lirik asarlar bilan ishlash (muhammad yusuf she’riyati misolida)

DOCX 10 стр. 41,4 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 41,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

mavzu: lirik asarlar bilan ishlash (muhammad yusuf she’riyati misolida) reja: 1. lirik asar tushunchasi va uning adabiyotdagi o‘rni 2. muhammad yusuf she’riyati haqida umumiy ma’lumot 3. muhammad yusuf lirik asarlari bilan ishlash bosqichlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. lirik asar tushunchasi va uning adabiyotdagi o‘rni lirik turdagi asarda muallif yoxud lirik qahramon tahlili muhim ahamiyatga ega bo‘ladi. lirik qahramon – lirik asardagi odam timsoli, lirik kechinmalar tashuvchisidir. lirika, o‘rni kelganda, inson tafakkuriga ham kuchli ta’sir ko‘rsata biladi. ruhiyattanuv ilmidagi “hissiy tafakkur” degan tushuncha tuyg‘uning tafakkurga ta’siri mahsulidir. unga ko‘ra, uyg‘ongan hissiyot tafakkurning ham kuchli darajada qo‘zg‘alishiga sabab bo‘ladi. adabiyot tarixida juda ko‘plab lirik asarlarning kechinma va hissiyotlarni kuchlantirishdan tashqari, yuksak darajada hissiy bo‘yoqqa ega fikr-mushohada uyg‘otganini ham ko‘rish mumkin. hazrat navoiyning “xarobot aro kirdim oshuftahol...” tarji’bandidan tortib, a. oripovning “sarob”, “bahor”, “malomat toshlari”, “olomonga” kabi she’rlari singari ko‘plab bitiklar shu xil lirik asarlar sirasiga kiradi. lirik asarlarda ifoda etilgan olam, hammadan …

2 / 10

ir yoki lirik qahramon kayfiyatlarining vositali manzarasi deyish to‘g‘riroq bo‘ladi. lirik she’rlarda ahyon-ahyonda uchrab qoladigan portret yoki atrof-olamdagi narsalarga oid tafsillar to‘g‘risida ham shu gapni aytish mumkin. tasvirda syujetga o‘xshabroq ketadigan voqeabandlik hamda obrazlar tizimi unsurlari mavjud bo‘lgan lirik asarlar tahlili ham murakkab kechadi. negaki bu xil poetik asarlarda tafsilot borligi sabab tahlilda epos va drama tahliliga mos tamoyil va usullarni qo‘llash kerakday tuyuladi. bunday qilish mutlaqo noto‘g‘ri, zero, lirik asardagi syujet va personaj aslida “soxtasyujet” va “soxtapersonaj” bo‘lib, epos va dramadagidan tamomila o‘zgacha mohiyatga ega bo‘lib, mutlaqo boshqa – psixologik funksiyani bajaradi. abdulla oripovning “o‘zbekiston” she’ridagi o‘zbek xalqiga bag‘ishlangan bandda dehqon obrazi, uning e’tiqodini anglatuvchi qarashlari tabiat tasviri bilan uyg‘unlashtirilgan holda tasvirlanganki, u, dastlab, xuddi epos va dramatik asarlarni o‘rgangan kabi tahlil etish mumkinday taassurot qoldiradi. lekin bu taassurot yanglish bo‘lib, dehqon timsoli, uning portreti va so‘zlari alohida katta badiiy qiymatga ega emas, balki o‘zbekistonning yaxlit lirik obrazi ifodasiga …

3 / 10

tashuvchisi. har qanday obraz sifatida lirik qahramon ham betakror, o‘ziga xos individual shaxslik sifatlarini namoyon etibgina qolmay, muayyan umumlashtiruvchi universal xususiyatlarga ham ega bo‘ladiki, bu hol unga shoir shaxsi bilan bir deb qaramaslik kerakligini taqozo etadi. to‘g‘ri, ko‘pincha lirik qahramon o‘z tabiati, odamlar va hayot hodisalariga munosabati bilan shoir shaxsiga juda yaqin keladi, lekin ular deyarli hech qachon to‘liq birlashib ketmaydi. tan olish kerakki, shoir lirik qahramonni, birinchi navbatda, o‘zining shaxsidan oladi. lekin shoir har safar, har bir asarining lirik qahramonida o‘z shaxsiyatidagi muayyan qirralarni faollashtirish orqali lirik kechinmalarni umumlashtirish va universallashtirishga erishadi. ayni shu umumlashganlik sababli lirik qahramon tuyg‘ulari o‘qirmanlargada yuqadi, ularga-da ta’sir ko‘rsatadi. shuning uchun ham she’rxon lirik qahramonga o‘xshab, u bilan birlashib ketadi. bu hol nafaqat asar muallifi, balki lirik bitikni o‘qib, qahramon kechinma va tuyg‘ularini tuygan har qanday odamni ham lirik qahramon deyishga imkon beradi. ayrim lirik she’rlarda lirik qahramon shoirdan ancha uzoq bo‘lib, real muallifga …

4 / 10

ko‘zga tashlanadi. ko‘pincha kichik hajmli she’rlarning qolgan qismi eng so‘nggi bir yoki ikki qatorda aytilgan fikr uchun tayyorgarlik vazifasini o‘taganday bo‘ladi. lirikaning badiiy nutq sohasidagi uslubiy asoslari: monologizm, ritorika hamda tizma shakldan iboratdir. lirik asarlarning asosiy qismi lirik qahramon monologi tarzida qurilgani uchun unda bayonchi-roviy nutqi ham, personaj nutqi ham kamdan kam uchraydi, binobarin, ularning nutqiy xarakteristikasiga zaruriyat sezilmaydi. ammo ayrim lirik asarlar dialog shakliga qurilgan bo‘lishi mumkinligini ham hisobga olish kerak. odatda, lirik nutq hissiy ko‘tarinkiligi bilan ajralib turadi hamda unda istiora, majoz va sintaktik figuralar ko‘pligi ko‘zga tashlanadi. gassetning: “poeziya majozning oliy matematikasidir. odamdagi ega bo‘lish uchun emas, balki bekitib qo‘yish uchun bir narsani boshqasi bilan almashtirishga bo‘lgan ehtiyoj chindan ham hayratlanarlidir. majoz bir narsani boshqasi bilan niqoblagan holda juda chaqqon yashiradi; agar ortida odamga xos reallikdan qochish instinkti turmaganda, majozning hech qanday ma’nosi qolmagan bo‘lardi”, – degan fikrida lirikaga xos majoziylik zamirida jo‘nlikdan qochish, obrazli fikrlashga intilish …

5 / 10

viy imkoniyat beradi. agar juda ko‘plab go‘zal she’rlar sochma (nasr) shaklga solinsa, tuzukroq mazmundan mahrum shunchaki so‘zlar yig‘indisidan iborat bo‘lib qoladi. chunki poetik mazmun tizmadagi so‘zlarning ma’nosidan ham ko‘ra, ularning she’riy shakl ichidagi munosabat va joylashuvidan kelib chiqadi. 2. muhammad yusuf she’riyati haqida umumiy ma’lumot shoir avvalo xalq dardini baralla aytgan, yurt muhabbatini hech kimga o‘xshamagan, takrorlanmas misralarda ifoda etgan she’rlari hamda kuylar sadosiga hamohang yangragan qo‘shiqlari bilan, xalqning qalbiga kirib borgani va elning mehriga, muhabbatiga sazovor bo‘lagani bejizga emas albatta. oq qog‘ozni qoralagan har bir misra she’r, shoir yuragini yondirgan bo‘lsa ne ajab. negaki shoir she’rlarini mutaola qilgan har bir o‘quvchi kitobxon, tanasi junjikib, qalbi larzaga kelib, butun borlig‘i ila, she’rning ichida yashab, yongani rostku, shunday emasmi axir. sochimda oq, men bahordan o‘tindim: ko‘klamoyim, ko‘kingdan ber bir chimdim. qor qo‘ynida seni qo‘msab o‘kindim, ko‘klamoyim, ko‘kingdan ber bir chimdim… o‘zbekiston qahramoni ozod sharafiddinovga bag‘ishlab yozilgan ushbu go‘zal misralar, har bir …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "lirik asarlar bilan ishlash (muhammad yusuf she’riyati misolida)"

mavzu: lirik asarlar bilan ishlash (muhammad yusuf she’riyati misolida) reja: 1. lirik asar tushunchasi va uning adabiyotdagi o‘rni 2. muhammad yusuf she’riyati haqida umumiy ma’lumot 3. muhammad yusuf lirik asarlari bilan ishlash bosqichlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. lirik asar tushunchasi va uning adabiyotdagi o‘rni lirik turdagi asarda muallif yoxud lirik qahramon tahlili muhim ahamiyatga ega bo‘ladi. lirik qahramon – lirik asardagi odam timsoli, lirik kechinmalar tashuvchisidir. lirika, o‘rni kelganda, inson tafakkuriga ham kuchli ta’sir ko‘rsata biladi. ruhiyattanuv ilmidagi “hissiy tafakkur” degan tushuncha tuyg‘uning tafakkurga ta’siri mahsulidir. unga ko‘ra, uyg‘ongan hissiyot tafakkurning ham kuchli darajada qo‘zg‘alishiga sabab bo‘ladi. adabiyot tarixida juda ko‘plab li...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (41,4 КБ). Чтобы скачать "lirik asarlar bilan ishlash (muhammad yusuf she’riyati misolida)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: lirik asarlar bilan ishlash (mu… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram