mantiq ilmi

PPTX 15 pages 1.7 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint mantiq. reja: mantiq ilmining predmeti. mantiqning asosiy qonunlari. isbot va raddiya, ularning asosiy qoidalari. sofizm va paralogizm. gipoteza va nazariya. tayanch tushunchalar : mantiq, logika, formal logika, matematik logika, tafakkur shakllari, mantiq qonunlari, ayniyat qonuni, nozidlik qonuni, istisno qonuni, etarli asos qonuni, tushuncha hukm, xulosa, argumentlash, dalillash, isbot, raddiya, paradoks, demonstratsiya, asos, tezis, antitezis, sofizm, paralogizm, muammo, savol, faraz, gipoteza, nazariya. mantiq atamasi arab tilidan kirib kelgan so'z bo'lib, logika atamasiga ekvivalent hisoblanadi logika termini grekcha logos so'zidan olingan bo'lib, ”so'z”, “aql”, “fikr”, “qonuniyat” ma'nolarini ifodalaydi. mantiq fani tafakkur shakllari va qonunlari haqidagi fandir. logika fanining asoschisi yunon faylasufi aristoteldir. aristotel birinchi bo'lib, mantiq ilmi o'rganadigan masalalar doirasini aniqlab berdi. aristotelning «kategoriyalar», «talqin haqida», «birinchi analitika», «ikkinchi analitika», «sofistik raddiyalar haqida», «topika» nomli asarlari bevosita mantiq masalalariga bag'ishlangan. aristotel mantiqni ma'lum bilimlardan noma'lum bilimlarni aniqlovchi, chin fikrni xato fikrdan ajratuvchi fan sifatida ta'riflaydi. mantiqning vazifasi chin fikrni, haqiqatni …

2 / 15

sa chiqarish ikki va undan ortiq mantiqiy bog'langan hukmlardan yangi bilimlarni keltirib chiqarishdan iborat mantiqiy amaldir. hukm (mulohaza) biron belgi, xossa, xususiyatning narsa va hodisaga tegishli ekanligini tasdiqlab yoki inkor qilib aytilgan fikrdir mantiq ilmini o'rganish zarurati: mantiq ilmi qadimgi fanlardan biri bo'lib, asrlar davomida g'arb va sharqning ta'lim tizimida o'rganilishi zarur bo'lgan fanlardan biri bo'lib kelgan. mehnatda, turmushda, o'qishda, ilmiy ishlarda, hamisha hamma erda to'g'ri, aniq fikr yuritish lozim. agar biror kishi noaniq, chalkash fikr yuritsa “uning gapida mantiq yo'q” deymiz. bizni to'g'ri fikrlashga o'rgatadigan fan mantiqdir. mantiq ilmini o'rganish insonga olamni bilish, bilimlarini ko'paytirish, atrofdagi odamlar bilan muloqotni to'g'ri tashkil qilish uchun xizmat qiladi. mantiq ilmi fikrlash madaniyatini o'stiradi, fikrni to'g'ri qurish malakasini rivojlantiradi, suhbatdoshning mulohazalaridagi xatolarni ochib tashlashga yordam beradi. mantiq ilmi hamma vaqt umuman barcha bilimlarni, shu jumladan falsafiy bilimlarni o'rganishning ham zaruriy sharti hisoblangan. buyuk faylasuf abu nasr forobiyning mantiq haqidagi fikrlari: “falsafani o'rganishdan oldin …

3 / 15

erini tuzatish kerak bo'lgan. zeroki, bu bilan mubohasalarda so'zlardan tuzilgan sillogizmlarning kishini adashtiruvchi yolg'oni ham, haqiqatni ochuvchi rosti ham ayon qilingan. inson shu mezonni topdi. uni mantiq deyiladi.” mantiq ilmining turli rivojlanish bosqichlarida uning vazifalari haqidagi tasavvurlar o'zgarib borgan. masalan, antik davrda mantiqqa “organon” ya'ni bilimlarni asoslash quroli deb qaralgan. o'rta asrlar yaqin va o'rta sharq mantiqshunoslari esa uni “chin fikrni yolg'ondan ajratib ko'rsatuvchi torozu” deb bilganlar. abu homid g'azzoliyning mantiqqa bag'ishlangan asarini “al-qustas al-mustaqim” ya'ni “to'g'ri tarozu” deb nomlanishi fikrimizni tasdiqlaydi. o'rta asrlar evropa mantiqshunoslari uni “kashfiyotlar qilish usuli” sifatida talqin qilganlar. nemis faylasufi i.kant esa mantiqni “kanon”, ya'ni fanlarni o'rganish qonunlarini beruvchi fan deb ta'riflagan. mantiq ilmining fanlar tizimidagi o'rni va unda o'rganadigan masalalar doirasidan kelib chiqib, uni “propedevtika”, ya'ni boshqa fanlarni o'rganishga tayyorlovchi fan deb ham atash mumkin. hozirgi paytda mantiq ilmining formal mantiq, dialektik mantiq va matematik mantiq kabi yo'nalishlarini farq qilish mumkin formal mantiq to'g'ri …

4 / 15

tlari o'rtasidagi ichki, muhim, zaruriy aloqadorlikni ifodalaydi. formal mantiq qonunlari faqat tafakkurdagina amal qiladi. formal mantiq qonunlari (yoki tafakkur qonunlari) deyilganda fikrlashga xos muhim, zururiy bog'lanishlar tushuniladi. tafakkur qonunlari ob'ektiv voqelikning inson miyasida uzoq vaqt davomida aks etishi natijasida vujudga kelgan va shakllangan. bu qonunlar fikrlashning to'g'ri amalga oshishini ta'minlab turadi. ular tafakkur shakllari bo'lgan tushunchalar, hukmlar hamda xulosa chiqarishning shakllanishi va o'zaro aloqalarini ifodalaydi. mantiqning asosiy qonunlari ayniyat qonuni bu qonunga ko'ra bir muhokama doirasida ishlatiladigan har bir tushuncha, termin bir ma'noda, ya'ni o'z ma'nosida ishlatilishi shart. agar fikrlar bir hil xajmga ega bo'lsa, aytilgan fikrlar xajm jihatdan o'zgarmay qolsa, aynan fikrlardir. ayniyat qonuni “a – a dir” (a=a) formulasiga asoslanadi. masalan, “falsafiy qonunlar” va “tabiat, jamiyat va inson tafakkurining eng umumiy qonunlari” tushunchalari bir-biriga teng, aynandir. ziddiyat qonuni ayni bir narsa yoki hodisa haqida bildirilgan ikki qarama-qarshi fikr ayni bir vaqtning o'zida ayni bir nisbatda to'g'ri bo'la olmaydi. …

5 / 15

n. chunki dori shirin ham, achchiq ham bo'lmasligi, balki bemaza yoki nordon bo'lishi mumkin. e'tibor uchun rahmat! thank you and all the best image9.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.wmf image15.jpg image3.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiq ilmi"

prezentatsiya powerpoint mantiq. reja: mantiq ilmining predmeti. mantiqning asosiy qonunlari. isbot va raddiya, ularning asosiy qoidalari. sofizm va paralogizm. gipoteza va nazariya. tayanch tushunchalar : mantiq, logika, formal logika, matematik logika, tafakkur shakllari, mantiq qonunlari, ayniyat qonuni, nozidlik qonuni, istisno qonuni, etarli asos qonuni, tushuncha hukm, xulosa, argumentlash, dalillash, isbot, raddiya, paradoks, demonstratsiya, asos, tezis, antitezis, sofizm, paralogizm, muammo, savol, faraz, gipoteza, nazariya. mantiq atamasi arab tilidan kirib kelgan so'z bo'lib, logika atamasiga ekvivalent hisoblanadi logika termini grekcha logos so'zidan olingan bo'lib, ”so'z”, “aql”, “fikr”, “qonuniyat” ma'nolarini ifodalaydi. mantiq fani tafakkur shakllari va qonunlari haqidagi f...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "mantiq ilmi", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiq ilmi PPTX 15 pages Free download Telegram