ovozchiqarish mexanizmi

PPTX 15 pages 1.4 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

zarmed universiteti davolash ishi fakulteti mustaqil ish fan:odam anatomiyasi guruh:114 bajardi:gulyammuxammedova zuxrobonu tekshirdi:ergasheva maftuna ozodovna mavzu: ovoz chiqarish mexanizmi reja: ovoz hosil qilish jarayonining anatomik asoslari. ovoz hosil bo’lishida ishtirok etadigan a’zolar. ovoz buzilishlari va uning sabablari. ovoz chiqarish bilan bog’liq kasalliklar. foydalanilgan adabiyotlar. inson ovozi akustik fenomen va anatomo-fiziologik faoliyat mahsuli sanaladi, shu bilan birgalikda u ijtimoiy ahamiyatga ega ekanligi uchun ham o‘ziga xos hodisa hisoblanadi. ovoz nafas, endokrin va nerv-mushak tizimlarining o‘zaro munosabatlari natijasida kelib chiqadi va ovozning akustik parametrlaridagi o‘zgarishlar yuqoridagi tizimlarning patologik holatidan darak beradi. ushbu holatlarning uyg‘unligi ovozni identifikatsiya va diagnostika jarayonlarining o‘ziga xos obyekti sifatida ko‘rib chiqishga imkon beradi. ovoz hattoki uning egasini ko‘rmasdan turib ham shaxsning tana tuzilishi, jinsi, yoshi, jismoniy va emotsional holati, ijtimoiy hamda etnik kelib chiqishi haqida tahmin qilish imkonini beradi. ovozning turli shakllaridan turli vaziyatlarda foydalanilishini nazarda tutgan holda uning moddiy asosi o‘zining tuzilishiga ko‘ra o‘ta murakkab bo‘lgan va …

2 / 15

aqonli ovoz faoliyati organizmdagi gazlar almashinuvi mobaynida hosil bo‘luvchi moddalarni nafas orqali chiqarish paytida yuzaga kelishini tasdiqlaydi. aynan nafas chiqarish jarayoni ovozning tovush to‘lqini sifatida eshitish analizatoriga yetib borishiga imkon beruvchi energetik bazani tashkil etadi. ovoz apparati respirator tizimning bir qismi hisoblanadi va uning faoliyati me’yorda ham, patologiyada ham umumiy qonuniyatlarga bo‘ysunadi. shu bilan birgalikda u markaziy va periferik nerv tizimi tomonidan bevosita boshqariladi. ovoz apparatining a’zolari turli to‘qimalar – suyaklar, tog‘aylar, ko‘krak qafasi paylari, nafas yo‘llarining shilliq qavatlari, silliq va ko‘ndalang mushaklar, harakatlantiruvchi va sezuvchi nerv tolalari tizimidan tashkil topgan. ovoz apparati fonator mexanizmning faoliyati markaziy nerv tizimining turli qismlariga tatbiq etuvchi shartli-reflektor harakat funksiyasining qonuniyatlariga bo‘ysunadi.fonatsiya murakkab psixofiziologik jarayon bo‘lib, ikkita asosiy funksional qism – ovoz hosil qilish va ovozni nazorat qilish jarayonlaridan iborat sanaladi. ovoz hosil qilish – fonatsiyaning tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib, uning natijasida asosiy maqsadga erishiladi, ya’ni hiqildoqda ovoz hosil qilinadi.ovozni nazorat qilish – fonatsiyaning …

3 / 15

ba’zi turdagi tovush to‘lqinlarini kuchaytiradi, ayrimlarini esa so‘ndiradi. hiqildoq ovozning bevosita manbai sanaladi. undagi ovoz boylamlari (tebranuvchi torlar) tuzilishiga ko‘ra o‘ziga xos hisoblanadi.zamonaviy tadqiqotlarning aniqlashicha, ovoz mushaklari bir paytning o‘zida uch xil proyeksiyada harakatlana oladigan inson organizmidagi yagona mushak turi hisoblanadi. bunga uning cho‘zilgan spiral ko‘rinishida joylashgan va o‘rim hosil qilgan nozik tolalari imkon beradi. shu sababli ovoz mushaklari bir paytning o‘zida ham butunligicha, ham qisman tarzda soniyasiga 50 martadan 1500 martagacha tebrana oladi. ovoz boylamlari ovoz hosil qilishdan avval birikadi va taranglashadi. chiqarilayotgan nafas pastki tomondan ovoz boylamlariga bosim beradi va cho‘ziluvchan ovoz boylamlari ushbu bosim asosida tebranadi hamda hiqildoqdagi havoni harakatga keltiradi. hiqildoqning barcha mushaklari ovoz hosil qilishda ishtirok etadi; bunda ular o‘z vazifasidan kelib chiqqan holda turli darajada qisqaradi. kalla-bosh miya nervlarining (kbmn) x jufti – adashgan nervning harakatlantiruvchi tolalariga kelayotgan impulslar ushbu mushaklarning qisqarishini ta’minlaydi. fonatsiya paytida ovoz boylamlarining qisqarishi, bo‘g‘im xaltachalarining taranglashishi va hiqildoq tog‘aylarining …

4 / 15

ona tili uchun xos bo‘lgan akustik xususiyatlardan tashqari ayni bir insongagina xos bo‘lgan individual xususiyatlarga ham ega bo‘lgan fonemalar shakllanadi.nafas tizimi a’zolarining tuzilishidagi o‘ziga xos xususiyatlardan tashqari eshitish qobiliyati, og‘iz bo‘shlig‘ining tuzilishi va tanglay-halqum sohasining holati singari mezonlar ham ovozning akustik parametrlariga katta ta’sir ko‘rsatadi. ma’lumki, fonatsion nafasni shakllantirmay turib ovoz sifatini yaxshilashning deyarli iloji yo‘q. ekspirator mushaklar faoliyatini yaxshilash va havo oqimini ratsional tarzda sarflash hisobiga ovoz boylamlari ostidagi bosim zaxirasidan foydalanish ovoz kuchini 30 – 80 db (detsibell) gacha oshirish imkonini beradi. nafas chiqarish va ovoz boylamlarining birikish vaqti bir-biriga qay darajada mos kelishiga bog‘liq tarzda tovushni turlicha yetkazib berish usullari – ovoz zarbasi (ovoz atakasi) farqlanadi. ovoz atakasining uchta turi mavjud: qattiq, nafasli, yumshoq. qattiq ataka (zarba)da avvaliga ovoz boylamlari birikadi, keyin esa nafas chiqarish jarayoni amalga oshiriladi. nafasli zarbada avvaliga yengil nafas chiqariladi, keyin esa ovoz boylamlari birikadi va tebrana boshlaydi. yumshoq atakada nafas chiqarish jarayoni …

5 / 15

iyatga ega. me’yorda hiqildoq harakatchan bo‘lib, talaffuz qilinayotgan tovushning balandligidan kelib chiqqan holda yuqori yoki quyi o‘rinni egallaydi. baland tovushni talaffuz qilganimizda hiqildoq ko‘tariladi va ovoz teshigi hamda rezonatorlar o‘rtasidagi masofani kamaytiradi, past tovushni talaffuz qilganimizda esa hiqildoq pastga tushadi va hiqildoq hamda ko‘krak qafasi rezonatsiyasini kuchaytiradi. shunday qilib, ovoz apparati normal faoliyat yuritishi uchun quyidagilar muhim ahamiyatga ega hisoblanadi: kuchli, davomli, ratsional fonatsion nafas chiqarish; hiqildoqni tutib turuvchi mushaklar va ovoz mushaklari tonusining yetarlicha ekanligi; rezonator bo‘shliqlaridagi shilliq qavatlarning sog‘lom ekanligi. ovoz hiqildoqda hosil boʻladi: oʻpkadan chiqayotgan havo oqimi, bir-biriga tegib turgan ovoz boylamlari oraligʻidan oʻtib uni tebratadi, natijada nozikkina ovoz hosil boʻladi, soʻngra buni yuqori rezonatorlar (ogʻiz boʻshligʻi, halqum, burun va yondosh boʻshliqlari) kuchay-tirib berib, ovoz oʻziga xos ohang (tembr) oladi. oʻpkadan chiqayotgan havo oqimining kuchiga, jips turgan ovoz boylamlarining koʻrsatayotgan qarshiligi va ularning tebranish amplitudasiga qarab, ovoz kuchli yoki kuchsiz, shuningdek, tebranishining uzunligi va chas-totasiga qarab baland …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovozchiqarish mexanizmi"

zarmed universiteti davolash ishi fakulteti mustaqil ish fan:odam anatomiyasi guruh:114 bajardi:gulyammuxammedova zuxrobonu tekshirdi:ergasheva maftuna ozodovna mavzu: ovoz chiqarish mexanizmi reja: ovoz hosil qilish jarayonining anatomik asoslari. ovoz hosil bo’lishida ishtirok etadigan a’zolar. ovoz buzilishlari va uning sabablari. ovoz chiqarish bilan bog’liq kasalliklar. foydalanilgan adabiyotlar. inson ovozi akustik fenomen va anatomo-fiziologik faoliyat mahsuli sanaladi, shu bilan birgalikda u ijtimoiy ahamiyatga ega ekanligi uchun ham o‘ziga xos hodisa hisoblanadi. ovoz nafas, endokrin va nerv-mushak tizimlarining o‘zaro munosabatlari natijasida kelib chiqadi va ovozning akustik parametrlaridagi o‘zgarishlar yuqoridagi tizimlarning patologik holatidan darak beradi. ushbu holatlarnin...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "ovozchiqarish mexanizmi", click the Telegram button on the left.

Tags: ovozchiqarish mexanizmi PPTX 15 pages Free download Telegram