somatovistseral sezgi fiziologiyasi

PPT 45 pages 2.1 MB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPT

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

powerpoint presentation mavzu: somatovitseral sezgi fiziologiyasi ma'ruzachi: xudjanova muattar absalamovna mavzu: somatovistseral sezgi fiziologiyasi ma'ruzachi: xudjanova muattar absalamovna analizatorlar klassifikatsiyasi: 1. tashqi analizatorlar (ko'rish, eshitish, hid va ta'm sezish, taktil, harorat); 2. ichki (vistseral) analizatorlar; 3. tana holati analizatorlari – vestibulyar va harakat (kinestetik); 4. og'riq analizatori. sensor sistemalarning bo'limlari periferik – retseptorlar o'tkazuvchi, afferentlar markaziy – po'stloq qism. analizatorlarning asosiy vazifalari. 1.sezish (retseptorda) 2.farqlash, ajratish (retseptorda) 3.o'tkazish va o'zgartirish (xamma qismida) 4.kodlashtirish (xamma qismida) 5.detektorlash ( po'stloqda) 6.idrok etish (po'stloqda) sensor sistemalar tuzilishining asosiy printsiplari ko'p qatlamlik ko'p kanallik “sensor voronkalarni” xosil qilish vertikal va gorizontal bo'yicha shakllanishi sensor tizimning asosiy funktsiyalari signallarni topish ta'sirlovchilarni ajratish informatsiyani o'zgartirish va o'tkazish informatsiyani kodlash signallarni detektorlash obrazlarni tanish retseptorlar klassifikatsiyasi: birlamchi sezuvchi retseptorlar – hid bilish, taktil, proprioretseptorlar. bu retseptorlarda ta'sirotni qabul qilib olish va nerv impulsiga o'zgartirish retseptorning o'zida – sezuvchi neyronida vujudga keladi. ikkilamchi sezuvchi retseptorlar – ta'm bilish, …

2 / 45

rfologik husuiyatlariga va qo'zg'alishni hosil bo'lish mexanizmiga qarab: a) birlamchi sezuvchi (hid sezish, taktil, proprioretseptorlar); b) ikkilamchi sezuvchi (ko'rish, eshitish, ta'm sezish, vestibuloretseptorlar) adaptatsiyalanish tezligiga qarab tez va sekin adaptatsiyalanuvchi retseptorlar analizatorlar adaptatsiyasi a.larning uzoq ta'sirotga moslashishi vestibulyar, proprioretseptorlardan tashqari xamma retseptorlar adaptatsiyalanadi. a.larning umumiy xususiyati a.larning xamma qismlariga xos adaptatsiya bo'ladi:mexanik,retseptor, o'tkazuvchi,markaziy,tez (takt.xid),sekin (foto,fono) to'liq (pachini tanachasi) adaptatsiya mexanizmi. membranani natriy ionlariga nisbatan o'tkazuvchanligi kamayadi afferent nervdan boruvchi impulslar kamayadi retseptorlarning qo'zg'aluvchanligi kamayadi veber-fexner qonuni – ta'sirotning o'sishi sezilarli darajada bo'lishi uchun u ilgarigi ta'sirotdan muayyan qismga ortiqroq bo'lishi kerak. sezgi ta'sirot kuchining logorifmiga proportsional ravishda oshib boradi s = log a ∙ r + b ta'm sezish analizatori ta'm sezish kurtaklari til so'rg'ichlarida, xalqumning yuqori devorida, yumshoq tanglayda, murtak bezlarida, epiglotisda joylashgan. bular ikkilamchi sezuvchi retseptorlar. tayanch va bazal hujayralardan tuzilgan, mikrovorsinkalari bor. odamda 2000 kurtaklar mavjud. har birida 40 – 60 retseptor hujayralar joylashgan. tilning uchi va …

3 / 45

ini buzilishi ta'm gallyutinatsiyalari ta'm agnoziyasi – sezadi lekin aytolmaydi. hid sezish analizatori periferik qismi yuqori burun yo'lining orqa qismida joylashgan. odamda retseptorlarning umumiy soni 10 mln ga yaqin, birlamchi sezuvchi retseptorlarga taaluqli ta'sir qiladigan hidli moddaning molekulasi retseptor membranasidagi oqsil shakliga mos kelsa, kontakt vujudga keladi, oqsil konfiguratsiyasi o'zgaradi, natriy kanallari ochiladi, membrana depolyarizatsiyalanadi, rp hosil bo'ladi. o'tkazuvchi yo'llar yordamida markaziy qismiga – noksimon bo'lakni oldingi qismiga – gippokampga xp etkaziladi. odam asosan 7 ta asosiy birlamchi hidlarni sezishga ega: kamforaga o'xshash gul muskat yalpiz efir chiriq o'tkir birlamchi hidlar aralashishi natijasida boshqa hid sezgilari paydo bo'ladi. hid sezishi bog'liq: hidli moddalarning kimyoviy strukturasiga havodagi kontsentratsiyasiga burundan o'tish tezligiga retseptorlarning funktsional holatiga hid sezishning buzilishlari gipoosmiya – pasayishi giperosmiya – oshishi anosmiya – yo'qolishi parosmiya – noto'g'ri sezilishi hid agnoziyasi gallyutinatsiyalar 4.1. ixtisoslashgan birlamchi va ikkilamchi retseptorlar hujayrasi a – hid sezish; b – ta'm sezish; v – fotoretseptorlar; …

4 / 45

) bosimni vibratsiyani elektromagnit tebrinishlarni sovuqni issiqni og'riqni (notsitsepsiya) termoretseptorlar tashqi muhit haroratiga moslashish va tana xaroratini doimiyligini saqlashni amalga oshiradi, asosan erkin nerv oxirlari bo'lib, spetsifik va nospetsifik bo'ladi. haroratni sezuvchi nuqtalar (sovuq, issiq) taktil sezgidan kamroq. sovuqni sezuvchi retseptorlar yuzaki(0.4mm) ko'p. issiqni sezuvchi retseptorlar chuqurroq (0.6mm) oz. vitseral termoretseptorlar (gipotalamus). proprioretseptsiya paylarda (ruffini), bo'g'imda (goldji), muskulda (duglar) joylashgan. mushak duglari mohiyati alohida axamiyatga ega, ular tanaga nisbatan oyoq,qo'lning holati,xarakat holati,xarakat darajasini bildiradi. vistseroretseptsiya hamma organlarda bo'lib, ularning faoliyati xaqida matga ma'lumot berib turadi va organizm qismlarini mutonosib ishlashini boshqarishda ishtirok etadi.: mexanoretseptorlar, xemoretseptorlar,termoretseptorlar. notsiseptsiya(og'riq retseptsiyasi) organizmni xavfli holatlardan xabardor qilib, uni himoya qilishga qaratilgan. tibbiyotda axamiyati cheksiz bo'lgan xodisadir. og'riq salomatlik posboni bo'lib, odatda kasallikning birinchi belgisi bo'lib xar doim kasallikning organizm uchun xavfliligiga mutanosib emas. og'riq retseptorlari qo'zg'alish mexanizmlariga qarab bo'linadi mexanonotsitseptorlarga xemonotsitseptorlarga mexanonotsitseptorlar terida, fastsiyalarda, paylarda, shilliq qavatlarda joylashgan aδ asab tolalarining erkin nerv oxirlari qo'zg'alishning …

5 / 45

kallidin, prostaglandinlar) taxikininlar “r moddasi” og'riqni qabul qilish nazariyalari spetsifiklik nazariyasi (m.frey, 1895) intensivlik nazariyasi (a.goldshteyder, 1894) impulslarni taqsimlash nazariyasi og'riqni proektsion (nerv ezilganda) va aks etgan (talamus) turlari mavjud. notsiotseptsiya matda uch qavatda joylashgan bo'lib(orqa miya, talamus, miya po'stlog'i),ularda quzg'atuvchi va tormozlovchi neyronlar mavjud. joylashish joyiga qarab og'riqlar farqlanadi somatik yuza somatik chuqur vistseral vistseral og'riq paydo bo'ladi: qon oqimi buzilganda silliq mushaklar spazmida (siqilishida) kavak organlar cho'zilganda organlarda yallig'lanish jarayoni bo'lganda og'riqlarning ayrim shakllari proektsiyalangan nevralgiya kauzalgiya aks ettirilgan qichima og'riq reflekslari: mushak tonusini oshishi a/b ning oshishi yurak urish chastotasini oshishi siydik ajralishining tormozlanishi mit ning motorikasini va xazm sekretsiyasini kamayishi ter ajralishining kuchayishi glikogenning parchalanishini kuchayishi qonda qand miqdorini oshishi qorachiqni kengayishi adrenalin, kortikosteroidlar, gipofiz orqa bo'lagi gormonlarining sintezini oshishi organizmlarda og'riqqa qarshi tizim xam mavjud bo'lib,endorfinlarni xosil bo'lishi bilan bog'liq bo'ladi.ular talamus va gipotalamusda xosil bo'lib opiyat retseptorlarni blokada qilib og'riqni kamaytiradi.xayvonlarda bu tizim yuqori …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "somatovistseral sezgi fiziologiyasi"

powerpoint presentation mavzu: somatovitseral sezgi fiziologiyasi ma'ruzachi: xudjanova muattar absalamovna mavzu: somatovistseral sezgi fiziologiyasi ma'ruzachi: xudjanova muattar absalamovna analizatorlar klassifikatsiyasi: 1. tashqi analizatorlar (ko'rish, eshitish, hid va ta'm sezish, taktil, harorat); 2. ichki (vistseral) analizatorlar; 3. tana holati analizatorlari – vestibulyar va harakat (kinestetik); 4. og'riq analizatori. sensor sistemalarning bo'limlari periferik – retseptorlar o'tkazuvchi, afferentlar markaziy – po'stloq qism. analizatorlarning asosiy vazifalari. 1.sezish (retseptorda) 2.farqlash, ajratish (retseptorda) 3.o'tkazish va o'zgartirish (xamma qismida) 4.kodlashtirish (xamma qismida) 5.detektorlash ( po'stloqda) 6.idrok etish (po'stloqda) sensor sistemalar tuzilishin...

This file contains 45 pages in PPT format (2.1 MB). To download "somatovistseral sezgi fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: somatovistseral sezgi fiziologi… PPT 45 pages Free download Telegram