lipidlarning almashinuvi biokimyosi

PPT 98 pages 36.6 MB Free download

98 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.6 MB

File type PPT

Pages 98

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 98

yog'larning hazmlanishi tibbiy va biologik kimyo kafedrasi fan. biologik kimyo fakultet: davolash 2 kurs mavzu. lipidlarning almashinuvi biokimyosi. ma'ruzachi: katta o'qituvchi, a.a.omonov ko'rib chiqiladigan savollar. 1. yog'larning xazimlanishi. 2. lipidlar transporti. 3. yog' to'qimasida yog'larning to'planishi va safarbarlanishi. 4. yog' kislotalarning almashinuvi: sintezi va parchalanishi. lipidlar. lipidlar – suvda erimaydigan, ammo organik erituvchilarda eruvchan, gidrofob, kimyoviy tuzilishi jihatidan xilma-xil bo'lgan birikmalardir. lipidlar xloroformda, benzolda yoki efir petrolaynda, ularning ba'zi-bir qisim materallari eruvchan xolatga o'tadi. organizimda eng ko'p uchraydigan lipid – neytral yog'lar bo'lib, ular asosan glitserin va yog' kislotalaridan tarkib topgan. lipidlar tasnifi lipidlar tasnifiga ko'ra oddiy va murakkab lipidlarga bo'linadi. oddiy lipidlar:- yog' kislotalar, neytral yog'lar, mumlar. -yog' kislotalarga: to'yingan, to'yinmagan, ko'p to'yinmagan, kiradi. to'yingan: moy (s4), kapron (s6), kapril (s8), kaprin (s10) , laurin (s12), miristin (s14), palmitin (s16), stearin (s18), araxinat (s20), begin (s22) va lignoserin (s24) kislotalar kiradi. to'yinmagan: kroton (s4), palmitoolein (s16), olein (s18), erukon …

2 / 98

lipidlarning eng katta sinfi, ular amfifillik xususiyatini berib, fosfor kislota nomini oladi. turiga ko'ra fosfolipidlar bir-necha guruhga bo'linadi. - fosfoglitseridlar (gletserofosfolipidlar): fosfotidilxolin (letsitin), fosfotidiletanolamin (kefalin), fosfotidilserin, plazmagan (fosfotidalxolin), kordiolipin. sfingolipidlar: sfingomiolinlar, glikolipidlar: tserebrozidlar, gangliozidlar, sulfatidlar, tserebrozidsulfatidlar. steroidlar: stirinlar (zostrinlar va fitostrinlar), stridlar, xlesterin (xolesterol). lipidlar organizmda muhim vazifalarni bajaradi: biomembranalarning asosiy tarkibiy qismini tashkil etadi; biologik membranalar o'tkazuvchanligini ta'minlaydi; nerv impulslarini o'tkazishda ishtirok etadi; xujayralararo kontaktni ta'minlashda ishtirok etadi; organizmda energetik zahira vazifasini o'taydi; ximoya vazifasini bajaradi (termoregulyatsiya). organizmda yog'da eruvchi a, d, k, e vitaminlarni o'zlashtirilishini ta'minlaydi. lipidlar organizmda joylashishi xususiyatiga qarab 2 turga bo'linadi: protoplazmatik lipidlar-bu lipidlar asosan murakkab lipidlardan iborat bo'lib, xujayra membranasining tarkibiy qismiga kiradi, ularning xususiyati fiziologik xollarda o'zgarmas bo'ladi. zaxira lipidlar-bu lipidlar adepotsit xujayra-larda zaxira hisobida to'plangan lipidlardir. bular asosan boshqa yuqori birikmali organik moddalardan (masalan, uglevodlardan) yog'larga aylanganlardir. xususiyatiga ko'ra ular o'zgaruvchan bo'ladi. yog'larning xazimlanishi yog'lar hazm bo'lishi og'iz bo'shlig'ida ro'y bermaydi. luqma …

3 / 98

girlanadi. yog'li ovqat ist'emol qilgandan so'ng o't pufagi qisqaradi va safro 12-barmoqli ichakga quyiladi. o't kislotalar detergentlar kabi ta'sir etadi va suv-yog' fazasining sirt tarangligini pasaytiradi. natijada katta yog' tomchilari mayda pufakchalarni xosil qiladi, ya'ni yog'lar emulgirlanadi. buning natijasida ularning sirt taranglik yuzasi ortadi va pankreatik lipazaning ta'siri osonlashadi. yog'larning emulgi-rlanishiga ichak perestaltikasi xam ijobiy ta'sir etadi. o't qopini qisqarishi va oshqozon osti bezini faollanishi maxalliy gormon – xoletsistokinin (pankreozimin) ta'sirida kuzatiladi, sekretin gormoni esa bikarbonatlar sekretsiyasini kuchaytiradi. pankreatik lipazaning optimal rn ~ 8 atrofida. bu kislotali muxitni bikarbonatlar ta'sirida neytrallanishi xisobiga kechadi: n+ + nso3 → n2s03 → n20 + s02 xosil bo'lgan so2 ingichka ichakdagi moddalarni yaxshi aralashishini ta'minlaydi. pankreatik lipaza ingichka ichak bo'shlig'iga nofaol kolipaza bilan birgalikda ajraladi va tripsin ta'sirida faollashadi. u o'zining gidrofob domeni xisobiga emulgirlangan yog'lar bilan bog'lanadi, gidrofil domeni esa pankreatik lipazaning konformatsiyasini shakllantiradi va fermentning faol markazini maksimal darajada emulgirlangan yog'ning yuzasiga …

4 / 98

adan toq va juft o't kislotalar hosil bo'ladi va yog'lar xazim bo'lishida muxim o'rinni tutadi. toq o't kislotalarga kiradi: - xolat kislota (3,7,12 trioksixolan kislotasi) - dezoksixolat kislota (3,12 dioksixolan kislotasi) xenodezoksixolat kislota (3,7 dioksixolan kislotasi) liptoxolevaya (3α-oksixolan kislota) xenodezoksixolat kislotasining izomerlari bo'lgan alloxolat va urodezoksixolat kislota juft o't kislotalari. glikoxolat kislota glikodezoksixolat kislota glikoxenodezoksixolat kislota taurixolat kislota tauridezoksixolat kislota taurixnnodezoksixolat kislota o't kislotalarni organizimda va yog'lar xazimlanishidagi vazifasi yog'larning sirt tarangaligini oshiradi va yog'dan yog' tomchilari hosil bo'lishida emulgator vazifasini bajaradi. pankreatik lipaza o'zi faol bo'lmaydi, jigarda xolestirindan xosil bo'lgan o't kislota o't yo'li orqali 12-barmoqli ichakka quyiladi va lipaza fermentini faollashtiradi. o't kislota yog' kislota va monoglitserid bilan mitsellalar kompleksi hosil qilib ularning so'rilishiga imkoniyat yaratadi. o't kislotalari yog'larning parchalanishi ichak devorida yog'larning so'rilishi. yog'lar so'rilishi ichak devorida ro'y beradi. yog'larning gidrolizlangan maxsulotlari — uzun zanjirli yog' kislotalar, 2-monoatsilglitserollar, xolesterol va o't kislotalar ichak bo'shlig'ida aralash mitsellalar xosil …

5 / 98

lotalarga aylanadi va o't pufagiga va ichakka tushi yog'larni emulgirlanishida qatnashadi. o't kislotalarning bunday aylanishi «enterogepatik tsirkulyatsiya» deb nomlanadi o't kislotalarning xar bir molekulasi bir sutkada 5— 8 tsiklda qatnashadi, taxminan 5% o't kislotalar najas bilan ekskretsiyalanadi. ichak devorida yog'larning resintezi. ichak devor xujayralarida triglitseridlarning resintez (qayta sintezlanish) mexanizmi kuyidagicha bo'lib o'tadi: yog' kislotalardan faol shakildagi atsil-koa hosil bo'ladi: shundan so'ng monoglitseridlarda ketma-ketlik bilan atsillinish reaktsiyalari bo'lib o'tadi, monoglitseridlar atsillinishi natijasida di-, va triglitseridlarni xhosil qiladi monoglitserid+r-so –s-koa diglitserid +hs-koa diglitserid +r1 -so –s-koa triglitserid+hs-koa r-cooh + atf +hs-koa →r-cos-koa + amf +n4r2o7. glitserin + atf → glitserol-3-fosfat +adf. glitserol-3-fosfat +2 r-cos-koa→ fosfatid kislota+2hs-koa . fosfatid kislota → diglitserid +fn diglitserid + r-cos-koa → triglitserid + hs-koa xilomikronlar hosil bo'lishi va lipidlarni qonda tashilishi. lipoproteinlar tuzilishi, funktsiyasi. lipoproteinlipazaning ahamiyati qayta sintezlangan triglitseridlar, fosfolipidlar, xolesterin, yog'da eruvchi vitaminlar va oqsil bilan birga xilomikron hosil qiladi. xilomikronlarning zichligi juda past (ρ 0,95 …

Want to read more?

Download all 98 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lipidlarning almashinuvi biokimyosi"

yog'larning hazmlanishi tibbiy va biologik kimyo kafedrasi fan. biologik kimyo fakultet: davolash 2 kurs mavzu. lipidlarning almashinuvi biokimyosi. ma'ruzachi: katta o'qituvchi, a.a.omonov ko'rib chiqiladigan savollar. 1. yog'larning xazimlanishi. 2. lipidlar transporti. 3. yog' to'qimasida yog'larning to'planishi va safarbarlanishi. 4. yog' kislotalarning almashinuvi: sintezi va parchalanishi. lipidlar. lipidlar – suvda erimaydigan, ammo organik erituvchilarda eruvchan, gidrofob, kimyoviy tuzilishi jihatidan xilma-xil bo'lgan birikmalardir. lipidlar xloroformda, benzolda yoki efir petrolaynda, ularning ba'zi-bir qisim materallari eruvchan xolatga o'tadi. organizimda eng ko'p uchraydigan lipid – neytral yog'lar bo'lib, ular asosan glitserin va yog' kislotalaridan tarkib topgan. lipidlar t...

This file contains 98 pages in PPT format (36.6 MB). To download "lipidlarning almashinuvi biokimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: lipidlarning almashinuvi biokim… PPT 98 pages Free download Telegram