri 06 muskul-harakat 07 organik u reseptorning qaerda joylashganligiga qarab, sezgilarni uch turga bo’ladi ch.sherrington sezgi turlari ekstroreseptiv sezgilar interoreseptiv sezgilar proprioreseptiv sezgilar interoreseptiv sezgilar organizmdagi ichki jarayonlarni o’zaro o’rin almashtirish muvozanatini ta'minlab turishning asosi hisoblanadi. bu jarayonni bir so’z bilan aytganda, organizmdagi jarayonlarni o’zaro o’rin almashib turishning gomestazi (barqarorligi) deb ataladi proprioseptiv sezgilar gavdaning fazodagi holati to’g’risida signallar bilan ta'minlab turadi. ular inson harakatining boshqaruvchisi hisoblanib va afferent asosini tashkil qiladi. pereferik reseptorlar muskullar, pay va bo’g’imlarda joylashgan bo’lib, maxsus tanachalar shakliga ega va ular puchchini …

3 / 27

ng xromatik ranglar deb atalib, ularga kamalak ranglar, ya'ni qizil, zarg’aldoq, sariq, yashil, havo rang, ko’k, binafsha tuslarini qamrab oladi. odatda oq rang, qora rang, kulrang va ularning turlicha ko’rinishlari axromatik ranglar deb nomlanadi. eshitish sezgilari eshitish sezgilari tovushlarni eshitishdan iborat bo’lib, musiqaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. odatda tovushlar oddiy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning birinchisi tonli, ikkinchisi esa bir necha tondan tashkil topadi. hid bilish sezgilariga hidlarni his qilish kiradi va ularning organi burun kavagining yuqori tomoni hisoblanib, bu yerda hid bilish hujayralari hamda sezuvchi nerv tarmoqlari joylashgan. ular shilliq pardalarda botib turadi. hid bilish sezgilari ta'm bilish sezgilari ta'm bilish sezgilari shirin, achchiq, nordon, sho’r singari mazalarni his qilish bilan tavsiflanadi. ta'm bilish sezgilarining organi tilning yuzasi va tanglayning yumshoq qismidan tashkil topgan. tilning shilliq pardasida maxsus ta'm bilish so’rg’ichlari mavjud bo’lib, ularning tarkibi tayoqchasimon hujayralardan tuzilgan maxsus ta'm bilish "kurtaklari"ga ega. ta'm bilish so’rg’ichlari til yuzasida …

4 / 27

ekka tarmoqlari mavjud bo’lib, ularning ta'sirida harakat va statik sezgilar vujudga keladi. muskul - harakat sezgilarining fizik sababi muskullarga ta'sir etuvchi narsalarning mexanik tazyiqi va gavda harakatlaridir. statik sezgilar gavdaning fazodagi holatini sezish va muvozanat saqlash sezgilari deb ataladi. gavdaning fazodagi holatini bilish va muvozanat saqlash sezgisi uchun ichki quloqdagi vestibulyar apparat reseptor vazifasini bajaradi. organik sezgilar organik sezgilarning reseptorlari ichki organlarda, qizilo’ngach, me'da, ichak, qon tomirlari, o’pka va shu kabilarda joylashgan bo’ladi. ichki organlardagi jarayonlar organik sezgilar reseptorlarining qo’zg’atuvchilaridir. ularga quyidagilar kiradi: a) og’riq sezgilar; b) chanqoq sezgilari; v) noxush tuyg’ular; g) ochlikni sezish. adaptasiya - yoxud moslashuv - sezgi organlari sezgirligining qo’zg’atuvchi ta'siri ostida o’zgarishi demakdir. adaptasiya (yoki moslashish) ikki turga bo’linadi: a) negativ adaptasiya; b) pozitiv adaptasiya. pozitiv adaptasiyada kuchsiz qo’zg’atuvchi ta'siri ostida sezgirlik oshadi. ko’rish analizatorida pozitiv adaptasiya, qorong’ulik adaptasiyasi deyiladi. negativ adaptasiya ikki xil bo’ladi: a) qo’zg’atuvchining davomiy ta'siridan sezgirlik yo’qoladi. masalan, qo’limizga yuk qo’yilsa …

5 / 27

ir analizatorga ta'siri bilan boshqa analizatorga xos sezgining paydo bo’lishidir. ko’rish, eshitish sinesteziyasi ko’proq uchraydi. sinesteziyalar har bir shaxs uchun doimiy bo’ladi. masalan, kompozitorlardan skrebin, a.f.lest, n.rimskiy korsakovlarda "rangdor eshitish" qobiliyati bo’lgan. demak, sinesteziya ikki sezgining bir sezgi bo’lib qo’shilishidir. "masalan, "shirin so’z", "bag’ri tosh". image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.png image6.svg image7.jpeg image8.jpeg image9.png image10.jpeg image11.png image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg image15.jpeg image16.jpeg image17.jpeg image18.jpeg image19.png image20.svg image21.png image22.svg image23.png image24.svg image25.png image26.svg image27.jpeg image28.png image29.svg image30.jpeg image31.jpeg image32.jpeg image33.jpeg image34.png image35.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi va sezuvchanlik"

mavzu sezgi. sezuvchanlik. mavzu:sezgi. sezuvchanlik. reja: 1.sezgi haqida umumiy tushuncha. 2.sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 3.sezgilarning tasnifi,sezgilarning turlari. 4.sezgi haqidagi qonuniyatlar. 5.sezgi va sezuvchanlikning psixologik asosi haqida. sezgi deb- atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgi bilish jarayonlari ichida oddiy psixologik jarayon bo’lib, tashqi olamdagi narsa va hodisalarni aks ettiradi. tashqi olamdan kelayotgan qo’zg’atuvchilarning muayyan reseptorlarga bevosita ta'sir etish orqali ayrim belgi va xususiyatlarni va organizm ichki holatini aks ettiradi. ma'lumki, insondan sezishning dastlabki bosqichi hissiy bilishdan boshlan...

This file contains 27 pages in PPTX format (34.5 MB). To download "sezgi va sezuvchanlik", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi va sezuvchanlik PPTX 27 pages Free download Telegram