metall foydali qazilmalar

DOC 419.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403768532_46555.doc metall foydali qazilmalar reja: 1. qora metallar 2. temir konlari 3. sanoat tiplari 4. surenota ma’danli maydoni 5. sanoat tiplari hozirgi vaqtda foydali qazilma konlaridan 70 dan ortiq metallar ajratib olinib, iqtisodiyotning turli sohalarida ishlatilmoqda. metallarni eritib qayta ishlovchi sohalar qora va rangli metallurgiya hisoblanadi. qora metallurgiya asosiy qora metallaremir,marganets, xrom ma’danlarini qayta ishlaydi.rangli metallurgiyada asosiy rangli metallardan (mis, rux, qo‘rg‘oshin, aluminiy, qalay, surma, vismut, simob) tashqari asl, kamyob,tarqoq va turli qotishmalari uchun maxsus metallar eritib olinadi. metall ma’danlar monometalli (temirli, xromli, oltinli), metallic (qo‘rg‘oshin-rux, mis-molibden, surma-simob) va polimetalli bo‘lishi mumkin. ko‘pchilik metall konlarida kamyob va tarqoq elementlar uchrashi xos bo‘lib, ularni ajratib olish qazib olinayotgan xomashyoning qimmatini oshiradi. qora metallar temir konlari. sof temir – kulrang oqish rangdagi yaxshi cho‘ziluvchan, elektr toki va issiqlikni yaxshi o‘tkazadigan metall. temirning klarki 4,65, erish harorati 1534 °с, qaynash harorati 3200 °с, solishtirma og‘irligi 7,88. qazib olinadigan temirning 90 % cho‘yan ishlab …

t deb baholanadi. bir yilda dunyoda 1mlrd 320 mln t temir eritib olinadi. temir qazib olish bo‘yicha braziliya birinchi o‘rinda turadi (300 mln t). temir 450 ga yaqin mineral hosil qiladi; ammo sanoat ahamiyatiga ega bo‘lgani 10–12 ta (4-rasm): magnetit gematit siderit fe3o4-72,4 % fe fe2o3-70 % fe feco3-48,3 % gidrogotit (limonit) hfeo2-62,9 % fe gyotit feo2 · h2o – 52,0-62,9 % fe magnomagnetit (mg, fe)o· fe2o324-38 % ·fe. temir ma’danlari ularning tarkibidagi metallning miqdoriga qarab boy, o‘rta va kambag‘al turlariga ajratiladi. tarkibida temir 50 %dan ko‘p bo‘lgan ma’danlar boy, 40–50 % bo‘lsa o‘rta, 25–40 % temir bo‘lganlari kambag‘al, 17–19 % temir bo‘lganlari juda kambag‘al hisoblanadi. dunyo bo‘yicha qazib olinadigan temirning 68 %ga yaqini boy ma’danlarga, 20 %ga yaqini o‘rta ma’danlarga, qolgani esa kambag‘al va juda kambag‘al ma’danlarga to‘g‘ri keladi. 4-rasm. temirning asosiy minerallari. sanoat tiplari. temir konlari barcha genetik tiplarda uchraydi. biroq, bulardan cho‘kindi, vulkanogen-cho‘kindi, kontakt-metasomatik va metamorflashgan konlar …

moyonlari mavjud bo‘lib, qadim-qadimda bu yerlarda temir eritib olingani arxeologlar tomonidan aniqlangan. bunday joylarga shimoliy nurota, boysun tog‘lari, chotqol-qurama regioni kiradi. hozirgi paytga qadar mufassal o‘rganilib razvedka qilingan obyekt surenota ma’danli maydoni sanaladi. surenota ma’danli maydoni. bu maydon surenota tog‘ cho‘qqisida joylashgan bo‘lib, ma’muriy jihatdan toshkent viloyati bo‘stonliq va parkent tumanlari chegarasida joylashgan. ma’danga yaqin aholi punktlari – parkent shahri (7–8 km) va kumushkon posyolkasi. maydonda temir ma’danini qadimda qazib olinganligini bildiruvchi karyer ko‘rinishidagi eski lo‘mlar uchraydi. 1959–62-yillarda olib borilgan geologiya-qidiruv ishlari natijasida maydonda g‘arbiy, sharqiy, qo‘tirbuloq, dalniy, to‘rtqora, oqberdi, laylakxona va surenota uchastkalari aniqlanib o‘rganilgan. surenota ma’danli maydonidagi temir ma’danining bashoratli resursi 90 mln t, bor elementi ma’dani resursi 0,5 mln t, magniy elementi ma’dani resursi esa 35–50 mln t deb hisoblangan. ma’danda temir ma’danlashishi uch tipga ajratiladi: 1) gematit-limonitli. bu tipga ma’dandagi qo‘tirbuloq va pochasyorbuloq ma’dan namoyonlari kiradi. 2) skarn-magnetitli. bu tipga zapadno‘y, vostochno‘y, laylakxona va surenota uchastkalari …

mis – 0,1 %, kobalt – 0,002 foiz, vismut – 0,005 %. uchastkaning bashoratlangan resursi – 15 mln t temir ma’dani. marganets konlari sof marganets – oqish kulrang kumushsimon metalldir. marganets temir va misga nisbatan qattiqroq, lekin mo‘rt. marganetsning klarki 0,1, erish harorati 1244 °с, qaynash harorati 2027 °с, solishtirma og‘irligi 7,4. qazib olinadigan marganetsning 95 %dan ortiqrog‘i metallurgiyada maxsus po‘latlar tayyorlashda qo‘llaniladi. qolgan qismi esa elektr batareyalar ishlab chiqarishda, kimyo sanoatida, shisha ishlab chiqarishda, payvandlash elektrodlari ishlab chiqarishda qo‘llaniladi (6-rasm). marganetsning dunyo bo‘yicha tabiiy zaxirasi 2005 yil ma’lumoti bo‘yicha 5,2 mlrd t, shu jumladan, 4 mlrd t jarda to‘plangan. bir yilda dunyo bo‘yicha 9 mln 790 ming t marganets ma’dani qazib olinadi. shundan 2 mln 200 ming tonnasini jar ishlab chiqaradi. hamdo‘stlik mamalakatlaridan ukraina yiliga 720 mln t qazib oladi.marganets 100 ga yaqin mineral tarkibiga kiradi, biroq ulardan ozchiligi sanoat ahamiyatiga ega hisoblanadi: pirolyuzit manganit psilomelanm braunit rodoxrozit mno-69,5 …

toifasi bo‘yicha zaxirasi 174 m chuqurlikkacha hisoblangan bo‘lib, 1 mln 691 ming t ni tashkil etadi. marganetsning o‘rtacha miqdori 15,67 %. marganetsning ma’danlashishi quyi silurning asosan kremniyli va ohakli slanetslari bilan genetik bog‘langan. mahsuldor gorizont subkenglik yo‘nalishida 8 km masofaga cho‘zilgan bo‘lib, qalinligi 100–300 m, yotish burchagi 50–80°. ma’dan tanalari shakli linza va qatlam ko‘rinishida bo‘lib, yondosh jinslar bilan mos holda yotadi. marganetsning asosiy ma’dan hosil qiluvchi minerallari: pirolyuzit, psilomelan, braunit, gausmanit, vernadit kompleksidan iborat(5-rasm). 5-rasm. marganetsning asosiy minerallari. 6-rasm. marganetsning ishlatilishi. 1-traktor zanjirlari. 2-mineral o‘g‘it. 3-aviatsiya. 4-kimyo sanoati. 5-tegirmon va maydalash. 6-elektrotexnika. 7-metallurgiya. 8-temir yo‘l. xrom konlari sof xrom kumushsimon oq rangdagi yaltiroq, oddiy sharoitda deyarli o‘zgarmaydigan metalldir. uning klarki 0,008, erish harorati 1890 °с, qaynash harorati 2327 °с, solishtirma og‘irligi 7,2. ishlab chiqariladigan xromning 50 %ga yaqini metallurgiyada zanglamaydigan, kislotalar va issiqlikka chidamli bo‘lgan maxsus po‘latlar ishlab chiqarish uchun, 40 %ga yaqini issiqqa chidamli materiallar (2100 °с gacha) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "metall foydali qazilmalar"

1403768532_46555.doc metall foydali qazilmalar reja: 1. qora metallar 2. temir konlari 3. sanoat tiplari 4. surenota ma’danli maydoni 5. sanoat tiplari hozirgi vaqtda foydali qazilma konlaridan 70 dan ortiq metallar ajratib olinib, iqtisodiyotning turli sohalarida ishlatilmoqda. metallarni eritib qayta ishlovchi sohalar qora va rangli metallurgiya hisoblanadi. qora metallurgiya asosiy qora metallaremir,marganets, xrom ma’danlarini qayta ishlaydi.rangli metallurgiyada asosiy rangli metallardan (mis, rux, qo‘rg‘oshin, aluminiy, qalay, surma, vismut, simob) tashqari asl, kamyob,tarqoq va turli qotishmalari uchun maxsus metallar eritib olinadi. metall ma’danlar monometalli (temirli, xromli, oltinli), metallic (qo‘rg‘oshin-rux, mis-molibden, surma-simob) va polimetalli bo‘lishi mumkin. ko‘pchil...

DOC format, 419.0 KB. To download "metall foydali qazilmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: metall foydali qazilmalar DOC Free download Telegram