dramatikasarlar bilan ishlash (behbudiyningpadarkush asari misolida)

PPTX 11 pages 584.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 584.0 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

dramatik asarlar bilan ishlash ( behbudiyning padarkush asari misolida ) dramatik asarlar bilan ishlash ( behbudiyning padarkush asari misolida ) so‘z san’atining asosiy turlaridan biri bo‘lgan drama qadimgi yunon tilidan olingan bo‘lib harakat, amal-faoliyat degan ma’nolarni anglatadi. dramatik asarlar, asosan, sahnada ijro etishga mo‘ljallangan bo‘lib, suhbat-dialog shaklida yoziladi. dramatik turga drama, komediya, tragediya (fojea) singari janrlar mansubdir. bunday bitiklarda voqelik asarda bevosita ishtirok etuvchi shaxslarning xatti-harakatlari va nutqi orqali ochiladi. dramatik asarlar sahnaga moslab yoziladi. yozuvchining fikrlari asarda ishtirok etuvchilarning so‘zi va faoliyati vositasida namoyon bo‘ladi. lirik yoki epik turdagi asarlarda muallif nuqtai nazari, ba’zan ochiq, ba’zan yashirin-pardali tarzda bildiriladi. dramatik asarlarda ayni mana shu holatning mavjud emasligi o‘quvchi uchun qo‘shimcha qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi. shunga ko‘ra dramatik asarlarda munosabatlarning o‘ziga xos tarzda aks ettirilishini o‘quvchi yoki tomoshabin ongiga, idrokiga yetkazish masalasi turadi. sahna asaridagi har bir harakat va har bir so‘zning katta ma’no tashishi o‘quvchi yoki tomoshabinlar tomnidan anglab yetilishi …

2 / 11

ion tuzilish jihatidan boshqa janrlardagi asarlardan farq qiladi. shuning uchun drama janri so‘z san’atiga mansub bo‘lsa ham, sahnada ijro etilishi bilan roman va qissa janridan farq qiladi. dramada har bir obraz o‘z xarakteriga xos xislatlarni jonli tili, xatti-harakati orqali nomoyish qiladi. shunga ko‘ra dramada proza va poeziyaga xos bo‘lgan muallif nutqi bevosita ishtirok etmaydi. «nasrchi va nazmchilar hikoya qilish, voqealarni izohlash, hodisalarni ifodalash, xarakterlarni tasvirlash yo‘lidan borishsa, dramaturg so‘zlarni harakatga solish, qahramonlarni so‘zlatib qo‘yib, xarakterlarini ochish usulidan foydalanadi»121. kitobxon yoki tomoshabin dramada sodir bo‘layotgan voqea va qahramonlarni ularning o‘zidan payqab oladi. binobarin, dramaturg o‘z qahramonlarining hayoti haqida hikoya qilmaydi, balki ularni harakatda ko‘rsatadi. dramatik asarlarda ohang, pauza va ovozning baland-pastligi katta ahamiyatga ega bo‘lib, nutqning o‘ziga xos bu xususiyati sahnada yorqinroq namoyon bo‘ladi. dramada dramaturg tashqi voqea-hodisalar, hayotiy masalalar, ishtirok etuvchi shaxslarni o‘zo‘zini namoyon qilish vositasida aks ettiradi. har qanday hodisa ham dramatik bo‘lavermaydi. ta’lim jarayonida o‘quvchi va talabalar bir …

3 / 11

kov badiiy adabiyotning murakkab turlaridan bo‘lgan dramaturgiyada ijod qiladi. tikansiz tipratikanlar», «eski shahar gavroshlari», «eshik qoqqan kim bo‘ldi?», «temir xotin», «tushov uzgan tulporlar», «charog‘bonlar» kabi dramalari chop etilgan va sahnalashtirilgan. dramaturgning «temir xotin» komediyasi hozirgi kungacha tomoshabinlar olqishiga sazovor bo‘lib kelmoqda. sh. boshbekov o‘z ijodidagi xususiyatlar haqida gapirib: «mening eng yaxshi ko‘rgan qurolim – yumor. asar qanday janrda yozilmasin, voqealar qanchalik jiddiy, qahramonlarimning taqdiri qay darajada fojiali bo‘lmasin, yumor, hazil-mutoyiba, askiya unsurlari, so‘z o‘yinlaridan unumliroq foydalanishga harakat qilaman, bu, birinchidan, asarni o‘qishli qiladi, tomoshaviyligini oshiradi, ikkinchidan, boshqa nuqsonlarni «yopib» ketadi. masalan, «temir xotin» asarimda aytiladigan «gap» jiddiy, lekin vaziyat, qahramonlarning so‘zi kulgili yoki aksincha bo‘lishi mumkin», – deb yozadi. ta’lim amaliyotida dramatik asarlarni o‘rganishda avval ularning matni bilan tanishish amalga oshiriladi, albatta. agar imkoni bo‘lsa sahnada ko‘rish, yoki tasmaga yozilgan varianti bilan tanishish juda samarali ish turi hisoblanadi. chunki sahna asarini sahnada ko‘rish kutilgan natijaning maksimal samarasini ta’minlaydi. avvalo, sharof …

4 / 11

ekka qarab «kam tug‘» deydi...» iborasiga; uning olimtoyga qarata: «xotinlarning qorniga osilguncha paxta teradigan mashinani to‘g‘rila» tarzidagi luqmasiga; «mana, biz ham «paxta terimiga» degan gapni eshitishimiz bilan hamma ishimizni yig‘ishtirib qo‘yib, dalaga chiqib ketamiz. bolalarimiz o‘qishini tashlaydi, xotinlarimiz emizikli bolasini...» degan e’tirofiga; «butun o‘zbekning dardini 248 dasturxon qilib o‘tiribman. doim shu, bizga o‘xshagan odam gapirsa, yo hech kim eshitmaydi, yo eshitadigani temir chiqadi...» tarzidagi noroziligiga; qo‘chqorning alomatga qarata: «yo‘g‘-e, endi yig‘lashni ham qog‘ozga qarab yig‘lasak, uyat bo‘lar?» kabi so‘zlariga; alomatning qo‘chqorga qarata aytgan: «shu darajaga yetgansizki, bora-bora undaylarga havas ham qilmay qo‘ygansiz! havas qilaverib, orzu qilaverib, charchagansiz, holdan toygansiz!», «g‘urur, qadr-qimmatingiz-chi? mundoq o‘ylab ko‘ring, biron tirik jon siz bilan hisoblashadimi? yo‘q, axir! to‘y-ma’rakalarda poygakda o‘tirasiz» singari achchiq haqiqatlariga; qo‘chqorning og‘ir hayotidan nolimasligi sababi haqida alomatning: «hamma gap shunda-da, nolimaysiz! ko‘nikib ketgansiz. yaralar toshga aylangan – og‘riq sezmaydi. dod solib baqirish-ku, qo‘lingizdan kelmas, hech qursa ingrabqo‘yishga ham qodir emasmisiz, qo‘chqor aka! …

5 / 11

loqlarning buguni ham avlo emasligi hech kimga sir emas. umuman, sovet davridagi turmush tarzini tasavvur qilish uchun tarbiyalanuvchilar har bir detal, jumla, ibora, luqma va tasvirni tahlilga tortishlari kerak bo‘ladi. o‘qituvchi yuqorida sanalgan jihatlarni savol va topshiriqqa aylantirishi talab etiladi. mana shu tahlil asnosida komediyada ilgari surilgan «jiddiy gap»ning mohiyatiga kiriladi. masalan: «sahnadagi har jihoz, har bir buyumda nimadir yetishmaydi: eshik-deraza romlarining yarmi bo‘yalgan, qolganining rangi o‘chib ketgan, yog‘och karavotning bitta oyog‘i yo‘q, ko‘rpa-yostiqlarga yamoq tushgan, piyolalarning labi uchgan yoki chegalangan, choynakning jo‘mragiga tunuka kiygizilgan» tarzidagi tasvirga diqqat qilinadi va qishloqdagi oddiy oilaning 249 turmushi tasavvur qilinadi. keyin qumrining hech qachon, hech narsadan nolimaganiga, arazlab onasinikiga ketayotgan holatida ham eriga achinishiga, qo‘llarining qavargani, kiyimlaridan tappi va kerosin hidi anqib turishi kabi bir qancha xususiyatlariga tayanib qishloq ayollarining turmush tarzi tasavvur qilinadi. muallif aytmoqchi bo‘lgan jiddiy gapning mohiyatiga kiriladi. yoki o‘quvchilar qo‘chqorning: «bir qarasang, qo‘ylarga qarab «ko‘p tug‘» deydi, bir qarasang, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dramatikasarlar bilan ishlash (behbudiyningpadarkush asari misolida)"

dramatik asarlar bilan ishlash ( behbudiyning padarkush asari misolida ) dramatik asarlar bilan ishlash ( behbudiyning padarkush asari misolida ) so‘z san’atining asosiy turlaridan biri bo‘lgan drama qadimgi yunon tilidan olingan bo‘lib harakat, amal-faoliyat degan ma’nolarni anglatadi. dramatik asarlar, asosan, sahnada ijro etishga mo‘ljallangan bo‘lib, suhbat-dialog shaklida yoziladi. dramatik turga drama, komediya, tragediya (fojea) singari janrlar mansubdir. bunday bitiklarda voqelik asarda bevosita ishtirok etuvchi shaxslarning xatti-harakatlari va nutqi orqali ochiladi. dramatik asarlar sahnaga moslab yoziladi. yozuvchining fikrlari asarda ishtirok etuvchilarning so‘zi va faoliyati vositasida namoyon bo‘ladi. lirik yoki epik turdagi asarlarda muallif nuqtai nazari, ba’zan ochiq, ba’z...

This file contains 11 pages in PPTX format (584.0 KB). To download "dramatikasarlar bilan ishlash (behbudiyningpadarkush asari misolida)", click the Telegram button on the left.

Tags: dramatikasarlar bilan ishlash (… PPTX 11 pages Free download Telegram

dramatikasarlar bilan ishlash (behbudiyningpadarkush asari misolida)

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "dramatikasarlar bilan ishlash (behbudiyningpadarkush asari misolida)"

Similar files