murabba’ janri va bu janrda ijod qilgan shoirlarning ikki ming yillik tarixi

DOC 76 pages 555.0 KB Free download

76 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 555.0 KB

File type DOC

Pages 76

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 76

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus hozirgi o‘zbek she’riyatida murabba’ janri an’analari va uning yangilanish holati (a.oripov, m.yusuflar ijodi misolida) reja: kirish i bob: o‘zbek mumtoz adabiyotida murabba’ she’r janri va u bo‘yicha qilingan ishlar tahlili. 1. murabba’ janri genezisi. 2. murabba’ janrining xx asrgacha taraqqiyot yo‘li. 3. murabba’ janri poetikasi. ii bob. xx asr o‘zbek adabiyotida murabba’. 1. hozirgi o‘zbek she’riyatida murabba’ janri rivoji. 2. murabba’ janrining yangilanish an’analari va o‘ziga xos xususiyatlari. abdulla oripov, muhammad yusuf. xulosa adabiyotlar. kirish mavzuning dolzarbligi:murabba’ janri va bu janrda ijod qilgan shoirlarning ikki ming yillik tarixi, taraqqiyoti, poetikasi haqida filologiya fanlari nomzodi a.xudoyberdiyev “o‘zbek poeziyasida murabba’” mavzusidagi nomzodlik dissertasiyasida ilmiy asoslab bergan. biroq, hozirgi o‘zbek adabiyotida keyingi bir asrlik davr, jumladan, mustaqillik yillarida ijod qilgan shoirlar, cho‘lpon, fitrat, oybek, g’.g’ulom, h.olimjon, uyg’un, habibiy, charxiy, sobir abdulla, akmal po‘lat, vosit sa’dulla, abdulla oripov, omon matjon, muhammad yusuf ijodida barmoq vaznida yozilgan murabba’lar alohida …

2 / 76

’ri a.oripov, muhammad yusuf ijodlariga oid dissertasiyada (m.davronova), bir qator ilmiy maqolalarda u yoki bu tarzda fikrlar bildirilgan, biroq, aynan shu janr monografik tarzda o‘rganilmagan. maqsad va vazifa: 1. abdulla oripov va muhammad yusufning murabba’ janridagi she’rlarini alohida holda o‘rganib, uning mazmun mundarijasini, mavzularini aniqlab, tahlil qilish. 2. shoirlar ijodidagi murabba’ janrining o‘ziga xos badiiy xususiyatlarini ochib berish. 3. abdulla oripov va muhammad yusufning bu janr imkoniyatlaridan foydalanib, o‘z fikr g’oyalarini yangicha bayon qilganligini aniqlash. nazariy va amaliy ahamiyati 1. abdulla oripov va muhammad yusuf ijodi misolida o‘zbek she’riyatida murabba’ janrini bugungi kundagi o‘rnini belgilab berish. nafaqat o‘zbek adabiyotida, balki turkiy xalqlar adabiyotidagi (ozarbayjon, turkman, qozoq, qirg’iz) bu janrning hozirgi o‘rniga baho berish va buning sabablarini o‘rganish. metodologik asosi: turkiy xalqlar she’riyatida o‘ziga xos o‘ringa ega bo‘lgan murabba’ janrining va bugungi kunda bu janrda yaratilgan badiiy asarlarning insonparvarlik ruhidagi tarbiyaviy ahamiyatini kitobxonlarga, o‘quvchilarga yetkazish, tushuntirish. bu jarayonni abdulla oripov hamda …

3 / 76

lton, h.yoqubov, a.hayitmetov, n.mallayev, a.qayumov, r.majidiy, b.valixo‘jayev, r.orzibekov, a.abdug’afurov, yo.isxoqov, i.haqqulov, a.nosirov, l.zohidov va boshqa olimlarimizning asarlarida kengroq tadqiq etildi.1) shu xildagi tadqiqot klassik murabba’ shakli va uning o‘zbek adabiyotidagi an’analari borasida ham yuzaga keldi. a.qayumov “qadimiyat obidalari” asarida, a.hayitmetov “barhayot chashma” kitobiga kirgan “qadimgi turkiy she’riyat haqida” maqolasida, g’.karimov “muqimiy”, n.shukurov “uslublar va janrlar”, v.mo‘minova “o‘zbek demokratik adabiyotida lirika” monografiyalarida, r.orzibekov, “o‘zbek klassik adabiyotida murabba’” risolasida bu shaklning o‘rta asrlar adabiyotidagi, shuningdek, o‘zbek adabiyotidagi o‘rniga g’oyaviy-badiiy qimmati haqida so‘z yuritganlar. ularda bu shakl poeziyasi, poetikasi va taraqqiyotini chuqur o‘rganishga ko‘maklashuvchi, tayanch nuqtasi bo‘lib xizmat qiluvchi fikrlar bor albatta. ammo murabba’ yaxlit bir ilmiy-tadqiqot ishning mavzusi bo‘lgan emas. shu sababli ham bu she’riy shaklni monografik aspektda tadqiq etish adabiyotshunoslik oldidagi muhim vazifalardan biridir. ma’lumki, to‘rtlik shakli trkiy tildagi og’zaki she’riyat orqali ozarbayjon, turkman, uyg’ur adabiyotida yetakchi she’riy shakllardan bo‘lib, keldi. u o‘zbek xalq og’zaki ijodida, yozma adabiyotimizning to‘ng’ich namoyandalaridan sanalmish …

4 / 76

usammat – murabba’ shaklidagi original namunalarini yaratdilar. to‘rtlik she’rlarning turli xil qofiyalanish namunalari, jumladan, bu janrning klassik poetik talablariga javob bera oladigan namunalari o‘zbek shoirlarining barcha avlod vakillari tomonidan ham yaratildi va yaratilmoqda. bu esa klassik poeziyaning g’azal, muxammas, ruboiy tuyuq, marsiya, qasida shakllari qatorida murabba’ she’r shakli ham barhayot san’ana sifatida yashab kelayotganligini ko‘rsatadi. lekin shunday bo‘lsa-da, hali adabiyotshunoslikda bu shaklning lug’aviy ma’nosi to‘g’risida aniq fikr yo‘q. chunonchi, 1967-70 yillarda nashr etilgan “adabiyotshunoslik terminlari lug’ati”da “murabba’ (to‘rtlik, to‘rtburchak so‘zidan) klassik poeziyadagi qofiyalanish tartibiga qarab tuzilgan shakllardan biri. murabba’da har bir band to‘rtliklardan iborat bo‘ladi, boshda to‘rt misraning bir xil qofiyalanib, to‘rtinchi misralarning birinchi bandidagi misraga qofiyadosh bo‘lishini talab qiladi” deb yozilgan. murabba’ga berilgan bu ta’rif to‘la emas. vaholanki, biz muqimiyda murabba’ning ikki xil qofiyalanish tartibini uchratamiz. ta’rifda murabba’larning boshqa to‘rtlik she’rlardan farqi, vazni ko‘rsatib o‘tilmagan. “adabiyotshunoslikdan qisqacha ruscha-o‘zbekcha terminologik lug’at” kitobida esa murabba’ (chetverostishiye) – sharq poeziyasida “har bir …

5 / 76

fikr bir muncha haqiqatga yaqindir. chindan ham murabba’ she’rlarining o‘zbek adabiyotidagi paydo bo‘lish chshmalari xalq og’zaki ijodidagi to‘rtlik qo‘shiqlrga borib bog’lanadi. biroq muallifning “... ikkinchidan, adabiy aloqalar ta’sirida, xususan, muhammad fuzuliy ijodi orqali xvi asrdan so‘ng paydo bo‘lgan bo‘lsa kerak” degan fikr taxminligicha qoladi. holbuki, ahmad yassaviy “devon” idagi aruzga ham tushadigan strofik band. demak, murabba’ she’riy shaklining paydo bo‘lishi va shakllanish taraqqiyoti to‘g’risida bahslashish, aniq ilmiy-nazariy xulosalarga kelish uchun asos bor. ushbu risola ham ana shunday maqsad bilan yuzaga keldi. 1.1 murabba’ va uning qadimgi turkiy she’riyatidagi namunalari murabba’ – to‘rtlik she’r navining o‘ziga xos shakllanish va inkishof tarixi bor, u poeziyaning eng qadimgi formalaridan biridir. uning paydo bo‘lishi, shakllanishi va taraqqiyot yo‘li ko‘p olimlarning diqqatini o‘ziga tortgan va ularning asarlarida muhim ilmiy fikrlar, faraziyalar ilgari surilgan. turkiy tillardagi qadimiy obidalarni, jumladan, xi asrda yaratilgan ikki muhim va monumental asarlar – “devoni lug’otit turk” va “qutadg’u bilig” asarlarini tadqiq …

Want to read more?

Download all 76 pages for free via Telegram.

Download full file

About "murabba’ janri va bu janrda ijod qilgan shoirlarning ikki ming yillik tarixi"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus hozirgi o‘zbek she’riyatida murabba’ janri an’analari va uning yangilanish holati (a.oripov, m.yusuflar ijodi misolida) reja: kirish i bob: o‘zbek mumtoz adabiyotida murabba’ she’r janri va u bo‘yicha qilingan ishlar tahlili. 1. murabba’ janri genezisi. 2. murabba’ janrining xx asrgacha taraqqiyot yo‘li. 3. murabba’ janri poetikasi. ii bob. xx asr o‘zbek adabiyotida murabba’. 1. hozirgi o‘zbek she’riyatida murabba’ janri rivoji. 2. murabba’ janrining yangilanish an’analari va o‘ziga xos xususiyatlari. abdulla oripov, muhammad yusuf. xulosa adabiyotlar. kirish mavzuning dolzarbligi:murabba’ janri va bu janrda ijod qilgan shoirlarning ikki ming yillik tarixi, taraqqiyoti, poetikasi haqida filologiya fanlari nomzodi a.xudoyberdiyev “o‘zbek poeziya...

This file contains 76 pages in DOC format (555.0 KB). To download "murabba’ janri va bu janrda ijod qilgan shoirlarning ikki ming yillik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: murabba’ janri va bu janrda ijo… DOC 76 pages Free download Telegram