sezgi

PPTX 15 pages 1.9 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: sezgi mavzu: sezgi 2 sezgilarning nerv-fiziolagik asoslari. 3 sezgilaning tasnifi va turlari. 1 sezgilar haqida umumiy tushuncha. reja: 4 sezgilarning umumiy qonuniyatlari. tayanch tushunchalar: sezgi atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a’zolarimizga bevosita ta’sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishi. analizator tashqi va ichki muhitdan keladigan ta’sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo‘lgan qo‘zg‘alishni psixik jarayonga, ya’ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. ma’lumki bizni o‘rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko‘p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta’mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g‘adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalarning turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a’zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. tashqi olamdan bizni tanamizga milliard qo‘zg‘ovchilar hujum qiladi. bizning qorong‘i ichki dunyoimizda esa sirli miyamiz ishlaydi. bu fakt esa psixologiyaning yuqori ming yildan ortiq fundamental muammosini ko‘taradi. masalani echishda bundan yuz yil avval psixologiya fan sifatida rivojlandi: …

2 / 15

bois sezgilar materiyaning sezgi a'zolarimizga ta'siri natijasidir. sezgi axborotlarni qabul qilib, tanlab, to'plab, qayta ishlab miyaga yetkazib beradi. sezgi bilish jarayonlari ichida oddiy psixologik jarayon bo’lib, tashqi barcha narsa va hodisalarni aks ettiradi. tashqi olamdan kelayotgan qo’zg’atuvchilarning muayyan reseptorlarga bevosita ta’sir etish orqali ayrim belgi xususiyatlari va organizm ichki holatini aks ettiradi. ma’lumki, insondan sezishning dastlabki bosqichi hissiy bilishdan boshlanib, keyinchalik u mantiqiy bilishga o’tadi. sezgi ham oddiy psixologik jarayon bo’lgani bilan uning yuzaga kelishi o’z-o’zidan hosil bo’lmaydi. ular jumlasiga quyidagilar kiradi: sezuvchi apparat ya'ni analizatorning mavjud bo'lishi. masalan, havoning sovuqligini, temirning qattiqligini, qorning yumshoqligini va boshqalarni sezamiz. sezgi a'zolariga ta'sir o'tkazadigan narsa va hodisaning bo'lishi. ma’lumki, sezgilar faqatgina tashqi ta’sirlar natijasida hosil bo‘lmay, balki organizmning ichki holatida ham amalga oshiriladi. sezgi nerv tizimining u yoki bu qo‘zg‘atuvchidan ta’sirlanuvchi reaksiyalari tarzida hosil bo‘ladi va har qanday psixik hodisa kabi reflektorlik xususiyatiga egadir. sezgilarning nerv – fiziologik asosini qo‘zg‘atuvchining o‘ziga aynan …

3 / 15

nallarining qayta ishlanishi sodir bo‘ladigan qobiq osti va qobiq bo‘limlari. afferent va efferent nervlar analizatorning periferik bo‘limining markaziy analizator bilan bog‘laydigan yo‘llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar 1 2 3 rayhon raimqulova () - 3 eshitish baland musiqa sekin gapirmoq hid yoqimli ifor badboy hid ta’mi shirin olma achchiq qalampir teri sezgisi devor yuzasi gʻadir-gʻudur hajm katta uy kichik hovli jahon psixologiyasi fanining so‘nggi yutuqlari hamda atamalariga binoan sezgilar quyidagicha klassifikatsiya qilinadi. ushbu tasniflanishning dastlabki ko‘rinishi ingliz olimi ch.sherringtonga taalluqlidir. u retseptorning qaerda joylashganligiga qarab, sezgilarni uch turga bo‘ladi. 1. tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishgamoslashgan hamda retseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya’ni ekstroretseptiv sezgilar; 2. ichki tana a’zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda retseptorlari ichki tana a’zolarida, to‘qimalarda joylashgan sezgilar, ya’ni interoretseptiv sezgilar. 3. tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma’lumot (axborot, xabar) beruvchi muskullarda, bog‘lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan sezgilar, ya’ni proprioretseptiv …

4 / 15

seskantiruvchi ta’sirida sezuvchanlikning oshishi ham moslashish deb ataladi. moslashishning bu turi ijobiy moslashish hisoblanadi. bu turga, masalan, qorong‘ilik ta’sirida ko‘rish analizatori sezuvchanligining oshishida kuzatiladigan qorong‘ilikka moslashish kiradi. sezgilarning umumiy qonuniyatlari. sezgilarning tasnifi va bu boradagi tadqiqotlarni tahlil qilamiz. dastlabki mulohazalar interoretseptiv sezgilar u borasida rus psixologi a.r.luriya tadqiqot ishini olib borgan. uning fikricha, interoretseptiv sezgilar asl, tub, ma’nodagi sezgilar emas, balki emotsiyalar bilan sezgilar o‘rtasidagi oraliq sezgilar sifatida namoyon bo‘ladi. psixologiya fanida mazkur sezgilar to‘la o‘rganilmaganligi sababli uni “noma’lum hislar” deb atalgan. bu asosan ichki organlarning xastaliklarida vujudga keluvchi holatlarni diagnostika qilishda alohida ahamiyat kasb etadi. interoretseptiv sezgilarning fiziologik mexanizmlari intero-sepsiya bilan birgalikda k.m.bikov, v.n.chernigovkiylar tomonidan atroflicha o‘rganilgan. ularning fikriga ko‘ra, bu narsalarning barchasi shartli reflektor faoliyati mexanizmlaridan kelib chiqadi proprioretseptorlar harakatning afferent asosi ekanligini a.orbeli tomonidan, hayvonlarda p.k.anoxin, odamlarda esa n.a.bernshteynlar tomonidan o‘rganilgan. e’tiboringiz uchun rahmat! raimqulova rayhon mahmudova rushana rizayeva robiya

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi"

mavzu: sezgi mavzu: sezgi 2 sezgilarning nerv-fiziolagik asoslari. 3 sezgilaning tasnifi va turlari. 1 sezgilar haqida umumiy tushuncha. reja: 4 sezgilarning umumiy qonuniyatlari. tayanch tushunchalar: sezgi atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a’zolarimizga bevosita ta’sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishi. analizator tashqi va ichki muhitdan keladigan ta’sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo‘lgan qo‘zg‘alishni psixik jarayonga, ya’ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. ma’lumki bizni o‘rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko‘p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta’mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g‘adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa ...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "sezgi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi PPTX 15 pages Free download Telegram